ఇత్యేవముక్త్వా దుర్వాసా విరరామ మునేః పురః
ఇలా చెప్పి, దుర్వాసుడు ఆ ముని ముందే మౌనంగా నిలిచిపోయాడు.
స్వస్తీత్యువాచ దుర్వాసా మునిశ్చ యౌతుకం దదౌ 4.24.
దుర్వాసుడు 'శుభమవ్వాలి' అన్నాడు. ఆ ముని పెళ్లి కానుకను ఇచ్చాడు.
మూర్చ్ఛామవాప స మునిః స్వకన్యావిరహాతురః
తన కుమార్తె వేరుపడిన బాధతో ఆ ముని అపస్మారంలో పడిపోయాడు.
క్షణేన చేతనాం ప్రాప్య బోధయామాస కన్యకామ్
ఒక క్షణంలో మళ్ళీ చైతన్యం పొందిన ముని, తన కుమార్తెను లేపాడు.
ఔర్వ ఉవాచ హితం సత్యం చ వేదోక్తం పరిణామసుఖావహమ్
ఔర్వుడు చెప్పాడు: హితమైనది, సత్యమైనది, వేదాలలో చెప్పినది చివరికి సుఖాన్ని ఇస్తుంది.
స్వకాన్తశ్చ పరో బన్ధురిహ లోకే పరత్ర చ
ఈ లోకంలోనూ, పరలోకంలోనూ మన ప్రియుడు, పరుడి మిత్రుడు ఉంటారు.
దేవపూజా వ్రతం దానం తపశ్చానశనం జపః
దేవతలను పూజించడం, వ్రతాలు, దానం, తపస్సు, ఉపవాసం, జపం— ఇవన్నీ కూడా ఉన్నాయి.
ప్రాదక్షిణ్యం పృథివ్యాశ్చ బ్రాహ్మణాతిథిసేవనమ్
భూమిని ప్రదక్షిణ చేయడం, బ్రాహ్మణులకు, అతిథులకు సేవ చేయడం— ఇవి కూడా ఉన్నాయి.
కిమేతైః పతిభక్తాయా అభక్తాయాశ్చ భారతే పతిసేవా పరో ధర్మః సర్వశాస్త్రేషు పఠ్యతే
ఓ భారతా! భర్తకు భక్తి ఉన్నా, లేకున్నా, ఇవన్నీ ఎందుకు? భర్తకు సేవ చేయడమే అన్ని శాస్త్రాలలో గొప్ప ధర్మంగా చెప్పబడింది.
స్వప్రజ్ఞానేన సతతం కాన్తం నారాయణాధికమ్
తన బుద్ధితో భార్య ఎప్పుడూ తన భర్తను నారాయణునితో సమానంగా భావించాలి.
పరిహాసేన కోపేన భ్రమేణావజ్ఞయా మునే
ఓ మునీశ్వరా, సరదాగా అయినా, కోపంతో అయినా, అయోమయంగా అయినా, లేదా తక్కువగా చూసినట్లయినా —
స్త్రియా వాగ్యోనిదుష్టాయాః కామతో భారతే భువి 4.24.
భారతభూమిలో, మాటలు లేదా స్వభావం కలుషితమైన ఒక స్త్రీ, కోరికతో మాట్లాడితే —
సర్వధర్మపరీతా యా కటూక్తిం కురుతే పతిమ్
ఏ ధర్మమూ లేని స్త్రీ, తన భర్తకు కఠినమైన మాటలు మాట్లాడితే —
దత్త్వా కన్యాం బోధయిత్వా జగామ మునిపుంగవః
అతడు ఆ కన్యను ఇచ్చి, బోధించి, ఆ మహాముని అక్కడినుంచి వెళ్లిపోయాడు.
సమ్భోగేచ్ఛావృతే చిత్తే కామీ సంప్రాప కామినీమ్
సంయోగానికి ఆకాంక్షతో ఉన్న అతడు, కోరికతో ఉన్న స్త్రీని పొందాడు.
శయ్యాం రతికరీం కృత్వా మునిశ్రేష్ఠో మహామునే
ఆ మునిశ్రేష్ఠుడు, ఆనందానికి తగిన మంచాన్ని సిద్ధం చేశాడు, ఓ మహామునీ!
నారీరసానభిజ్ఞః స్యాదాజన్మ మునిపుంగవః
ఆ మహాముని, పుట్టినప్పటి నుండి స్త్రీల ఆనందాన్ని ఎప్పుడూ అనుభవించలేదు.
నానాప్రకారం శృఙ్గారం చకార విధిపూర్వకమ్
విధిప్రకారం, అనేక రకాల ప్రేమక్రీడలు చేశాడు.
మూర్చ్ఛాం ప్రాప మునిశ్రేష్ఠో బుబుధే న దివానిశమ్
ఆ మునిశ్రేష్ఠుడు మూర్ఛపోయాడు, పగలు రాత్రి ఏదీ తెలుసుకోలేకపోయాడు.
విదగ్ధాయా విదగ్ధేన బభూవ సంగమః సమః
చతురమైన ఆడవారు, చతురమైన మగవారు ఇద్దరూ సమానంగా కలిశారు.
కరోతి కలహే నిత్యం కన్దలీ స్వామినా సహ సా తన్న బుబుధే కించిత్కరోతి కలహే స్పృహామ్
కందళీ తన భర్తతో ఎప్పుడూ గొడవపడేది; ఆమెకి ఏమీ తెలియకపోయినా, గొడవపడాలనే కోరిక ఉండేది.
తాతప్రదత్తజ్ఞానేన సా న శాన్తా బభూవ హ 4.24.
తండ్రి ఇచ్చిన జ్ఞానంతో కూడా, ఆమెకు మనస్సులో శాంతి రాలేదు.
నిత్యం కటూక్తిం కాన్తం సా కరోతి హేతునా వినా
ఆమె ఎప్పుడూ కారణం లేకుండానే తన ప్రియుడికి కఠినమైన మాటలు మాట్లాడేది.
తయా కృతాం కటూక్తిం చ క్షమాసంస్థాం చకార హ
ఆమె చెప్పిన కఠినమైన మాటలకు అతడు సహనంతో ఉండిపోయాడు.
కటూక్తిశతకం పూర్ణం తత్కాలేన బభూవ హ
కాలక్రమంలో, వంద కఠినమైన మాటలు పూర్తయ్యాయి.
పత్నీకటూక్త్యా నియతం ప్రదగ్ధం మానసం మునేః
భార్య చెప్పిన కఠినమైన మాటల వల్ల మునికి మనస్సు పూర్తిగా దగ్ధమయ్యింది.
స్వాత్మారామో దయాలుశ్చ కోపం త్యక్తుం న స క్షమః
తనలో తాను తృప్తిగా, దయతో ఉన్నా, అతడు కోపాన్ని వదిలేయలేకపోయాడు.
మునేరిఙ్గితమాత్రేణ భస్మసాత్సా బభూవ హ
ముని కేవలం సంకేతంతోనే ఆమె బూడిద అయిపోయింది.
శరీరే భస్మసాద్భూతే ప్రతిబింబః స చాత్మనః
శరీరం బూడిదైపోయిన తర్వాత కూడా, ఆత్మ ప్రతిబింబం మిగిలిపోతుంది.
జీవ ఉవాచ సర్వం జానాసి సర్వజ్ఞః కిమహం బోధయామి తే
జీవుడు ఇలా అన్నాడు: నీవు అన్నీ తెలిసినవాడివి, సర్వజ్ఞుడివి. నేను నీకు ఏమి చెప్పగలను?