కారాగారే చ సంసారే దుర్వహం నిగడం పరమ్
ఈ సంసార బంధంలో, అత్యంత భారమైన సంకెళ్లు భరించలేనివి.
సఙ్గిచ్ఛాయాతిరిక్తం చ కర్మభోగాత్పరాత్పరమ్
కర్మఫలాల అనుభవాన్ని మించి, కలయికపై కోరికే అన్నిటికన్నా గొప్పది.
ఆదేహం సఙ్గినీ ఛాయా భోగాన్తం భోగ ఏవ చ 4.24.
ఈ దేహం మనకు తోడుగా ఉండే నీడలా ఉంటుంది. అనుభవాలు కూడా ఎప్పుడో ఒకప్పుడు ముగుస్తాయి.
మతిశ్చైవావశీలాన్తా సుఖీ జన్మనిజన్మని
ప్రతి జన్మలో ఆనందానికి కారణమైన మనస్సు కూడా ఒక స్థాయికి వచ్చి ఆగిపోతుంది.
యావచ్చ జీవినో జన్మ తావద్భోగః సుఖావహః
ప్రాణి జన్మిస్తే, ఆ సుఖాన్ని ఇచ్చే అనుభవాలు కూడా కొనసాగుతూనే ఉంటాయి.
ధ్యాయతః కృష్ణపాదాబ్జం మమ విఘ్నో బభూవ హ
కృష్ణుని పదపద్మాలను ధ్యానించుచుండగా నాకు ఒక అడ్డంకి వచ్చింది.
పుంశ్చల్యా సహ శృఙ్గారం దృష్ట్వా దైత్యస్య మన్మనః
ఒక దైత్యుడు వేశ్యతో ప్రేమలో మునిగిపోయిన దృశ్యం చూశాను.
కిం త్వహం తవ కన్యాయాః కటూక్తిశతకం మునే
కాని మునివరా, మీ కుమార్తె నన్ను ఎన్నో కఠినమైన మాటలతో బాధించింది.
తవాజ్ఞాం మస్తకే కృత్వా గ్రహీష్యామి సుతాం తవ
మీ ఆజ్ఞను తలపై పెట్టుకుని, మీ కుమార్తెను స్వీకరిస్తాను.
రహస్యుపస్థితాం కామాత్పుంశ్చలీం చేజ్జితేన్ద్రియః
ఇంద్రియాలను జయించినవాడు, కోరికతో రహస్యంగా వేశ్యతో కలిసినా—
ఇత్యేవముక్త్వా దుర్వాసా విరరామ మునేః పురః
ఇలా చెప్పి, దుర్వాసుడు ఆ ముని ముందే మౌనంగా నిలిచిపోయాడు.
స్వస్తీత్యువాచ దుర్వాసా మునిశ్చ యౌతుకం దదౌ 4.24.
దుర్వాసుడు 'శుభమవ్వాలి' అన్నాడు. ఆ ముని పెళ్లి కానుకను ఇచ్చాడు.
మూర్చ్ఛామవాప స మునిః స్వకన్యావిరహాతురః
తన కుమార్తె వేరుపడిన బాధతో ఆ ముని అపస్మారంలో పడిపోయాడు.
క్షణేన చేతనాం ప్రాప్య బోధయామాస కన్యకామ్
ఒక క్షణంలో మళ్ళీ చైతన్యం పొందిన ముని, తన కుమార్తెను లేపాడు.
ఔర్వ ఉవాచ హితం సత్యం చ వేదోక్తం పరిణామసుఖావహమ్
ఔర్వుడు చెప్పాడు: హితమైనది, సత్యమైనది, వేదాలలో చెప్పినది చివరికి సుఖాన్ని ఇస్తుంది.
స్వకాన్తశ్చ పరో బన్ధురిహ లోకే పరత్ర చ
ఈ లోకంలోనూ, పరలోకంలోనూ మన ప్రియుడు, పరుడి మిత్రుడు ఉంటారు.
దేవపూజా వ్రతం దానం తపశ్చానశనం జపః
దేవతలను పూజించడం, వ్రతాలు, దానం, తపస్సు, ఉపవాసం, జపం— ఇవన్నీ కూడా ఉన్నాయి.
ప్రాదక్షిణ్యం పృథివ్యాశ్చ బ్రాహ్మణాతిథిసేవనమ్
భూమిని ప్రదక్షిణ చేయడం, బ్రాహ్మణులకు, అతిథులకు సేవ చేయడం— ఇవి కూడా ఉన్నాయి.
కిమేతైః పతిభక్తాయా అభక్తాయాశ్చ భారతే పతిసేవా పరో ధర్మః సర్వశాస్త్రేషు పఠ్యతే
ఓ భారతా! భర్తకు భక్తి ఉన్నా, లేకున్నా, ఇవన్నీ ఎందుకు? భర్తకు సేవ చేయడమే అన్ని శాస్త్రాలలో గొప్ప ధర్మంగా చెప్పబడింది.
స్వప్రజ్ఞానేన సతతం కాన్తం నారాయణాధికమ్
తన బుద్ధితో భార్య ఎప్పుడూ తన భర్తను నారాయణునితో సమానంగా భావించాలి.
పరిహాసేన కోపేన భ్రమేణావజ్ఞయా మునే
ఓ మునీశ్వరా, సరదాగా అయినా, కోపంతో అయినా, అయోమయంగా అయినా, లేదా తక్కువగా చూసినట్లయినా —
స్త్రియా వాగ్యోనిదుష్టాయాః కామతో భారతే భువి 4.24.
భారతభూమిలో, మాటలు లేదా స్వభావం కలుషితమైన ఒక స్త్రీ, కోరికతో మాట్లాడితే —
సర్వధర్మపరీతా యా కటూక్తిం కురుతే పతిమ్
ఏ ధర్మమూ లేని స్త్రీ, తన భర్తకు కఠినమైన మాటలు మాట్లాడితే —
దత్త్వా కన్యాం బోధయిత్వా జగామ మునిపుంగవః
అతడు ఆ కన్యను ఇచ్చి, బోధించి, ఆ మహాముని అక్కడినుంచి వెళ్లిపోయాడు.
సమ్భోగేచ్ఛావృతే చిత్తే కామీ సంప్రాప కామినీమ్
సంయోగానికి ఆకాంక్షతో ఉన్న అతడు, కోరికతో ఉన్న స్త్రీని పొందాడు.
శయ్యాం రతికరీం కృత్వా మునిశ్రేష్ఠో మహామునే
ఆ మునిశ్రేష్ఠుడు, ఆనందానికి తగిన మంచాన్ని సిద్ధం చేశాడు, ఓ మహామునీ!
నారీరసానభిజ్ఞః స్యాదాజన్మ మునిపుంగవః
ఆ మహాముని, పుట్టినప్పటి నుండి స్త్రీల ఆనందాన్ని ఎప్పుడూ అనుభవించలేదు.
నానాప్రకారం శృఙ్గారం చకార విధిపూర్వకమ్
విధిప్రకారం, అనేక రకాల ప్రేమక్రీడలు చేశాడు.
మూర్చ్ఛాం ప్రాప మునిశ్రేష్ఠో బుబుధే న దివానిశమ్
ఆ మునిశ్రేష్ఠుడు మూర్ఛపోయాడు, పగలు రాత్రి ఏదీ తెలుసుకోలేకపోయాడు.
విదగ్ధాయా విదగ్ధేన బభూవ సంగమః సమః
చతురమైన ఆడవారు, చతురమైన మగవారు ఇద్దరూ సమానంగా కలిశారు.