మునీన్ద్రోఽపి మునీన్ద్రం తం పురో దృష్ట్వా ససంభ్రమః
మహాముని, తన ముందున్న ఆ మునిని చూసి కొంత ఆందోళనకు లోనయ్యాడు.
ఔర్వో దుర్వాససం తత్ర సమాశ్లిష్య ముదాఽన్వితః
ఆవురుడు అక్కడ దుర్వాసుని ఆనందంతో ఆలింగనం చేశాడు.
ఔర్వ ఉవాచ ప్రౌఢా త్వామేవ ధ్యాయన్తీ శ్రుత్వా వాచికవక్త్రతః ।। 4.24.
ఆవురుడు ఇలా అన్నాడు: 'ఈమె ఇప్పుడు యౌవనంలోకి వచ్చి, నీవు పలికిన మాటలు విని నిన్ను ఎప్పుడూ ధ్యానిస్తోంది.'
అయోనిసమ్భవా కన్యా త్రైలోక్యం మోహితుం క్షమా
ఈ యోని లేని కుమార్తె మూడు లోకాలను మాయలో పడేయగల శక్తి కలిగి ఉంది.
అతీవ కలహావిష్టా కోపేన కటుభాషిణీ
ఆమె చాలా గొడవపడి, కోపంతో కఠినంగా మాట్లాడే స్వభావం కలది.
ఔర్వస్య వచనం శ్రుత్వా హర్షశోకాన్వితో మునిః
ఆవురుని మాటలు విని ఆ మునికి ఆనందం, దుఃఖం రెండూ కలిశాయి.
శరత్పార్వణచన్ద్రాస్యాం శరత్పఙ్కజలోచనామ్
ఆమె ముఖం శరదృతువులోని పూర్ణచంద్రుడిలా, కళ్ళు శరదృతువు లోని కమలాలా మెరిసేవి.
నవయౌవనసంయుక్తాం పశ్యన్తీం వక్రచక్షుషా
ఆమె నూతన యౌవనంతో, పక్కదృష్టితో చూస్తూ నిలిచింది.
మునిర్ముమోహ తాం దృష్ట్వా కామబాణప్రపీడితః
ఆమెను చూసి, కామబాణాల బాధతో ఆ ముని మోహానికి లోనయ్యాడు.
దుర్వాసా ఉవాచ వ్యవధానం తపస్యాయాః సతతం మోహకారణమ్
దుర్వాసుడు ఇలా అన్నాడు: 'తపస్సుకు ఆటంకం ఎప్పుడూ మాయకు కారణం.'
కారాగారే చ సంసారే దుర్వహం నిగడం పరమ్
ఈ సంసార బంధంలో, అత్యంత భారమైన సంకెళ్లు భరించలేనివి.
సఙ్గిచ్ఛాయాతిరిక్తం చ కర్మభోగాత్పరాత్పరమ్
కర్మఫలాల అనుభవాన్ని మించి, కలయికపై కోరికే అన్నిటికన్నా గొప్పది.
ఆదేహం సఙ్గినీ ఛాయా భోగాన్తం భోగ ఏవ చ 4.24.
ఈ దేహం మనకు తోడుగా ఉండే నీడలా ఉంటుంది. అనుభవాలు కూడా ఎప్పుడో ఒకప్పుడు ముగుస్తాయి.
మతిశ్చైవావశీలాన్తా సుఖీ జన్మనిజన్మని
ప్రతి జన్మలో ఆనందానికి కారణమైన మనస్సు కూడా ఒక స్థాయికి వచ్చి ఆగిపోతుంది.
యావచ్చ జీవినో జన్మ తావద్భోగః సుఖావహః
ప్రాణి జన్మిస్తే, ఆ సుఖాన్ని ఇచ్చే అనుభవాలు కూడా కొనసాగుతూనే ఉంటాయి.
ధ్యాయతః కృష్ణపాదాబ్జం మమ విఘ్నో బభూవ హ
కృష్ణుని పదపద్మాలను ధ్యానించుచుండగా నాకు ఒక అడ్డంకి వచ్చింది.
పుంశ్చల్యా సహ శృఙ్గారం దృష్ట్వా దైత్యస్య మన్మనః
ఒక దైత్యుడు వేశ్యతో ప్రేమలో మునిగిపోయిన దృశ్యం చూశాను.
కిం త్వహం తవ కన్యాయాః కటూక్తిశతకం మునే
కాని మునివరా, మీ కుమార్తె నన్ను ఎన్నో కఠినమైన మాటలతో బాధించింది.
తవాజ్ఞాం మస్తకే కృత్వా గ్రహీష్యామి సుతాం తవ
మీ ఆజ్ఞను తలపై పెట్టుకుని, మీ కుమార్తెను స్వీకరిస్తాను.
రహస్యుపస్థితాం కామాత్పుంశ్చలీం చేజ్జితేన్ద్రియః
ఇంద్రియాలను జయించినవాడు, కోరికతో రహస్యంగా వేశ్యతో కలిసినా—
ఇత్యేవముక్త్వా దుర్వాసా విరరామ మునేః పురః
ఇలా చెప్పి, దుర్వాసుడు ఆ ముని ముందే మౌనంగా నిలిచిపోయాడు.
స్వస్తీత్యువాచ దుర్వాసా మునిశ్చ యౌతుకం దదౌ 4.24.
దుర్వాసుడు 'శుభమవ్వాలి' అన్నాడు. ఆ ముని పెళ్లి కానుకను ఇచ్చాడు.
మూర్చ్ఛామవాప స మునిః స్వకన్యావిరహాతురః
తన కుమార్తె వేరుపడిన బాధతో ఆ ముని అపస్మారంలో పడిపోయాడు.
క్షణేన చేతనాం ప్రాప్య బోధయామాస కన్యకామ్
ఒక క్షణంలో మళ్ళీ చైతన్యం పొందిన ముని, తన కుమార్తెను లేపాడు.
ఔర్వ ఉవాచ హితం సత్యం చ వేదోక్తం పరిణామసుఖావహమ్
ఔర్వుడు చెప్పాడు: హితమైనది, సత్యమైనది, వేదాలలో చెప్పినది చివరికి సుఖాన్ని ఇస్తుంది.
స్వకాన్తశ్చ పరో బన్ధురిహ లోకే పరత్ర చ
ఈ లోకంలోనూ, పరలోకంలోనూ మన ప్రియుడు, పరుడి మిత్రుడు ఉంటారు.
దేవపూజా వ్రతం దానం తపశ్చానశనం జపః
దేవతలను పూజించడం, వ్రతాలు, దానం, తపస్సు, ఉపవాసం, జపం— ఇవన్నీ కూడా ఉన్నాయి.
ప్రాదక్షిణ్యం పృథివ్యాశ్చ బ్రాహ్మణాతిథిసేవనమ్
భూమిని ప్రదక్షిణ చేయడం, బ్రాహ్మణులకు, అతిథులకు సేవ చేయడం— ఇవి కూడా ఉన్నాయి.
కిమేతైః పతిభక్తాయా అభక్తాయాశ్చ భారతే పతిసేవా పరో ధర్మః సర్వశాస్త్రేషు పఠ్యతే
ఓ భారతా! భర్తకు భక్తి ఉన్నా, లేకున్నా, ఇవన్నీ ఎందుకు? భర్తకు సేవ చేయడమే అన్ని శాస్త్రాలలో గొప్ప ధర్మంగా చెప్పబడింది.
స్వప్రజ్ఞానేన సతతం కాన్తం నారాయణాధికమ్
తన బుద్ధితో భార్య ఎప్పుడూ తన భర్తను నారాయణునితో సమానంగా భావించాలి.