తిలోత్తమే భారతే త్వం బాణపుత్రీ భవిష్యసి
తిలోత్తమా! భారతదేశంలో నీవు బాణుని కుమార్తెగా జన్మిస్తావు.
ఇత్యేవముక్త్వా స మునిర్విరరామ మహామునే
ఇలా చెప్పి ఆ ముని మౌనంగా నిలిచిపోయాడు, మహామునీ!
ఇత్యుక్తం సర్వవృత్తాన్తం దైత్యస్య ఖరజన్మనః 4.23.
ఇలా దైత్యుడు గాడిదగా జన్మించిన కథ అంతా చెప్పబడింది.
నారాయణ ఉవాచ అహోఽస్య దారసంయోగః కథం తదూర్ధ్వరేతసః
నారాయణుడు ఇలా అన్నాడు: బ్రహ్మచర్య వ్రతం పాటించిన వాడికి భార్య ఎలా కలిగింది?
దృష్ట్వా తయోశ్చ శృఙ్గారం మునిః కామీ బభూవ హ
వారి ప్రేమలో లీనమైన దృశ్యాన్ని చూసి ఆ ముని మనసులో కోరిక కలిగింది.
సహసా తస్య హృదయే బభూవ సురతే స్పృహా
ఆ మునికి హఠాత్తుగా హృదయంలో కలయికపై తపన పుట్టింది.
ఏతస్మిన్నన్తరే తేన పథా యాతి మునీశ్వరః
అదే సమయంలో ఆ మహర్షి ఆ మార్గంలో ప్రయాణిస్తున్నాడు.
ఊరూద్భవో బ్రహ్మణశ్చ పురా కల్పే తపస్యతః
మునుపటి యుగంలో బ్రహ్మదేవుడు తపస్సు చేస్తుండగా ఆయన తొడ నుంచి ఒకవాడు పుట్టాడు.
తస్య జానూద్భవా కన్యా కన్దలీ నామ విశ్రుతా
ఆయన మోకాళి నుంచి కందళీ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందిన కుమార్తె జన్మించింది.
ససుతో హి మునిశ్రేష్ఠో మునేర్దుర్వాససః పురః
ఆ మునిశ్రేష్ఠుడు తన కుమారుడితో కలిసి దుర్వాసముని ఎదుట నిలబడ్డాడు.
మునీన్ద్రోఽపి మునీన్ద్రం తం పురో దృష్ట్వా ససంభ్రమః
మహాముని, తన ముందున్న ఆ మునిని చూసి కొంత ఆందోళనకు లోనయ్యాడు.
ఔర్వో దుర్వాససం తత్ర సమాశ్లిష్య ముదాఽన్వితః
ఆవురుడు అక్కడ దుర్వాసుని ఆనందంతో ఆలింగనం చేశాడు.
ఔర్వ ఉవాచ ప్రౌఢా త్వామేవ ధ్యాయన్తీ శ్రుత్వా వాచికవక్త్రతః ।। 4.24.
ఆవురుడు ఇలా అన్నాడు: 'ఈమె ఇప్పుడు యౌవనంలోకి వచ్చి, నీవు పలికిన మాటలు విని నిన్ను ఎప్పుడూ ధ్యానిస్తోంది.'
అయోనిసమ్భవా కన్యా త్రైలోక్యం మోహితుం క్షమా
ఈ యోని లేని కుమార్తె మూడు లోకాలను మాయలో పడేయగల శక్తి కలిగి ఉంది.
అతీవ కలహావిష్టా కోపేన కటుభాషిణీ
ఆమె చాలా గొడవపడి, కోపంతో కఠినంగా మాట్లాడే స్వభావం కలది.
ఔర్వస్య వచనం శ్రుత్వా హర్షశోకాన్వితో మునిః
ఆవురుని మాటలు విని ఆ మునికి ఆనందం, దుఃఖం రెండూ కలిశాయి.
శరత్పార్వణచన్ద్రాస్యాం శరత్పఙ్కజలోచనామ్
ఆమె ముఖం శరదృతువులోని పూర్ణచంద్రుడిలా, కళ్ళు శరదృతువు లోని కమలాలా మెరిసేవి.
నవయౌవనసంయుక్తాం పశ్యన్తీం వక్రచక్షుషా
ఆమె నూతన యౌవనంతో, పక్కదృష్టితో చూస్తూ నిలిచింది.
మునిర్ముమోహ తాం దృష్ట్వా కామబాణప్రపీడితః
ఆమెను చూసి, కామబాణాల బాధతో ఆ ముని మోహానికి లోనయ్యాడు.
దుర్వాసా ఉవాచ వ్యవధానం తపస్యాయాః సతతం మోహకారణమ్
దుర్వాసుడు ఇలా అన్నాడు: 'తపస్సుకు ఆటంకం ఎప్పుడూ మాయకు కారణం.'
కారాగారే చ సంసారే దుర్వహం నిగడం పరమ్
ఈ సంసార బంధంలో, అత్యంత భారమైన సంకెళ్లు భరించలేనివి.
సఙ్గిచ్ఛాయాతిరిక్తం చ కర్మభోగాత్పరాత్పరమ్
కర్మఫలాల అనుభవాన్ని మించి, కలయికపై కోరికే అన్నిటికన్నా గొప్పది.
ఆదేహం సఙ్గినీ ఛాయా భోగాన్తం భోగ ఏవ చ 4.24.
ఈ దేహం మనకు తోడుగా ఉండే నీడలా ఉంటుంది. అనుభవాలు కూడా ఎప్పుడో ఒకప్పుడు ముగుస్తాయి.
మతిశ్చైవావశీలాన్తా సుఖీ జన్మనిజన్మని
ప్రతి జన్మలో ఆనందానికి కారణమైన మనస్సు కూడా ఒక స్థాయికి వచ్చి ఆగిపోతుంది.
యావచ్చ జీవినో జన్మ తావద్భోగః సుఖావహః
ప్రాణి జన్మిస్తే, ఆ సుఖాన్ని ఇచ్చే అనుభవాలు కూడా కొనసాగుతూనే ఉంటాయి.
ధ్యాయతః కృష్ణపాదాబ్జం మమ విఘ్నో బభూవ హ
కృష్ణుని పదపద్మాలను ధ్యానించుచుండగా నాకు ఒక అడ్డంకి వచ్చింది.
పుంశ్చల్యా సహ శృఙ్గారం దృష్ట్వా దైత్యస్య మన్మనః
ఒక దైత్యుడు వేశ్యతో ప్రేమలో మునిగిపోయిన దృశ్యం చూశాను.
కిం త్వహం తవ కన్యాయాః కటూక్తిశతకం మునే
కాని మునివరా, మీ కుమార్తె నన్ను ఎన్నో కఠినమైన మాటలతో బాధించింది.
తవాజ్ఞాం మస్తకే కృత్వా గ్రహీష్యామి సుతాం తవ
మీ ఆజ్ఞను తలపై పెట్టుకుని, మీ కుమార్తెను స్వీకరిస్తాను.
రహస్యుపస్థితాం కామాత్పుంశ్చలీం చేజ్జితేన్ద్రియః
ఇంద్రియాలను జయించినవాడు, కోరికతో రహస్యంగా వేశ్యతో కలిసినా—