క్షమాపరాధం భగవన్కృపాం కురు కృపానిధే
ప్రభూ! నా తప్పును క్షమించు. దయామయుడవు కాబట్టి నాకు కరుణ చూపు.
ఇత్యేవముక్త్వా దైత్యేన్ద్రో రురోదోచ్చైః పురో మునేః
ఇలా చెప్పి దైత్యాధిపతి ఆ ముని ఎదుట గొప్పగా ఏడ్చాడు.
తిలోత్తమోవాచ విధిసృష్టౌ చ సర్వేషాం మూఢా స్త్రీజాతిరేవ చ ।। 4.23.
తిలోత్తమా ఇలా అన్నది: విధి సృష్టిలో అందరిలోను మూర్ఖత్వం స్త్రీ జన్మకే ఎక్కువగా ఉంటుంది.
తతోఽతిమత్తా కులటా సదా కామాతురా పరా
అందువల్ల, నీతి తప్పిన స్త్రీ ఎప్పుడూ కామంతో మునిగిపోయి ఉంటుంది.
ఇత్యుక్త్వా రోదనం కృత్వా జగామ శరణం మునేః తయోర్దృష్ట్వా చ వైకల్యం బభూవ కరుణా మునేః
ఇలా చెప్పి ఏడ్చి ఆ మునిని ఆశ్రయించింది. వారి బాధను చూసి ఆ మునికి కరుణ కలిగింది.
దుర్వాసా ఉవాచ సత్కీర్తిరపకీర్తిర్వా ప్రాక్తనప్రభవా ధ్రువమ్
దుర్వాసుడు ఇలా అన్నాడు: మంచి పేరు లేదా చెడు పేరు పూర్వజన్మలో చేసిన పనుల వల్లనే కలుగుతుంది.
విష్ణుభక్తబలేః పుత్రః సద్వంశప్రభవో జనః
విష్ణుభక్తుడైన బలిచక్రవర్తి కుమారుడు, మంచి వంశంలో పుట్టినవాడు—
జనకస్య స్వభావో హి జన్యే తిష్ఠతి నిశ్చితమ్
తండ్రి స్వభావం తప్పకుండా పిల్లల్లో ఉంటుందనేది నిశ్చయం.
సంప్రాప్య గార్దభీం యోనిం వత్స నిర్వాణతాం వ్రజ
బిడ్డా! నీవు గాడిద స్త్రీ గర్భాన్ని పొందిన తరువాత మోక్షాన్ని పొందుతావు.
వృన్దారణ్యం తాలవనం వ్రజ శీఘ్రం వ్రజాన్తికమ్
వృందావనానికి, తాళ్ల తోటకు, వ్రజ ప్రాంతానికి త్వరగా వెళ్ళు.
తిలోత్తమే భారతే త్వం బాణపుత్రీ భవిష్యసి
తిలోత్తమా! భారతదేశంలో నీవు బాణుని కుమార్తెగా జన్మిస్తావు.
ఇత్యేవముక్త్వా స మునిర్విరరామ మహామునే
ఇలా చెప్పి ఆ ముని మౌనంగా నిలిచిపోయాడు, మహామునీ!
ఇత్యుక్తం సర్వవృత్తాన్తం దైత్యస్య ఖరజన్మనః 4.23.
ఇలా దైత్యుడు గాడిదగా జన్మించిన కథ అంతా చెప్పబడింది.
నారాయణ ఉవాచ అహోఽస్య దారసంయోగః కథం తదూర్ధ్వరేతసః
నారాయణుడు ఇలా అన్నాడు: బ్రహ్మచర్య వ్రతం పాటించిన వాడికి భార్య ఎలా కలిగింది?
దృష్ట్వా తయోశ్చ శృఙ్గారం మునిః కామీ బభూవ హ
వారి ప్రేమలో లీనమైన దృశ్యాన్ని చూసి ఆ ముని మనసులో కోరిక కలిగింది.
సహసా తస్య హృదయే బభూవ సురతే స్పృహా
ఆ మునికి హఠాత్తుగా హృదయంలో కలయికపై తపన పుట్టింది.
ఏతస్మిన్నన్తరే తేన పథా యాతి మునీశ్వరః
అదే సమయంలో ఆ మహర్షి ఆ మార్గంలో ప్రయాణిస్తున్నాడు.
ఊరూద్భవో బ్రహ్మణశ్చ పురా కల్పే తపస్యతః
మునుపటి యుగంలో బ్రహ్మదేవుడు తపస్సు చేస్తుండగా ఆయన తొడ నుంచి ఒకవాడు పుట్టాడు.
తస్య జానూద్భవా కన్యా కన్దలీ నామ విశ్రుతా
ఆయన మోకాళి నుంచి కందళీ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందిన కుమార్తె జన్మించింది.
ససుతో హి మునిశ్రేష్ఠో మునేర్దుర్వాససః పురః
ఆ మునిశ్రేష్ఠుడు తన కుమారుడితో కలిసి దుర్వాసముని ఎదుట నిలబడ్డాడు.
మునీన్ద్రోఽపి మునీన్ద్రం తం పురో దృష్ట్వా ససంభ్రమః
మహాముని, తన ముందున్న ఆ మునిని చూసి కొంత ఆందోళనకు లోనయ్యాడు.
ఔర్వో దుర్వాససం తత్ర సమాశ్లిష్య ముదాఽన్వితః
ఆవురుడు అక్కడ దుర్వాసుని ఆనందంతో ఆలింగనం చేశాడు.
ఔర్వ ఉవాచ ప్రౌఢా త్వామేవ ధ్యాయన్తీ శ్రుత్వా వాచికవక్త్రతః ।। 4.24.
ఆవురుడు ఇలా అన్నాడు: 'ఈమె ఇప్పుడు యౌవనంలోకి వచ్చి, నీవు పలికిన మాటలు విని నిన్ను ఎప్పుడూ ధ్యానిస్తోంది.'
అయోనిసమ్భవా కన్యా త్రైలోక్యం మోహితుం క్షమా
ఈ యోని లేని కుమార్తె మూడు లోకాలను మాయలో పడేయగల శక్తి కలిగి ఉంది.
అతీవ కలహావిష్టా కోపేన కటుభాషిణీ
ఆమె చాలా గొడవపడి, కోపంతో కఠినంగా మాట్లాడే స్వభావం కలది.
ఔర్వస్య వచనం శ్రుత్వా హర్షశోకాన్వితో మునిః
ఆవురుని మాటలు విని ఆ మునికి ఆనందం, దుఃఖం రెండూ కలిశాయి.
శరత్పార్వణచన్ద్రాస్యాం శరత్పఙ్కజలోచనామ్
ఆమె ముఖం శరదృతువులోని పూర్ణచంద్రుడిలా, కళ్ళు శరదృతువు లోని కమలాలా మెరిసేవి.
నవయౌవనసంయుక్తాం పశ్యన్తీం వక్రచక్షుషా
ఆమె నూతన యౌవనంతో, పక్కదృష్టితో చూస్తూ నిలిచింది.
మునిర్ముమోహ తాం దృష్ట్వా కామబాణప్రపీడితః
ఆమెను చూసి, కామబాణాల బాధతో ఆ ముని మోహానికి లోనయ్యాడు.
దుర్వాసా ఉవాచ వ్యవధానం తపస్యాయాః సతతం మోహకారణమ్
దుర్వాసుడు ఇలా అన్నాడు: 'తపస్సుకు ఆటంకం ఎప్పుడూ మాయకు కారణం.'