త్వామేవం విముఖం కృత్వా యామి చన్ద్రాన్తికం యది
నేను నిన్ను వదిలేసి ఇలా చంద్రుని దగ్గరకు వెళితే—
అవమన్య స్త్రియం మూఢో యో యాతి పురుషాధమః
ఒక స్త్రీని తక్కువగా చూసి వెళ్లిపోయే వాడు మూర్ఖుడు, అలాంటి వాడు మగవాళ్లలో అతి నీచుడు.
తిలోత్తమావచః శ్రుత్వా జహాస బలినన్దనః 4.23.
తిలోత్తమా మాటలు విని, బాలిపుత్రుడు నవ్వాడు.
భావం విజ్ఞాయ భావజ్ఞః కామశాస్త్రవిశారదః
ఆమె మనసును గ్రహించి, ప్రేమలో నిపుణుడైన అతడు ఆమె భావాన్ని అర్థం చేసుకున్నాడు.
జగామ చ తయా సార్ధం గన్ధమాదనగహ్రరమ్
ఆమెతో కలిసి గంధమాదన పర్వత గుహలోకి వెళ్లాడు.
సంస్థాప్య రత్నదీపాంశ్చ ధూపం చ సుమనోహరమ్
రత్నాల దీపాలు, సువాసన గల ధూపాన్ని అతడు ఏర్పాటు చేశాడు.
నానాప్రకారశృఙ్గారం చకార కామమోహితః
కామంతో మునిగిపోయి,色色 ప్రేమ ఆటలలో పాల్గొన్నాడు.
విపరీతరతౌ తుష్టా బభూవ రసికేశ్వరీ
విపరీతమైన సంయోగంలో, ఆనందానికి అధిపతిగా ఉన్న ఆమె తృప్తి పొందింది.
తిలోత్తమా కామభావాద్బలిపుత్రమువాచ హ
తిలోత్తమా, మనసులో కోరికతో, బలి కుమారునితో మాట్లాడింది.
తిలోత్తమోవాచ ఏవంభూతం శుభదినం కదా మే భవితా పునః
తిలోత్తమా ఇలా అడిగింది: ఇలాంటి శుభదినం నాకు మళ్లీ ఎప్పుడు వస్తుందో?
అయి కిం రూపమాశ్చర్యం గుణో వా తవ దానవ
ఓ దానవా, నీ అందం ఎంత ఆశ్చర్యంగా ఉంది! నీ గుణం కూడా ఎంత గొప్పగా ఉంది!
మాం విస్మరసి కాలేన పురుషః షట్పదో యథా
నువ్వు కాలక్రమంలో నన్ను మరచిపోతావు, మనిషి తేనెటీగను ఎలా మరచిపోతాడో అలా.
సత్సంగమః శుభదినే పుణ్యాత్పుణ్యవతాం భవేత్ 4.23.
శుభదినంలో మంచి వాళ్లతో కలవడం, పుణ్యవంతులకు మాత్రమే లభిస్తుంది.
పీయూషభోజనాత్స్వర్గవాసాదపి చ దుర్లభః
అది అమృతాన్ని త్రాగడం కన్నా, స్వర్గంలో నివసించడం కన్నా కూడా అరుదైనది.
క్షణం తిష్ఠ మహారాజ పునరాలింగనం కురు
ఓ మహారాజా, ఒక క్షణం ఆగు, మళ్లీ నన్ను ఆలింగనం చేయు.
ఇత్యేవముక్త్వా కులటా కృత్వా వక్షసి సాదరమ్
ఇలా చెప్పి, ఆ వేశ్య అతన్ని గుండెలకు హత్తుకుని గౌరవంగా ఆలింగనం చేసింది.
కులటాలింగనాలాపాత్సోఽతికామీ బభూవ హ
ఆ వేశ్య ఆలింగనం, మాటల వల్ల అతనిలో కోరిక మరింత పెరిగింది.
పునశ్చకార శృంగారమసురోఽష్టవిధం మునే
మునీశ్వరా, ఆ అసురుడు మళ్లీ అష్టవిధ శృంగారక్రియలు చేశాడు.
నఖదన్తకరైః క్రీడాం చకార వివిధాం పునః మునేర్దుర్వాససస్తేన ధ్యానభఙ్గో బభూవ హ
ఆయన మళ్లీ నఖాలతో, దంతాలతో色色 ఆటలు ఆడాడు. దాంతో ముని దుర్వాసుని ధ్యానం భంగమయ్యింది.
అదృష్టస్య తయోస్తత్ర వల్మీకాచ్ఛాదితస్య చ
అక్కడ, ఇద్దరూ ఎవరికీ కనబడకుండా, పుట్టలో దాగి ఉన్నారు.
ధ్యాయతశ్చరణాంభోజం కృష్ణస్య పరమాత్మనః కామాత్మనోర్న హి జ్ఞానం కామేన హతచేతసోః
కృష్ణ పరమాత్ముని పదపద్మాలను ధ్యానిస్తూ ఉండగా, కామబంధంలో ఉన్నవారికి జ్ఞానం ఉండదు.
సహసా చేతనాం ప్రాప్య ప్రజ్వలన్బ్రహ్మతేజసా
ఆయన అకస్మాత్తుగా జ్ఞానం పొందాడు, బ్రహ్మతేజంతో ప్రకాశించాడు.
దివానిశం న జానన్తౌ సంయుక్తౌ కామమోహితౌ 4.23.
కామమోహంలో మునిగిపోయి, ఇద్దరూ కలసి, పగలు రాత్రి ఏదో తెలియకుండా ఉన్నారు.
ఉవాచ తౌ విహారాన్తే రక్తపఙ్కజలోచనః
విహారం అయిపోయిన తర్వాత, కమలపు పువ్వుల్లాంటి ఎర్ర కళ్లవాడు వారితో మాట్లాడాడు.
దుర్వాసా ఉవాచ భక్తప్రధానస్య బలేః పుత్రః పశుసమప్రభః
దుర్వాసుడు ఇలా అన్నాడు: భక్తులకు మేధావి అయిన బలి కుమారుడు, జంతువులా ప్రకాశిస్తున్నాడు.
దేవో వా మానవో వాఽపి దైత్యగన్ధర్వరాక్షసాః
దేవుడు అయినా, మనిషి అయినా, దైత్యుడు, గంధర్వుడు, రాక్షసుడు అయినా...
జ్ఞానలజ్జావిహీనా చ ఖరజాతిర్విశేషతః
జ్ఞానం, లజ్జా లేని వారు, ముఖ్యంగా గాడిదల వంశానికి చెందినవారు.
తిలోత్తమే త్వముత్తిష్ఠ లజ్జాహీనా చ పుంశ్చలీ
తిలోత్తమా! నీవు లేచి నిలబడు. నీవు లజ్జా లేని, నీతి తప్పిన స్త్రీవు.
ఇత్యేవముక్త్వా స మునిస్తస్థౌ తత్ర రుషా జ్వలన్
ఇలా చెప్పి ఆ ముని కోపంతో అక్కడే నిలబడ్డాడు.
సాహసిక ఉవాచ హుతాశనస్త్వం సూర్యశ్చ సృష్టిస్థిత్యన్తకారకః
సాహసికుడు ఇలా అన్నాడు: నీవు అగ్ని, నీవే సూర్యుడు, సృష్టి, స్థితి, లయానికి కారణమైనవాడు.