సంఘః సఖీనాం వృన్దః స్యాదకారోఽప్యస్తివాచకః
స్నేహితుల సమూహాన్ని వృందం అంటారు; అలాగే 'అ' అనే అక్షరం కూడా సూచికగా ఉంటుంది.
వృన్దావనే వినోదశ్చ సోఽస్యా హ్యస్తి చ తత్ర వై
వృందావనంలో ఆనందం ఉంది; అది ఆమెకు అక్కడే కలదు.
నఖచన్ద్రావలీవక్రచన్ద్రోఽస్తి యత్ర సంతతమ్
ఎక్కడ ఎప్పుడూ నఖచంద్రావళి, వంకర చంద్రుడు ఉంటారో అక్కడే.
చన్ద్రతుల్యా కాన్తిరస్తి సదా యస్యా దివానిశమ్
ఎవరికి పగలు రాత్రి ఎప్పుడూ చంద్రుని వలె కాంతి ఉంటుందో ఆమె.
శరచ్చన్ద్రప్రభా యస్యాశ్చాననేఽస్తి దివానిశమ్
ఎవరికి ముఖంలో శరదృతువు చంద్రుని ప్రకాశం పగలు రాత్రి ఎప్పుడూ ఉంటుందో ఆమె.
ఇదం షోడశనామోక్తమర్థవ్యాఖ్యానసంయుతమ్
ఇలా పదహారు పేర్లను వాటి అర్థ వివరణతో చెప్పాను.
బ్రహ్మణా చ పురా దత్తం ధర్మాయ జనకాయ మే
ఈ జ్ఞానాన్ని బ్రహ్మా గారు పూర్వం నా తండ్రికి ధర్మార్థంగా ఇచ్చారు.
పుష్కరే చ మహాతీర్థే పుణ్యాహే దేవసంసది 4.17.
పుష్కరంలో, ఆ మహా తీర్థంలో, పవిత్ర దినంలో, దేవతల సభలో ఇది జరిగింది.
ఇదం స్తోత్రం మహాపుణ్యం తుభ్యం దత్తం మయా మునే
ఈ మహా పుణ్యమైన స్తోత్రాన్ని నేను నీకు ఇచ్చాను, మునీంద్రా!
యావజ్జీవమిదం స్తోత్రం త్రిసంధ్యం యః పఠేన్నరః
ఈ స్తోత్రాన్ని ఎవరు త్రిసంధ్యాకాలంలో జీవితాంతం పఠిస్తారో,
అన్తే లభేత్తయోర్దాస్యం శశ్వత్సహచరో భవేత్
చివరికి వారు ఆ ఇద్దరికి సేవకుడై, శాశ్వత సహచారిగా మారతారు.
వ్రతదానోపవాసైశ్చ సర్వైర్నియమపూర్వకైః
వ్రతాలు, దానాలు, ఉపవాసాలు, అన్ని నియమాలు చేసినా,
సర్వేషాం యజ్ఞతీర్థానాం కరణైర్విధిబోధితైః
యజ్ఞాలు, తీర్థయాత్రలు, శాస్త్రోక్తంగా చేసినా,
శరణాగతరక్షాయామజ్ఞానాం జ్ఞానదానతః
శరణాగతులను రక్షించడం, అజ్ఞానులకు జ్ఞానం ఇవ్వడం చేసినా,
తదేవ స్తోత్రపాఠస్య కలాం నార్హతి షోడశీమ్
ఇవి అన్నీ ఈ స్తోత్ర పఠనానికి పదహారు వంతు కూడా సమానం కావు.
నారద ఉవాచ కవచం చాపి దేవ్యాశ్చ సంసారవిజయం ప్రభో
నారదుడు పలికాడు: ప్రభూ! దేవి యొక్క కవచాన్ని, ఈ సంసారాన్ని జయించే దాన్ని కూడా చెప్పండి.
కృతం స్తోత్రం సుయత్నేన ప్రాప్తం తదపి దుర్లభమ్
ఎంతో శ్రమపడి చేసిన ఈ స్తోత్రం లభించినా, ఇది అందరికీ దొరకడం చాలా అరుదు.
అధునా శ్రోతుమిచ్ఛామి యద్రహస్యం చ తద్వద 4.17.
ఇప్పుడు ఆ రహస్యాన్ని వినాలని నాకు కోరిక కలిగింది. దయచేసి అది చెప్పు.
శ్రీనారాయణ ఉవాచ అరుణోదయవేలాయాం జనాః సర్వే జజాగరుః
శ్రీనారాయణుడు ఇలా అన్నాడు: అరుణోదయ సమయానికి అందరూ మేల్కొనిపోయారు.
ఉత్థాయ దృష్ట్వా నగరం సర్వేభ్యోఽపి విలక్షణమ్
ఎveryone లేచి, ఆ పట్టణాన్ని చూసి, అది మిగతా పట్టణాలతో పోల్చితే ఎంతో ప్రత్యేకంగా ఉందని గుర్తించారు.
కాశ్చిద్గోపాన్కేచిదూచుః కుత ఏతదభూదిదమ్
కొంతమంది గోపులు, 'ఇది ఎక్కడి నుంచి వచ్చింది? ఇలా ఎలా జరిగింది?' అని ఆశ్చర్యపడ్డారు.
బుబుధే మనసా నన్దో గర్గవాక్యమనుస్మరన్
నందుడు తన మనసులో గార్గుడు చెప్పిన మాటలు గుర్తు చేసుకుంటూ, ఆ సంగతి అర్థం చేసుకున్నాడు.
బ్రహ్మాదితృణపర్యన్తం యస్య భ్రూభఙ్గలీలయా
బ్రహ్మ మొదలుకొని తృణం వరకు అందరినీ కేవలం కనుబొమల కదలికతో ఆడుకుంటూ నడిపించే వాడి గురించి,
వివరేష్వేవ యల్లోమ్నాం బ్రహ్మాణ్డాన్యఖిలాని చ
వాడి శరీరంలోని రంధ్రాల్లోనే అన్ని బ్రహ్మాండాలు ఉన్నాయని,
బ్రహ్మానన్తేశధర్మాశ్చ ధ్యాయన్తే యత్పదామ్బుజమ్
బ్రహ్మ, అనంతుడు, ధర్మాత్ములు అందరూ వాడి పద్మపాదాలను ధ్యానిస్తారు.
భ్రామంభ్రామం తన్నగరం దర్శందర్శం గృహంగృహమ్
అందరూ పట్టణంలో తిరుగుతూ, ఒక్కొక్క ఇంటిని చూసి ఆశ్చర్యపడ్డారు.
కృత్వా శుభక్షణం నన్దో వృషభానశ్చ కౌతుకీ
శుభమయమైన సమయం చూసి, నందుడు, వృషభాను కూడా ఆశ్చర్యంతో నిండిపోయారు.
సర్వే వృన్దావనస్థాశ్చ ప్రసన్నవదనేక్షణాః 4.17.
వృందావనంలో ఉన్న అందరూ ఆనందంగా, హర్షభరితమైన ముఖాలతో ఉన్నారు.
సర్వే ముముదిరే గోపాః స్వేస్వే స్థానే మనోహరే
అందరు గోపులు తమ తమ అందమైన స్థలాల్లో ఆనందంగా ఉన్నారు.
శ్రీకృష్ణో బలదేవశ్చ శిశుభిః సహ కౌతుకాత్
శ్రీకృష్ణుడు, బలరాముడు పిల్లలతో కలిసి, ఆశ్చర్యంతో అక్కడ తిరిగారు.