అథ వా తే ప్రవక్ష్యామి పరం హేత్వన్తరం శృణు
ఇప్పుడు నేను నీకు మరొక గొప్ప కారణాన్ని చెబుతాను, విను.
రాధాషోడశనామ్నాం చ వృన్దానామ శ్రుతౌ శ్రుతమ్
శాస్త్రాలలో పదహారు రాధలు, వృందలు అనే పేర్లు వినిపిస్తాయి.
గోలోకే ప్రీతయే తస్యాః కృష్ణేన నిర్మితం పురా
గోలోకంలో ఆమె ఆనందానికి కృష్ణుడు వాటిని సృష్టించాడు.
నారద ఉవాచ తాని మే వద శిష్యాయ శ్రోతుం కౌతూహలం మమ
నారదుడు ఇలా అడిగాడు — ఆ పేర్ల గురించి నాకు చెప్పు, నేను నీ శిష్యుడిని, వినాలని చాలా ఆసక్తిగా ఉన్నాను.
శ్రుతం నామ్నాం సహస్రం చ సామవేదే నిరూపితమ్
సామవేదంలో వేల పేర్లు వినిపించాయి, స్థాపించబడ్డాయి.
అభ్యంతరాణి తేషాం వా తదన్యాన్యేవ మే విభో
ప్రభూ, అవే వారి అంతర్గత పేర్లా? లేక మరే ఇతర పేర్లు ఉన్నాయా?
నామాని తేషాం వ్యుత్పత్తిం సర్వేషాం దుర్లభాని చ
ఆ పేర్ల ఉద్భవం, అన్నీ పేర్లు తెలుసుకోవడం చాలా కష్టం.
శ్రీనారాయణ ఉవాచ కృష్ణప్రాణాధికా కృష్ణప్రియా కృష్ణస్వరూపిణీ ।। 4.17.
శ్రీనారాయణుడు ఇలా అన్నాడు — ఆమె కృష్ణునికి ప్రాణాలకన్నా ప్రియమైనది, కృష్ణుని ప్రేయసి, కృష్ణుని స్వరూపమే.
కృష్ణవామాంగసంభూతా పరమానన్దరూపిణీ
ఆమె కృష్ణుని ఎడమ భాగం నుంచి పుట్టింది, పరమానంద స్వరూపిణి.
చన్ద్రావతీ చన్ద్రకాన్తా శతచన్ద్రనిభాననా
ఆమె చంద్రావతీ, చంద్రకాంత, ఆమె ముఖం నూరు చంద్రుల్లా ప్రకాశిస్తుంది.
రాధేత్యేవం చ సంసిద్ధా రాకారో దానవాచకః
ఆమె రాధగా పరిపూర్ణత పొందింది; 'రా' అక్షరం దానం అని సూచిస్తుంది.
రాసేశ్వరస్య పత్నీయం తేన రాసేశ్వరీ స్మృతా
ఆమె రాసేశ్వరుని భార్య, అందుకే ఆమెను రాసేశ్వరీ అంటారు.
సర్వాసాం రసికానాం చ దేవీనామీశ్వరీ పరా
ఆమె అందరి రసికులకూ, దేవతలకూ అధిపతిగా ఉన్న పరమేశ్వరీ.
ప్రాణాధికా ప్రేయసీ సా కృష్ణస్య పరమాత్మనః
ఆమె కృష్ణునికి ప్రాణాలకన్నా ప్రియమైన ప్రేయసి.
కృష్ణస్యాతిప్రియా కాన్తా కృష్ణో వాఽస్యాః ప్రియః సదా
ఆమె కృష్ణునికి అత్యంత ప్రియమైన సఖి, కృష్ణుడు కూడా ఆమెకు ఎప్పుడూ ప్రియుడే.
కృష్ణరూపం సన్నిధాతుం యా శక్తా చావలీలయా
ఆమె తన లీలాశక్తితో కృష్ణుని రూపాన్ని ప్రదర్శించగలదు.
వామాఙ్గార్ధేన కృష్ణస్య యా సంభూతా పరా సతీ
ఆమె కృష్ణుని ఎడమ భాగం నుంచి పుట్టిన పరమ సతీ.
పరమానన్దరాశిశ్చ స్వయం మూర్తిమతీ సతీ 4.17.
ఆమె స్వయంగా పరమానంద సముద్రానికి మూర్తిరూపం.
కృషిర్మోక్షార్థవచనో న ఏవోత్కృష్టవాచకః
కృషిర్ అనే పదాన్ని మోక్షార్థంగా చెప్పినా, అది అత్యుత్తమమైనదాన్ని నేరుగా సూచించదు.
అస్తి వృన్దావనం యస్యాస్తేన వృన్దావనీ స్మృతా
వృందావనం ఉన్నదానికి వృందావనీ అని పేరు వచ్చింది.
సంఘః సఖీనాం వృన్దః స్యాదకారోఽప్యస్తివాచకః
స్నేహితుల సమూహాన్ని వృందం అంటారు; అలాగే 'అ' అనే అక్షరం కూడా సూచికగా ఉంటుంది.
వృన్దావనే వినోదశ్చ సోఽస్యా హ్యస్తి చ తత్ర వై
వృందావనంలో ఆనందం ఉంది; అది ఆమెకు అక్కడే కలదు.
నఖచన్ద్రావలీవక్రచన్ద్రోఽస్తి యత్ర సంతతమ్
ఎక్కడ ఎప్పుడూ నఖచంద్రావళి, వంకర చంద్రుడు ఉంటారో అక్కడే.
చన్ద్రతుల్యా కాన్తిరస్తి సదా యస్యా దివానిశమ్
ఎవరికి పగలు రాత్రి ఎప్పుడూ చంద్రుని వలె కాంతి ఉంటుందో ఆమె.
శరచ్చన్ద్రప్రభా యస్యాశ్చాననేఽస్తి దివానిశమ్
ఎవరికి ముఖంలో శరదృతువు చంద్రుని ప్రకాశం పగలు రాత్రి ఎప్పుడూ ఉంటుందో ఆమె.
ఇదం షోడశనామోక్తమర్థవ్యాఖ్యానసంయుతమ్
ఇలా పదహారు పేర్లను వాటి అర్థ వివరణతో చెప్పాను.
బ్రహ్మణా చ పురా దత్తం ధర్మాయ జనకాయ మే
ఈ జ్ఞానాన్ని బ్రహ్మా గారు పూర్వం నా తండ్రికి ధర్మార్థంగా ఇచ్చారు.
పుష్కరే చ మహాతీర్థే పుణ్యాహే దేవసంసది 4.17.
పుష్కరంలో, ఆ మహా తీర్థంలో, పవిత్ర దినంలో, దేవతల సభలో ఇది జరిగింది.
ఇదం స్తోత్రం మహాపుణ్యం తుభ్యం దత్తం మయా మునే
ఈ మహా పుణ్యమైన స్తోత్రాన్ని నేను నీకు ఇచ్చాను, మునీంద్రా!
యావజ్జీవమిదం స్తోత్రం త్రిసంధ్యం యః పఠేన్నరః
ఈ స్తోత్రాన్ని ఎవరు త్రిసంధ్యాకాలంలో జీవితాంతం పఠిస్తారో,