పుత్రానివ ప్రజాః సర్వాః పాలయామాస ధార్మికః
ఆ ధార్మికుడు తన ప్రజలను తన పిల్లల్లా సంరక్షించేవాడు.
కృత్వా నానావిధం పుణ్యం ఫలకాఙ్క్షీ న చ స్వయమ్
వివిధ రకాల పుణ్యకార్యాలు చేసి, వాటి ఫలితాన్ని తన కోసం కోరలేదు.
కేదారతుల్యో రాజేన్ద్రో న భూతో భవితా పునః
ఆ రాజు పంట పొలంలా ఉన్నాడు. అతని వంటి వారు మునుపు ఎప్పుడూ లేరు, భవిష్యత్తులో కూడా ఉండరు.
జైగీషవ్యోపదేశేన జగామ తపసే వనమ్
జైగీషవ్యుడి సూచనతో, అతడు తపస్సు కోసం అడవికి వెళ్లాడు.
శశ్వత్సుదర్శనం చక్రమస్తి యత్సన్నిధౌ మునే
ఓ మునీశ్వరా, అక్కడ ఎప్పుడూ సుదర్శన చక్రం ఉంటుంది.
కేదారం నామ తీర్థం చ తన్నామ్నా చ బభూవ హ
ఆ పేరుతో అక్కడ 'కేదారం' అనే పవిత్ర స్థలం ఏర్పడింది.
కమలాంశా తస్య కన్యా నామ్నా వృన్దా తపస్వినీ
అతని కుమార్తె వృందా, లక్ష్మీదేవికి భాగంగా జన్మించింది, తపస్సులో నిమగ్నమై ఉండేది.
దత్తో దుర్వాససా తస్యై హరేర్మన్త్రః సుదుర్లభః
దుర్వాసుడు ఆమెకు చాలా అరుదైన హరిమంత్రము ఇచ్చాడు.
షష్టివర్షసహస్రాణి తపస్తేపే సునిర్జనే 4.17.
ఆమె అరవై వేల సంవత్సరాలు పూర్తిగా ఒంటరిగా తపస్సు చేసింది.
ప్రసన్నవదనః శ్రీమాన్వరం వృణ్విత్యువాచ సః
ఆ మహాత్ముడు ఆనందంగా, చిరునవ్వుతో, 'ఏ వరం కావాలో అడుగు' అని చెప్పాడు.
మూర్చ్ఛాం సంప్రాప సా సద్యః కామబాణప్రపీడితా
కామబాణాల బాధతో ఆమె వెంటనే మూర్చిపోయింది.
ఓమిత్యుక్త్వా చ రహసి చిరం రేమే తయా సహ
రహస్యంగా 'ఓం' అని పలికి, అతడు ఆమెతో చాలా కాలం ఆనందంగా గడిపాడు.
రాధా సమా సా సౌభాగ్యాద్గోపీశ్రేష్ఠా బభూవ హ
ఆమె అదృష్టంతో రాధాదేవిలా, గోపికల్లో అగ్రగణ్యురాలిగా మారింది.
వృన్దయాఽత్ర కృతా క్రీడా తేన వా మునిపుంగవ
అక్కడ వృందా అతనితో కలిసి ఆటలు ఆడింది, ఓ మునిశ్రేష్ఠా.
యేన వృన్దావనం నామ నిబోధ కథయామి తే
ఎవరి వల్ల ఈ స్థలానికి వృందావనం అని పేరు వచ్చిందో విను, నేను నీకు చెబుతాను.
తులసీవేదవత్యౌ చ విరక్తే భవకర్మణి
తులసి, వేదవతి ఇద్దరూ లోకకార్యాల్లో ఆసక్తి లేకుండా ఉండేవారు.
దైవాద్దుర్వాససః శాపాత్ప్రాప్య శఙ్ఖాసురం ప్రతి
దుర్వాసుని శాపం వల్ల, విధి చేత శంఖాసురుడిని ఆమె ఎదుర్కొంది.
సా చైవ హరిశాపేన వృక్షరూపా సురేశ్వరీ 4.17.
హరిదేవుని శాపంతో, ఆ దేవత కూడా చెట్టు రూపంలో మారిపోయింది.
తథా తస్థౌ చ సతతం శిలావక్షసి సుందరీ తథాఽపి చ ప్రసంగేన కించిదుక్తం మునే పునః
ఆమె అందంగా శిలపై ఎప్పుడూ అలాగే ఉండిపోయింది. అయినా, ఓ మునీశ్వరా, సందర్భం వల్ల ఇంకొన్ని విషయాలు చెప్పబడతాయి.
తస్యాశ్చ తపసః స్థానం తదిదం చ తపోధన
ఇదే ఆమె తపస్సు చేసిన స్థలం, ఓ తపోధనా.
అథ వా తే ప్రవక్ష్యామి పరం హేత్వన్తరం శృణు
ఇప్పుడు నేను నీకు మరొక గొప్ప కారణాన్ని చెబుతాను, విను.
రాధాషోడశనామ్నాం చ వృన్దానామ శ్రుతౌ శ్రుతమ్
శాస్త్రాలలో పదహారు రాధలు, వృందలు అనే పేర్లు వినిపిస్తాయి.
గోలోకే ప్రీతయే తస్యాః కృష్ణేన నిర్మితం పురా
గోలోకంలో ఆమె ఆనందానికి కృష్ణుడు వాటిని సృష్టించాడు.
నారద ఉవాచ తాని మే వద శిష్యాయ శ్రోతుం కౌతూహలం మమ
నారదుడు ఇలా అడిగాడు — ఆ పేర్ల గురించి నాకు చెప్పు, నేను నీ శిష్యుడిని, వినాలని చాలా ఆసక్తిగా ఉన్నాను.
శ్రుతం నామ్నాం సహస్రం చ సామవేదే నిరూపితమ్
సామవేదంలో వేల పేర్లు వినిపించాయి, స్థాపించబడ్డాయి.
అభ్యంతరాణి తేషాం వా తదన్యాన్యేవ మే విభో
ప్రభూ, అవే వారి అంతర్గత పేర్లా? లేక మరే ఇతర పేర్లు ఉన్నాయా?
నామాని తేషాం వ్యుత్పత్తిం సర్వేషాం దుర్లభాని చ
ఆ పేర్ల ఉద్భవం, అన్నీ పేర్లు తెలుసుకోవడం చాలా కష్టం.
శ్రీనారాయణ ఉవాచ కృష్ణప్రాణాధికా కృష్ణప్రియా కృష్ణస్వరూపిణీ ।। 4.17.
శ్రీనారాయణుడు ఇలా అన్నాడు — ఆమె కృష్ణునికి ప్రాణాలకన్నా ప్రియమైనది, కృష్ణుని ప్రేయసి, కృష్ణుని స్వరూపమే.
కృష్ణవామాంగసంభూతా పరమానన్దరూపిణీ
ఆమె కృష్ణుని ఎడమ భాగం నుంచి పుట్టింది, పరమానంద స్వరూపిణి.
చన్ద్రావతీ చన్ద్రకాన్తా శతచన్ద్రనిభాననా
ఆమె చంద్రావతీ, చంద్రకాంత, ఆమె ముఖం నూరు చంద్రుల్లా ప్రకాశిస్తుంది.