గచ్ఛన్తీ రాజమార్గేణ గజేన్ద్రమన్దగామినీ
ఆమె రాజమార్గంలో గజరాజు లాగా మెల్లగా, గంభీరంగా నడిచింది.
జితేన్ద్రియశ్చ జ్ఞానీ చ మూర్చ్ఛామాప తథాఽపి చ 4.17.
ఇంద్రియాలను జయించినవాడు, జ్ఞానంతో ఉన్నవాడు అయినా, అతడు అక్కడే మూర్చపోయాడు.
గచ్ఛన్తీ కస్య కన్యేయమితి హోవాచ తం జనః
ఆమె నడుస్తుండగా, జనాలు 'ఈమె ఎవరి కుమార్తె?' అని అడిగారు.
కమలాకలయా ధన్యా సంభూతా నృపమన్దిరే
లక్ష్మీదేవి పద్మస్పర్శతో ధన్యురాలై, రాజమహల్లో జన్మించింది.
వ్రజ వ్రజ వ్రజశ్రేష్ఠేత్యుక్త్వా లోకో జగామ హ
'వ్రజకు పో, వ్రజకు పో, వ్రజలో ఉత్తముని వద్దకు పో' అని చెప్పి, జనాలు అక్కడినుంచి వెళ్లిపోయారు.
అవరుహ్య రథాత్తూర్ణం వివేశ నృపతేః సభామ్
అతడు వెంటనే రథం నుండి దిగిపోయి, రాజసభలోకి ప్రవేశించాడు.
ఇష్టాలాపం బహుతరం చకార చ పరస్పరమ్
వారు పరస్పరం ఎంతో మధురంగా, అర్థవంతమైన సంభాషణ జరిపారు.
నన్ద ఉవాచ సంబన్ధం కురు కన్యాయా విశిష్టేన చ సామ్ప్రతమ్
నందుడు ఇలా అన్నాడు: 'ఈ అమ్మాయికి గొప్పవాడితో ఇప్పుడు సంబంధం కుదిర్చు.'
సురభానుసుతః శ్రీమాన్వృషభానుర్వ్రజాధిపః
సురభి కుమారుడైన ప్రకాశవంతమైన వృషభాను, వ్రజపతి.
స్థిరయౌవనయుక్తశ్చ యోగీ జాతిస్మరో యువా
అతడు యవ్వనంతో నిలకడగా ఉన్నవాడు, యోగి, గతజన్మలు గుర్తుండే యువకుడు.
త్రైలోక్యమోహినీ శాన్తా కమలాంశా కలావతీ
ఆమె మూడు లోకాల్ని మోహింపజేసే వనిత, శాంత స్వభావం కలది, లక్ష్మీదేవి భాగంగా, కళల్లో నిపుణురాలు.
విదగ్ధాయా విదగ్ధేన సంబన్ధో గుణవాన్నృప ఉవాచ తం నృపశ్రేష్ఠో వినయావనతో మునే 4.17.
చతురత కలిగిన అమ్మాయికి, చతురుడైన గుణవంతుడితో సంబంధం శ్రేయస్కరం అని, రాజుల్లో ఉత్తముడు వినయంగా మునివరకు అన్నాడు.
భనన్దన ఉవాచ
భనందనుడు ఇలా అన్నాడు:
ప్రజాపతిర్యోగకర్తా జన్మదాతాఽహమేవ చ
నేనే ప్రజాపతి, యోగాన్ని కట్టించే వాడిని, జన్మను ఇచ్చే వాడిని.
కర్మానురూపఫలదః సర్వేషాం కారణం విధిః
నేనే విధి, అందరి కర్మలకు ఫలితమిచ్చే వాడిని, సమస్తానికి కారణుడిని.
అన్యథా నిష్ఫలం సర్వమనీశస్యోద్యమో యథా
ఇంకా, అధికారం లేనివాడి ప్రయత్నం ఎలా ఫలించదో, అలాగే నా అనుమతి లేకుండా ఏదీ ఫలించదు.
పురా భూతైవ కో వాఽహం కేనాన్యేన నివార్యతే
మునుపటి జన్మలో నేను ఎవరో? మరొకరి నిర్ణయాన్ని ఎవరు ఆపగలరు?
మిష్టాన్నం భోజయామాస సాదరేణ చ నారద
అతడు నారదునికి ఆదరంగా రుచికరమైన భోజనం పెట్టాడు.
గత్వా స కథయామాస సురభానస్య సంసది
అతడు వెళ్లి సురభాను సభలో ఆ సంగతి చెప్పాడు.
సంబన్ధం యోజయామాస గర్గద్వారా చ సత్వరమ్
గర్గుడు ద్వారా త్వరగా ఆ బంధాన్ని ఏర్పరిచాడు.
గజరత్నమశ్వరత్నం రత్నాని మణిభూషణమ్
అతడు ఏనుగుల రత్నాలు, గుర్రాల రత్నాలు, మణులు, మణిపూసల అలంకారాలు ఇచ్చాడు.
రేమే సునిర్జనే రమ్యే బుబుధే న దివానిశమ్ 4.17.
ఒక అందమైన, నిశ్శబ్దమైన ప్రదేశంలో ఆనందంగా గడిపాడు; పగలు, రాత్రి అనే భావన కూడా మరచిపోయాడు.
వ్యాకులో వృషభానుశ్చ క్షణేన చ తయా వినా
ఆమె దూరంగా ఉండటంతో వృషభాను ఒక్క క్షణంలోనే బాధతో ఉన్నాడు.
జాతిస్మరో హరేరంశో వృషభానో ముదాఽన్వితః
హరి యొక్క అంసంగా, గత జన్మలను గుర్తుంచుకుంటూ, వృషభాను ఆనందంతో నిండిపోయాడు.
సదా సకామా సా ప్రౌఢా స చ కామసమో యువా దైవాత్సుదామ శాపేన శ్రీకృష్ణస్యాజ్ఞయా పురా
ఆమె ఎప్పుడూ తృప్తిగా, పరిపక్వంగా ఉండేది; అతడు మన్మథుడితో సమానమైన యువకుడు. గతంలో, విధి వల్ల, సుదామ శాపం వల్ల, శ్రీకృష్ణుని ఆజ్ఞ వల్ల ఇలా జరిగింది.
అయోనిసంభవా సా చ కృష్ణప్రాణాధికా సతీ
ఆమె గర్భంలో పుట్టలేదు; కృష్ణుని ప్రాణాలకన్నా ఎక్కువగా ప్రేమించింది.
స్థానాన్తరం విశ్వకర్మా జగామ స్వగణైః సహ
విశ్వకర్మ తన అనుచరులతో కలిసి మరో ప్రదేశానికి వెళ్లాడు.
క్రోశమాత్రం స్థలం చారు మనసాఽఽలోచ్య తత్త్వవిత్
ఒక క్రోశం పొడవైన, అందమైన ప్రదేశాన్ని మనసులో ఆలోచించి, నిజాన్ని గ్రహించాడు.
కృత్వాఽనుమానం బుద్ధ్యా చ సర్వతోఽపి విలక్షణమ్
తన బుద్ధితో పరిశీలించి, అన్ని విధాలా ప్రత్యేకమైనదని గుర్తించాడు.
దుర్లఙ్ఘ్యాభిర్వైరిభిశ్చ ఖనితాభిశ్చ ప్రస్తరైః
ఆ ప్రదేశం శత్రువులకు దాటి వెళ్లలేని విధంగా, తవ్విన రాళ్లతో ఉండేది.