క్షుధి జాజ్వల్యమానాయామాహారాభావ ఏవ చ
బలమైన ఆకలితో ఉండగా, తినడానికి ఏమీ లేకపోతే,
తాలబిల్వఫలం భుక్త్వా జలపానం చ తత్క్షణమ్
తాళ లేదా బిల్వపండు తిని వెంటనే నీళ్లు తాగితే,
తప్తోదకం చ శిరసి భాద్రే తిక్తం విశేషతః 1.16.
భాద్రపద మాసంలో ముఖ్యంగా, తలపై వేడి నీళ్లు పోయడం లేదా ఎటువంటి చేదు పదార్థం తీసుకోవడం,
సశర్కరం చ ధాన్యాకం పిష్టం శీతోదకాన్వితమ్
పంచదార కలిపిన ధనియాల పొడి చల్లని నీళ్లతో తీసుకోవడం,
బిల్వతాలఫలం పక్వం సర్వమైక్షవమేవ చ
పండిన బిల్వ లేదా తాళపండును తినడం, అలాగే చెరకు పదార్థాలు అన్నీ తీసుకోవడం,
పిత్తక్షయకరం సద్యో బలపుష్టిప్రదం పరమ్
ఇవి వెంటనే పిత్తాన్ని తగ్గించి, శక్తి, పోషణను బాగా ఇస్తాయి.
భోజనానన్తరం స్నానం జలపానం వినా తృషా
భోజనం చేసిన వెంటనే స్నానం చేయడం, దాహం లేకుండా నీళ్లు తాగడం,
పర్య్యుషితాన్నం చ తక్రం చ పక్వం రమ్భాఫలం దధి
పాత అన్నం, మజ్జిగ, పండిన అరటిపండు, పెరుగు,
నారికేలోదకం రూక్షస్నానం పర్యుషితే జలే
కొబ్బరి నీళ్లు, చల్లని నీళ్లతో స్నానం చేయడం, పాత నీళ్లు,
ఖాతస్నానం చ వర్షాసు మూలకం శ్లేష్మకారకమ్
వర్షాకాలంలో తిన్న వెంటనే స్నానం చేయడం, ముల్లంగి తినడం — ఇవన్నీ శ్లేష్మాన్ని పెంచుతాయి.
వహ్నిస్వేదం భ్రష్టభఙ్గం పక్వతైలవిశేషకమ్
మళ్లీ వేడి చేసిన ఆహారం, పాడైపోయినది, లేదా ప్రత్యేకంగా వండిన నూనెతో చేసిన వంటకాలు,
పిణ్డారకమపక్వం చ రమ్భా ఫలమపక్వకమ్
పచ్చి అన్నబండ్లు, పండని అరటి పళ్ళు,
సఘృతం రోచనాచూర్ణం సఘృతం శుష్కశర్కరమ్ 1.16.
నేయితో కలిపిన రోచన పౌడరు, నేయితో కలిపిన ఎండిన చెక్కర,
ద్రవ్యాణ్యేతాని గాన్ధర్వి సద్యః శ్లేష్మహరాణి చ
ఈ పదార్థాలు, గాంధర్వీ, వెంటనే శ్లేష్మాన్ని తొలగిస్తాయి.
భోజనానన్తరం సద్యో గమనం ధావనం తథా
భోజనం చేసిన వెంటనే నడవడం లేదా పరుగెత్తడం,
వృద్ధస్త్రీగమనం చైవ మనఃసన్తాప ఏవ చ
వృద్ధ స్త్రీతో సంయోగం, అలాగే మనస్సులో కలిగే బాధ,
కటు వాక్యం భయం శోకః కేవలం వాయుకారణమ్
కఠినమైన మాటలు, భయం, దుఃఖం ఇవన్నీ వాయువు కలిగించే కారణాలు.
పక్వం రమ్భాఫలం చైవ సబీజం శర్కరోదకమ్
పండిన అరటి పండు, విత్తనాలతో కలిపిన చెక్కర నీరు,
మాహిషం దధి మిష్టం చ కేవలం వా సశర్కరమ్
మహిషి పెరుగు, మిఠాయి లేదా కేవలం చెక్కరతో కలిపినది,
పక్వతైలవిశేషం చ తిలతైలం చ కేవలమ్
ప్రత్యేకంగా వండిన నూనె, కేవలం నువ్వుల నూనె,
శీతలోష్ణోదకస్నానం సుస్నిగ్ధచన్దనద్రవమ్
చల్లటి లేదా వేడి నీటితో స్నానం, బాగా నూనెతో పూసిన చందనం ద్రవం,
ఏతత్తే కథితం వత్సే సద్యోవాయుప్రణాశనమ్
ఇవి, వత్సే, వెంటనే వాయువు నశింపజేసే విషయాలు అని చెప్పాను.
వ్యాధిసంఘశ్చ కథితస్తన్త్రాణి వివిధాని చ 1.16.
వ్యాధుల సమూహం, వివిధ విధానాలు కూడా వివరించబడ్డాయి.
తన్త్రాణ్యేతాని సర్వాణి వ్యాధిక్షయకరాణి చ
ఈ విధానాలన్నీ వ్యాధి కలిగించేవి, నాశనం చేసే కారణాలు.
న శక్తః కథితుం సాధ్వి యథార్థం వత్సరేణ చ
ఓ సతీ, వీటిని పూర్తిగా వివరించడం సంవత్సరమంతా అయినా సాధ్యం కాదు.
కేన రోగేణ త్వత్కాన్తో మృతః కథయ శోభనే
నీ ప్రియుడు ఏ వ్యాధితో మరణించాడు? చెప్పు, ఓ సుందరీ.
సౌతిరువాచ కథాం కథితుమారేభే సా గాన్ధర్వీ ప్రహర్షితా
సౌతి చెప్పెను: ఆనందంతో గాంధర్వీ కథను చెప్పడం ప్రారంభించింది.
మాలావత్యువాచ సభాయాం లజ్జితః కాన్తో మమ విప్ర నిశామయ
మాలావతి చెప్పెను: ఓ బ్రాహ్మణా, విను—నా ప్రియుడు సభలో సిగ్గుపడ్డాడు.
సర్వం శ్రుతమపూర్వం చ శుభాఖ్యానం మనోహరమ్
ఇది అంతా నేను వినాను — ఎన్నడూ వినని, శుభమైన, హృదయాన్ని ఆకట్టుకునే కథ.
అధునా మత్ప్రాణకాన్తం దేహి దేహి విచక్షణ
ఓ జ్ఞానవంతుడా! ఇప్పుడు నా ప్రాణప్రియుడిని నాకు ఇవ్వు, ఇవ్వు.