ఖాతశీతోదకస్నాయీ సేవతే చన్దనద్రవమ్ నోపయాతి జరా తం చ నిదాఘేఽనిలసేవకమ్
బావిలో చల్లని నీటితో స్నానం చేసి, చందనాన్ని ఉపయోగించి, వేసవిలో గాలి తాకకుండా చూసుకున్నవాడికి వృద్ధాప్యం దగ్గరపడదు.
ప్రావృష్యుష్ణోదకస్నాయీ ఘనతోయం న సేవతే
వర్షాకాలంలో వేడినీటితో స్నానం చేసి, మిక్కిలి నీటిని ఉపయోగించని వాడు ఆరోగ్యంగా ఉంటాడు.
శరద్రౌద్రం న గృహ్ణాతి భ్రమణం తత్ర వర్జయేత్ 1.16.
శరదృతువులో కఠినతను స్వీకరించకుండా, ఆ సమయంలో బయట తిరగడం మానాలి.
ఖాతస్నాయీ చ హేమన్తే కాలే వహ్నిం చ సేవతే
హేమంతకాలంలో బావిలో స్నానం చేసి, అగ్ని సేవ చేసే వాడు ఆరోగ్యంగా ఉంటాడు.
శిశిరేంఽశుకవహ్నిం చ నవోష్ణాన్నం చ సేవతే
చలికాలంలో సూర్యుని వెలుతురు, అగ్ని సేవ చేసి, కొత్తగా వేడి అన్నాన్ని తినాలి.
సద్యోమాంసం నవాన్నం చ బాలాస్త్రీక్షీరభోజనమ్
తాజా మాంసం, కొత్త అన్నం, బాల వయస్సు మహిళ పాలను భోజనం చేయాలి.
భుఙ్క్తే సదన్నం క్షుత్కాలే తృష్ణాయాం పీయతే జలమ్
బయటపడి ఆకలి వేళ మంచి అన్నం తిని, దాహం వచ్చినప్పుడు నీరు తాగాలి.
దధి హైయఙ్గవీనం చ నవనీతం తథా గుడమ్
పెరుగు, నెయ్యి, కొత్త వెన్న, అలాగే బెల్లం ఇవన్నీ తినాలి.
శుష్కమాంసం స్త్రియం వృద్ధాం బాలార్కం తరుణం దధి
ఎండిన మాంసం, వృద్ధ మహిళ, ఉదయపు సూర్యుడు, పాత పెరుగు ఇవి మంచివికావు.
రాత్రౌ యే దధి సేవన్తే పుంశ్చలీశ్చ రజస్వలాః
రాత్రి పెరుగు తినేవారు, వ్యభిచారిణులు, రజస్వల మహిళలు వీరు తప్పు చేస్తారు.
రజస్వలా చ కులటా చావీరా జారదూతికా
రజస్వల, వేశ్య, వంధ్య, ముసలి మధ్యవర్తిని వీరు అపవిత్రులు.
యో హి తాసామన్నభోజీ బ్రహ్మహత్యాం లభేత్తు సః
వీరిలో ఎవరు అన్నం తింటే వారు బ్రాహ్మణ హత్య పాపాన్ని పొందుతారు.
పాపానాం వ్యాధిభిః సార్ద్ధం మిత్రతా సన్తతం ధ్రువమ్ 1.16.
పాపానికి వ్యాధులు ఎప్పుడూ తోడుగా ఉంటాయి; వాటి కలయిక ఎప్పటికీ విడదీయరాని దాంటిది.
పాపేన జాయతే వ్యాధిః పాపేన జాయతే జరా
పాపం వల్ల వ్యాధి కలుగుతుంది; పాపం వల్లే మూడుపాటు వృద్ధాప్యం వస్తుంది.
తస్మాత్పాపం మహావైరం దోషబీజమమఙ్గలమ్
అందువల్ల పాపం అనేది గొప్ప శత్రువు, దోషాలకు మూలం, మరియు అశుభకరమైనదిగా భావించాలి.
స్వధర్మాచారయుక్తం చ దీక్షితం హరిసేవకమ్
తన కర్తవ్యాన్ని, మంచి ప్రవర్తనను పాటిస్తూ, దీక్ష తీసుకుని హరిదేవుని సేవ చేసేవాడు,
వ్రతోపవాసయుక్తం చ సదా తీర్థనిషేవకమ్
వ్రతాలు, ఉపవాసాలు ఆచరిస్తూ, ఎప్పుడూ తీర్థయాత్రలు చేసేవాడు,
ఏతాఞ్జరా న సేవేత వ్యాధిసంఘశ్చ దుర్జయః
అటువంటి వాడిని వృద్ధాప్యం తాకదు, గెలవలేని వ్యాధుల సమూహం కూడా అతడిని బాధించదు.
జ్వరస్య సర్వరోగాణాం జనకః కథితః సతి
జ్వరమే అన్ని రకాల వ్యాధులకు మూలకారణమని చెప్పబడింది.
ఏతే యథా సం చరన్తి స్వయం యాన్తి చ దేహిషు
ఈ వ్యాధులు ఎలా సంచరిస్తాయో, అలాగే అవి జీవులలోనికి ప్రవేశిస్తాయి.
క్షుధి జాజ్వల్యమానాయామాహారాభావ ఏవ చ
బలమైన ఆకలితో ఉండగా, తినడానికి ఏమీ లేకపోతే,
తాలబిల్వఫలం భుక్త్వా జలపానం చ తత్క్షణమ్
తాళ లేదా బిల్వపండు తిని వెంటనే నీళ్లు తాగితే,
తప్తోదకం చ శిరసి భాద్రే తిక్తం విశేషతః 1.16.
భాద్రపద మాసంలో ముఖ్యంగా, తలపై వేడి నీళ్లు పోయడం లేదా ఎటువంటి చేదు పదార్థం తీసుకోవడం,
సశర్కరం చ ధాన్యాకం పిష్టం శీతోదకాన్వితమ్
పంచదార కలిపిన ధనియాల పొడి చల్లని నీళ్లతో తీసుకోవడం,
బిల్వతాలఫలం పక్వం సర్వమైక్షవమేవ చ
పండిన బిల్వ లేదా తాళపండును తినడం, అలాగే చెరకు పదార్థాలు అన్నీ తీసుకోవడం,
పిత్తక్షయకరం సద్యో బలపుష్టిప్రదం పరమ్
ఇవి వెంటనే పిత్తాన్ని తగ్గించి, శక్తి, పోషణను బాగా ఇస్తాయి.
భోజనానన్తరం స్నానం జలపానం వినా తృషా
భోజనం చేసిన వెంటనే స్నానం చేయడం, దాహం లేకుండా నీళ్లు తాగడం,
పర్య్యుషితాన్నం చ తక్రం చ పక్వం రమ్భాఫలం దధి
పాత అన్నం, మజ్జిగ, పండిన అరటిపండు, పెరుగు,
నారికేలోదకం రూక్షస్నానం పర్యుషితే జలే
కొబ్బరి నీళ్లు, చల్లని నీళ్లతో స్నానం చేయడం, పాత నీళ్లు,
ఖాతస్నానం చ వర్షాసు మూలకం శ్లేష్మకారకమ్
వర్షాకాలంలో తిన్న వెంటనే స్నానం చేయడం, ముల్లంగి తినడం — ఇవన్నీ శ్లేష్మాన్ని పెంచుతాయి.