భీమస్త్రిపాదస్త్రిశిరాః షడ్భుజో నవలోచనః
అది భయంకరమైనది, మూడు కాళ్లు, మూడు తలలు, ఆరు చేతులు, తొమ్మిది కళ్ళు కలిగి ఉంటుంది.
మన్దాగ్నిస్తస్య జనకో మన్దాగ్నేర్జనకాస్త్రయః
దాని మూలం మందమైన అగ్ని. ఆ మందమైన అగ్నికి మూడు కారణాలు ఉన్నాయి.
వాయుజః పిత్తజశ్చైవ శ్లేష్మజశ్చ తథైవ చ 1.16.
వాయు కారణంగా, పిత్త కారణంగా, అలాగే శ్లేష్మ కారణంగా కూడా అవి కలుగుతాయి.
పాణ్డుశ్చ కామలః కుష్ఠః శోథః ప్లీహా చ శూలకః
పాండు, కామల, కుష్టు, శోథ, ప్లీహ, శూలక—
మూత్రకృచ్ఛ్రశ్చ గుల్మశ్చ రక్తదోషవికారజః
మూత్ర సంబంధమైన వ్యాధులు, కడుపులో గడ్డలు, రక్తంలో కలుషితత వల్ల వచ్చే రోగాలు ఇవన్నీ కలుగుతాయి.
భ్రమరీ సన్నిపాతశ్చ విషూచీ దారుణీ సతి
భ్రమరీ అనే వ్యాధి, మూడు దోషాల కలయికతో వచ్చే రోగాలు, విషూచి అనే తీవ్రమైన వ్యాధి కూడా ఉన్నాయి.
మృత్యుకన్యాసుతాశ్చైతే జరా తస్యాశ్చ కన్యకా
ఇవి అన్నీ మరణానికి కుమార్తెలు, వృద్ధాప్యం ఆ మరణానికి కన్య.
ఏతే చోపాయవేత్తారం న గచ్ఛన్తి చ సంయతమ్
సరైన మార్గాలు తెలిసి, మనస్సు నియంత్రించుకున్నవారిని ఇవి చేరవు.
చక్షుర్జలం చ వ్యాయామః పాదాధస్తైలమర్దనమ్
కళ్లకు నీరు పోయడం, వ్యాయామం చేయడం, కాళ్లకు నూనెతో మర్దనం చేయడం ఇవన్నీ మంచివి.
వసన్తే భ్రమణం వహ్నిసేవాం స్వల్పాం కరోతి యః
వసంతకాలంలో తక్కువగా అగ్ని సేవ చేసి, బయట తిరిగేవాడు ఆరోగ్యంగా ఉంటాడు.
ఖాతశీతోదకస్నాయీ సేవతే చన్దనద్రవమ్ నోపయాతి జరా తం చ నిదాఘేఽనిలసేవకమ్
బావిలో చల్లని నీటితో స్నానం చేసి, చందనాన్ని ఉపయోగించి, వేసవిలో గాలి తాకకుండా చూసుకున్నవాడికి వృద్ధాప్యం దగ్గరపడదు.
ప్రావృష్యుష్ణోదకస్నాయీ ఘనతోయం న సేవతే
వర్షాకాలంలో వేడినీటితో స్నానం చేసి, మిక్కిలి నీటిని ఉపయోగించని వాడు ఆరోగ్యంగా ఉంటాడు.
శరద్రౌద్రం న గృహ్ణాతి భ్రమణం తత్ర వర్జయేత్ 1.16.
శరదృతువులో కఠినతను స్వీకరించకుండా, ఆ సమయంలో బయట తిరగడం మానాలి.
ఖాతస్నాయీ చ హేమన్తే కాలే వహ్నిం చ సేవతే
హేమంతకాలంలో బావిలో స్నానం చేసి, అగ్ని సేవ చేసే వాడు ఆరోగ్యంగా ఉంటాడు.
శిశిరేంఽశుకవహ్నిం చ నవోష్ణాన్నం చ సేవతే
చలికాలంలో సూర్యుని వెలుతురు, అగ్ని సేవ చేసి, కొత్తగా వేడి అన్నాన్ని తినాలి.
సద్యోమాంసం నవాన్నం చ బాలాస్త్రీక్షీరభోజనమ్
తాజా మాంసం, కొత్త అన్నం, బాల వయస్సు మహిళ పాలను భోజనం చేయాలి.
భుఙ్క్తే సదన్నం క్షుత్కాలే తృష్ణాయాం పీయతే జలమ్
బయటపడి ఆకలి వేళ మంచి అన్నం తిని, దాహం వచ్చినప్పుడు నీరు తాగాలి.
దధి హైయఙ్గవీనం చ నవనీతం తథా గుడమ్
పెరుగు, నెయ్యి, కొత్త వెన్న, అలాగే బెల్లం ఇవన్నీ తినాలి.
శుష్కమాంసం స్త్రియం వృద్ధాం బాలార్కం తరుణం దధి
ఎండిన మాంసం, వృద్ధ మహిళ, ఉదయపు సూర్యుడు, పాత పెరుగు ఇవి మంచివికావు.
రాత్రౌ యే దధి సేవన్తే పుంశ్చలీశ్చ రజస్వలాః
రాత్రి పెరుగు తినేవారు, వ్యభిచారిణులు, రజస్వల మహిళలు వీరు తప్పు చేస్తారు.
రజస్వలా చ కులటా చావీరా జారదూతికా
రజస్వల, వేశ్య, వంధ్య, ముసలి మధ్యవర్తిని వీరు అపవిత్రులు.
యో హి తాసామన్నభోజీ బ్రహ్మహత్యాం లభేత్తు సః
వీరిలో ఎవరు అన్నం తింటే వారు బ్రాహ్మణ హత్య పాపాన్ని పొందుతారు.
పాపానాం వ్యాధిభిః సార్ద్ధం మిత్రతా సన్తతం ధ్రువమ్ 1.16.
పాపానికి వ్యాధులు ఎప్పుడూ తోడుగా ఉంటాయి; వాటి కలయిక ఎప్పటికీ విడదీయరాని దాంటిది.
పాపేన జాయతే వ్యాధిః పాపేన జాయతే జరా
పాపం వల్ల వ్యాధి కలుగుతుంది; పాపం వల్లే మూడుపాటు వృద్ధాప్యం వస్తుంది.
తస్మాత్పాపం మహావైరం దోషబీజమమఙ్గలమ్
అందువల్ల పాపం అనేది గొప్ప శత్రువు, దోషాలకు మూలం, మరియు అశుభకరమైనదిగా భావించాలి.
స్వధర్మాచారయుక్తం చ దీక్షితం హరిసేవకమ్
తన కర్తవ్యాన్ని, మంచి ప్రవర్తనను పాటిస్తూ, దీక్ష తీసుకుని హరిదేవుని సేవ చేసేవాడు,
వ్రతోపవాసయుక్తం చ సదా తీర్థనిషేవకమ్
వ్రతాలు, ఉపవాసాలు ఆచరిస్తూ, ఎప్పుడూ తీర్థయాత్రలు చేసేవాడు,
ఏతాఞ్జరా న సేవేత వ్యాధిసంఘశ్చ దుర్జయః
అటువంటి వాడిని వృద్ధాప్యం తాకదు, గెలవలేని వ్యాధుల సమూహం కూడా అతడిని బాధించదు.
జ్వరస్య సర్వరోగాణాం జనకః కథితః సతి
జ్వరమే అన్ని రకాల వ్యాధులకు మూలకారణమని చెప్పబడింది.
ఏతే యథా సం చరన్తి స్వయం యాన్తి చ దేహిషు
ఈ వ్యాధులు ఎలా సంచరిస్తాయో, అలాగే అవి జీవులలోనికి ప్రవేశిస్తాయి.