மநோரஸ்தவசஃ ஶ்ருத்வா ராஜா பரமபண்டிதஃ
மனோராவின் வார்த்தைகளை கேட்ட அரசன், மிகுந்த ஞானியாய் இருந்தான்.
கார்த்தவீர்ய்யார்ஜுந உவாச ஶோகார்தாநாம் ச வசநம் ந ப்ரஶம்ஸ்யம் ஸபாஸு ச
கார்த்தவீர்யார்ஜுனன் கூறினான்: துக்கத்தில் ஆழ்ந்தவர்களின் சொற்கள் சபையில் புகழப்பட வேண்டியவை அல்ல.
ஸுகம் துஃகம் பயம் ஶோகஃ கலஹஃ ப்ரீதிரேவ ச
இன்பம், துயரம், பயம், சோகம், சண்டை, அன்பு—இவை அனைத்தும்,
காலோ ததாதி ராஜத்வம் காலோ ம்ரு'த்யும் புநர்பவம்
காலம் அரசாட்சியை அளிக்கிறது; காலமே மரணத்தையும் பிறப்பையும் தருகிறது.
கரோதி பாலநம் காலஃ காலரூபீ ஜநார்தநஃ
காலம் பாதுகாப்பையும் செய்கிறது; காலமாய் ஜனார்த்தனன் தானே இருக்கிறார்.
ஸம்ஹர்த்துர்வாऽபி ஸம்ஹர்த்தா பாதுஃ பாதா ச கர்மக்ரு'த் கஃ கேந ஹந்யதே ஜந்துஃ கர்மணா வை விநா ஸதி
அழிப்பவன் கூட அழிக்கப்படுகிறான்; காப்பவன் காப்பாற்றப்படுகிறான்; எல்லாம் கர்மத்தால் நடக்கிறது. கர்மம் இல்லாமல் யாரால் யார் அழிக்கப்பட முடியும்?
ஸ்ரஷ்டா ஸ்ரு'ஜதி ஸ்ரு'ஷ்டிம் ச ஸம்ஹர்த்தா ஸம்ஹரேத்புநஃ
உருவாக்குபவன் படைப்பை உருவாக்குகிறான்; அழிப்பவன் மீண்டும் அழிக்கிறான்.
யஸ்யாஜ்ஞயா வாதி வாதஃ ஸந்ததம் பயவிஹ்வலஃ 3.34.
யாரது கட்டளையால் காற்று எப்போதும் பயத்தில் நடுங்கி வீசுகிறது,
வர்ஷதீந்த்ரோ தஹத்யக்நிஃ காலோ ப்ரமதி பீதவத்
இந்திரன் மழை பொழிகிறான், அக்னி எரிகிறான், காலம் பயந்து போல் சுழல்கிறது.
வ்ரு'க்ஷாஶ்ச புஷ்பிதாஃ காலே பலிதஃ பல்லவாந்விதாஃ
மரங்கள் தக்க காலத்தில் மலர்ந்து, பழம் காய்ந்து, இளம்கொத்துகளால் அலங்கரிக்கப்படுகின்றன.
ஆவிர்பூதா திரோபூதா ஸ்ரு'ஷ்டிரேவ ததாஜ்ஞயா
தோன்றலும் மறையும் படைப்பும் அவனது கட்டளையால் நிகழ்கின்றன.
நாராயணாம்ஶோ பகவாஞ்ஜாமதக்ந்யோ மஹாபலஃ
பெரும் பலம் கொண்ட ஜாமதக்னி பகவான், நாராயணனின் ஒரு அம்சம் ஆவார்.
ப்ரதிஜ்ஞா விபலா தஸ்ய ந பவேத்து கதாசந
அவரது சபதம் ஒருபோதும் வீணாகாது.
ஜ்ஞாத்வா ஸர்வம் பவிஷ்யம் ச ஶரணம் யாமி தத்கதம்
எல்லாம் என்ன நடக்கப்போகிறது என்று அறிந்தபின், நான் எவ்வாறு சரணடைய வேண்டும்?
இத்யேவமுக்த்வா ராஜேந்த்ரஃ ஸமரம் கந்துமுத்யதஃ
இவ்வாறு கூறி, அரசே, அவர் யுத்தத்திற்கு செல்லத் தயாரானார்.
ஶதகோடிர்ந்ரு'பாணாம் ச கஜேந்த்ராணாம் த்ரிலக்ஷகம்
அங்கு நூறு கோடி அரசர்களும், மூன்று இலட்சம் பெரிய யானைகளும் இருந்தன.
அஶ்வாநாம் ச கஜாநாம் ச பதாதீநாம் ததைவ ச
அதேபோல், அங்கே அதிகமான குதிரைகள், யானைகள், காலாட் படைவீரர்களும் இருந்தனர்.
பபூவ ஸ்திமிதா ஸாத்வீ த்ரு'ஷ்ட்வா தம் கமநோந்முகம் । த்ரு'தவந்தம் ச ஸந்நாஹமக்ஷயம் ஸஶரம் தநுஃ ।। 3.34.
அவர் போகத் தயாராக, அழியாத கவசமும் அம்புகளுடன் வில்லையும் எடுத்துக் கொண்டிருப்பதைப் பார்த்து, அந்த நல்லவள் அசையாமல் நின்றாள்.
க்ரீடாகாரே க்ஷணம் தஸ்தௌ க்ரு'த்வா காந்தம் ஸ்வவக்ஷஸி
அவள் ஒரு கணம் மகிழ்ச்சி மாளிகையில் தங்கிக் கொண்டு, தன் காதலை மார்பில் அணைத்துக் கொண்டாள்.
நாராயண உவாச பவிஷ்யம் மநஸா சக்ரே யத்யத்ஸ்வாமிமுகாச்சுதம்
நாராயணன் கூறினார்: அவர் தன் ஆசானிடமிருந்து கேட்ட எதிர்காலத்தை மனதில் சிந்தித்தார்.
புத்ராம்ஶ்ச புரதஃ ஹ்ரு'த்வா பாந்தவாம்ஶ்ச ஸ்வகிம்கராந்
அவர் தன் மகன்களையும், உறவினர்களையும், சேவகர்களையும் அருகில் கூடியார்.
யோகேந பித்த்வா ஷட்சக்ரம் வாயும் ஸம்ஸ்தாப்ய மூர்த்தநி
யோகத்தின் மூலம், ஆறு சக்கரங்களையும் தாண்டி, உயிரைத் தலையில் நிலைநிறுத்தினார்.
ஸ்வாந்தமாக்ரு'ஷ்ய விஷயாஜ்ஜலபுத்புதஸந்நிபாத்
உணர்வுகளின் பொருட்கள் நீர்க் குமிழிகளைப் போல என்பதை உணர்ந்து, அவர் மனதை அவற்றிலிருந்து விலக்கினார்.
த்விவிதம் கர்ம ஸம்ந்யஸ்ய நிர்மூலமபுநர்பவம்
இரு வகைச் செயல்களையும், வேர் இல்லாத, பிறவி தராத செயல்களையும் அவர் விட்டு விட்டார்.
ஸ ராஜா தாம் ம்ரு'தாம் த்ரு'ஷ்ட்வா விலலாப ருரோத ச
அந்த அரசன், அவளை இறந்ததாகக் கண்டு, வருந்தி அழுதார்.
ராஜோவாச ஸசேதநா மாம் பஶ்யேதி விலபந்தம் முஹுமுர்ஹுஃ
அரசன் கூறினார்: 'நான் உயிருடன் இருக்கிறேன், என்னைப் பார்' என்று மீண்டும் மீண்டும் அழுது கூவினார்.
மநோரமே ஸமுத்திஷ்ட மயா ஸார்த்தம் க்ரு'ஹம் வ்ரஜ
'அழகியே, எழுந்திரு! என்னுடன் வீடு வா.'
மநோரமே ஸமுத்திஷ்ட ஶ்ரீஶைலம் வ்ரஜ ஸுந்தரி
'அழகியே, எழுந்திரு! ஸ்ரீசைலத்திற்குச் செல், அழகுவளையே.'
மநோரமே ஸமுத்திஷ்ட வ்ரஜ கோதாவரீம் ப்ரியே 3.35.
'அழகியே, எழுந்திரு! கோதாவரிக்குச் செல், என் பிரியமே.'
மநோரமே ஸமுத்திஷ்ட நந்தநம் வ்ரஜ ஸுந்தரி
'அழகியே, எழுந்திரு! நந்தனத்திற்குச் செல், அழகுவளையே.'