பௌகண்டே யாதநாம் புக்த்வா ப்ராப்நுதே யௌவநம் புநஃ
சிறுவயதில் வேதனை அனுபவித்து, பின்னர் இளமைக்கு மீண்டும் அடைகிறான்.
ஆஹாரமைதுநார்த்தஶ்ச நாநாமோஹாதிவேஷ்டிதஃ
அவன் பசிப்பும், காமமும், வலியும் கொண்டு, பலவிதமான மயக்கங்களில் மூடப்பட்டிருப்பான்.
ஏவம் யாவத்ஸமர்தஶ்ச தாவதேவ ஹி பூஜிதஃ
அவன் வல்லமை உள்ளவரை மட்டும் தான் மதிப்பு பெறுகிறான்.
யதாऽதீவ ஜராயுக்தோ ஜடோऽதிபதிரோ பவேத்
அதிக வயதாகி, புத்தி மங்கியவனாகவும், மிகவும் கேளாதவனாகவும் ஆனபோது,
ததந்தரேऽநுதாபம் ச குருதே ஸந்ததம் புநஃ
அந்த நிலையிலே, அவன் மீண்டும் மீண்டும் மனதில் வருந்துகிறான்.
புநஶ்ச மாநவீம் யோநிம் லபாமி பாரதே யதி
'இந்த பாரதத்தில் மனித பிறவி மீண்டும் கிடைத்தால் நன்றாக இருக்கும்' என்று எண்ணுகிறான்.
இத்யேவமாதி மநஸி குர்வந்தம் தம் ஜடம் ஸுர 2.36.
இவ்வாறு எண்ணங்களை மனதில் கொண்ட அந்த மந்தமானவன், தேவரே,
ஸ பஶ்யேத்யமதூதம் ச பாஶஹஸ்தம் ச தண்டிநம்
அவன் யமதூதனை, கயிறும் தண்டமும் பிடித்தவனாக காண்கிறான்.
துர்நிவார்ய்யமுபாயைஶ்ச பலிஷ்டம் ச பயங்கரம்
எந்த வழியாலும் தடுக்க முடியாத, வலிமையானதும் பயங்கரமானதும் அவன்.
த்ரு'ஷ்டமாத்ராந்மஹாபீதோ விண்மூத்ரம் ச ஸமுத்ஸ்ரு'ஜேத்
அவனை பார்த்தவுடன், மிகப் பெரும் பயத்தில், அவன் சிறுநீர் மற்றும் மலத்தை வெளியிடுகிறான்.
அம்குஷ்டமாத்ரம் புருஷம் க்ரு'ஹீத்வா யமகிங்கரஃ
அங்குஸ்தம் அளவுள்ள உயிரை, யமராஜாவின் ஊழியர் பிடித்து செல்கிறார்.
ஜீவோ கத்வா யமம் பஶ்யேத்ஸர்வதர்மஜ்ஞமேவ ச
அந்த உயிர், போய், எல்லா தர்மத்தையும் அறிந்த யமராஜாவை காண்கிறது.
தர்மாதர்மவிசாரஜ்ஞம் ஸர்வஜ்ஞம் ஸர்வதோமுகம்
அவர் தர்மம், அதர்மம் இரண்டையும் நன்கு வேறுபடுத்தும் திறன் உடையவர்; எல்லாம் அறிந்தவர்; எல்லா திசைகளிலும் முகம் கொண்டவர்.
வஹ்நிஶுத்தாம்ஶுகாதாநம் ரத்நபூஷணபூஷிதம்
அவர் நெருப்பில் சுத்திகரிக்கப்பட்ட vasthiram அணிந்திருப்பார்; ரத்தினங்களால் அலங்கரிக்கப்பட்டிருப்பார்.
ஜபந்தம் ஶ்ரீக்ரு'ஷ்ணநாம ஶுத்தஸ்பாடிகமாலயா
அவர் தூய ச்படிக மாலையுடன், ஸ்ரீகிருஷ்ணனின் நாமத்தை ஜபிக்கிறார்.
ஸகத்கதம் ஸாஶ்ருநேத்ரம் ஸர்வத்ர ஸமதர்ஶிநம்
அவரது குரல் உணர்ச்சியில் தடுமாறுகிறது; கண்களில் கண்ணீர் நிறைந்துள்ளது; எல்லோரையும் சமமாக பார்ப்பவர்.
ஸ்வதேஜஸா ப்ரஜ்வலந்தம் ஸுகத்ரு'ஶ்யம் விசக்ஷணம் 2.36.
அவர் தன் ஒளியால் பிரகாசிக்கிறார்; பார்க்க இனிமை தருகிறார்; கூர்மையான அறிவும் உடையவர்.
புண்யாத்மநாம் ஶாந்தரூபம் பாபிநாம் ச பயங்கரம்
புண்ணியவான்களுக்கு அமைதியான வடிவத்தில் தோன்றுகிறார்; பாவிகளுக்கு பயங்கரமாகத் தெரிகிறார்.
சித்ரகுப்தவிசாரேண யேஷாம் யதுசிதம் பலம்
சித்ரகுப்தரின் தீர்ப்பின்படி, யாருக்கு ஏற்ற பலன் அவர்களுக்கு வழங்கப்படுகிறது.
ஏவம் தேஷாம் கதாயாதே நிவ்ரு'த்திர்நாஸ்தி ஜீவிநாம்
இவ்வாறு வந்தும் போனும் இருப்பவர்களுக்கு, உயிரோடிருப்பவர்களுக்கு நிறைவு இல்லை.
இத்யேவம் கதிதம் ஸர்வம் வரம் ப்ரார்தய வாஞ்சிதம்
இவ்வாறு எல்லாம் கூறப்பட்டது; நீ விரும்பும் வரத்தை கேள்.
மஹேந்த்ர உவாச கல்பவ்ரு'க்ஷ முநிஶ்ரேஷ்ட தேஹி மே பரமம் பதம்
மஹேந்திரன் சொன்னான்: விருப்பங்களைத் தரும் மரமே, முனிவர்களில் சிறந்தவரே, எனக்கு உயர்ந்த நிலையை அருளும்.
மஹேந்த்ரஸ்ய வசஃ ஶ்ருத்வா ப்ரஹஸ்ய முநிபுங்கவஃ
மஹேந்திரனின் வார்த்தைகளை கேட்ட முனிவர் சிறிது சிரித்தார்.
துர்வாஸா உவாச முக்திர்யுஷ்மத்விதாநாம் ச ந லயே ப்ராக்ரு'தேऽபி ச
துர்வாசர் சொன்னார்: உன்னைப் போன்றவர்களுக்கு விடுதலை கிடையாது; பிரளய காலத்திலும் இல்லை.
ஆவிர்பாவஃ ஸ்ரு'ஷ்டிவிதௌ திரோபாவோ லயேऽபி ச
பிரபஞ்சம் உருவாகும் போது தோன்றல் உண்டு; அழியும் போது மறைவு உண்டு.
யதா ப்ரமதி காலஶ்ச ததா விஷயிணோ துவம்
எப்படி காலம் சுழலுகிறதோ, அதுபோல் இன்பங்களில் ஆசைப்பட்டவர்கள் நிச்சயமாகச் சுழல்கிறார்கள்.
பலமேகம் பவேதேவ யதா விபலஷஷ்டிபிஃ 2.36.
ஒரு பலம் என்பது அறுபது விபலாக்கள் சேர்ந்தது.
த்ரிம்ஶத்பிஶ்ச முஹூர்த்தைஶ்ச பவேதேவ திவாநிஶம்
முப்பது முகூர்த்தங்கள் சேர்ந்தால் ஒரு பகலும் இரவும் உருவாகின்றன.
பக்ஷாப்யாம் ஶுக்லக்ரு'ஷ்ணாப்யாம் மாஸ ஏவ விதீயதே
ஒரு மாதம் என்பது, இரு பக்ஷங்கள் — சுக்ல பக்ஷமும் கிருஷ்ண பக்ஷமும் — சேர்ந்து உருவாகிறது.
ரு'துத்ரயேணாயநம் ச தாப்யாம் த்வாப்யாம் ச வத்ஸரஃ
மூன்று ঋதுக்கள் சேர்ந்து ஒரு அயனம் உருவாகிறது; அந்த இரண்டு அயனங்கள் சேர்ந்து ஒரு வருடம் ஆகிறது.