मनुर्बभूव सावर्णिस्तप्त्वा वै पुष्करे तपः
दुर्गाख्यानं मुनिश्रेष्ठ किं भूयः श्रोतुमिच्छसि
इति श्रीब्रह्मवैवर्त्ते महापुराणे द्वितीये प्रकृ० नारदनारायणसंवादे दुर्गोपाख्याने दुर्गादिनामव्युत्पत्त्यादिकथनं नाम सप्तपञ्चाशत्तमोऽध्यायः
नारद उवाच कथं संप्राप वै ज्ञानं मेधसो ज्ञानिनां वरात्
कस्य वंशोद्भवो ब्रह्मन्मेधसो मुनिसत्तम
सख्यं बभूव कुत्रास्य वा प्रभो नृपवैश्ययोः
नारायण उवाच स च कृत्वा राजसूयं द्विजराजो बभूव ह
गुरुपत्न्यां च तारायां तस्याभूच्च बुधः सुतः
नारद उवाच अहो व्यतिक्रमं ब्रूहि वेदस्य च महामुने
नारायण उवाच तारां सुरगुरोः पत्नीं धर्मिष्ठां च पतिव्रताम्
सुस्नातां सुन्दरीं रम्यां पीनोन्नतपयोधराम्
सुदतीं कोमलांगीं च नवयौवनसंयुताम्
कस्तूरीबिन्दुना सार्द्धमधश्चन्दनबिन्दुना 2.58.
वायुनाऽधोवस्त्रहीनां सकामां रक्तलोचनाम्
सस्मितां नम्नवक्त्रां च लज्जया चन्द्रदर्शनाम्
तां दृष्ट्वा मन्मथाक्रान्तश्चन्द्रो लज्जां जहौ मुने
चन्द्र उवाच सुविदग्धे विदग्धानां मनो हरसि सन्ततम्
निषेव्य प्रकृतिं जन्मसहस्रे कामसागरे
अहो तपस्विना सार्द्धमविदग्धेन वेधसा
किं वा सुखं च विज्ञातमविज्ञेषु समागमे
कामेन कामिनी त्वं च दग्धाऽसि व्यर्थमीश्वरि
दिने दिने वृथा याति दुर्लभं नवयौवनम्
शश्वत्तपस्यायुक्तश्च कृष्णमात्मानमीप्सितम् 2.58.
सर्वकामरसज्ञा त्वं निष्कामं काममीप्सितम्
अन्यश्च त्वन्मनःकामो भिन्नं त्वद्भर्तुरीप्सितम्
वासन्तीपुष्पतल्पे च गन्धचन्दन चर्चिते
सुगन्ध्युत्फुल्लकुसुमे निर्जने चन्दने वने
चन्दने चम्पकवने शीतचम्पकवायुना
तारोवाच अत्रेरभाग्यात्त्वं पुत्रो व्यर्थं ते जन्म जीवनम्
अरे कृत्वा राजसूयमात्मानं मन्यसे बली