चकार सहदेवश्च व्याधिसिन्धुविमर्दनम्
च्यवनो जीवदानं च चकार भगवानृषिः
सर्वसारं चन्द्रसुतो जाबालस्तन्त्रसारकम् 1.16.
पैलो निदानं करथस्तन्त्रं सर्वधरं परम्
चिकित्साशास्त्रबीजानि त न्त्राण्येतानि षोडश
मथित्वा ज्ञानमन्त्रेणैवायुर्वेदपयोनिधिम्
एतानि क्रमशो दृष्ट्वा दिव्यां भास्करसंहिताम्
व्याधेस्तत्त्वपरिज्ञानं वेदनायाश्च निग्रहः
आयुर्वेदस्य विज्ञाता चिकित्सासु यथार्थवित्
जनकः सर्वरोगाणां दुर्वारो दारुणो ज्वरः
भीमस्त्रिपादस्त्रिशिराः षड्भुजो नवलोचनः
मन्दाग्निस्तस्य जनको मन्दाग्नेर्जनकास्त्रयः
वायुजः पित्तजश्चैव श्लेष्मजश्च तथैव च 1.16.
पाण्डुश्च कामलः कुष्ठः शोथः प्लीहा च शूलकः
मूत्रकृच्छ्रश्च गुल्मश्च रक्तदोषविकारजः
भ्रमरी सन्निपातश्च विषूची दारुणी सति
मृत्युकन्यासुताश्चैते जरा तस्याश्च कन्यका
एते चोपायवेत्तारं न गच्छन्ति च संयतम्
चक्षुर्जलं च व्यायामः पादाधस्तैलमर्दनम्
वसन्ते भ्रमणं वह्निसेवां स्वल्पां करोति यः
खातशीतोदकस्नायी सेवते चन्दनद्रवम् नोपयाति जरा तं च निदाघेऽनिलसेवकम्
प्रावृष्युष्णोदकस्नायी घनतोयं न सेवते
शरद्रौद्रं न गृह्णाति भ्रमणं तत्र वर्जयेत् 1.16.
खातस्नायी च हेमन्ते काले वह्निं च सेवते
शिशिरेंऽशुकवह्निं च नवोष्णान्नं च सेवते
सद्योमांसं नवान्नं च बालास्त्रीक्षीरभोजनम्
भुङ्क्ते सदन्नं क्षुत्काले तृष्णायां पीयते जलम्
दधि हैयङ्गवीनं च नवनीतं तथा गुडम्
शुष्कमांसं स्त्रियं वृद्धां बालार्कं तरुणं दधि
रात्रौ ये दधि सेवन्ते पुंश्चलीश्च रजस्वलाः