मया दृष्टं स्वं रूपं तैलाभ्यक्तं गर्दभे समारूढम्। तत्राहं रक्तवस्त्रधारी लोहाभरणैः भूषितः आसीत्। भूमिः अपि भस्मच्छन्ना, तथापि जपापुष्पैः शोभिता दृष्टी। तत्रैकं विधवां विरलकेशां नासाच्छिन्नां नृत्यन्तीं अपश्यम्। चितां च निरशनीं निर्अग्निं भस्मच्छन्नां दृष्टवानस्मि। भूमौ पक्कतालफलानि अस्थिभिः सह विक्षिप्तानि आसीन्। लवणशैलः कौड्याः च चयः अपि तत्रासन्। अशोक-मन्दारयोः पुष्पितवृक्षं ददर्श। तदा सूर्यबिम्बं आकाशात् भूमौ सीध्रं पतन्तं अपश्यम्। तत्र विकृतवपुषं विकृतमुखं नग्नं पुरुषं दृष्टवान्। द्वादशवर्षीयां कन्यां वस्त्राभरणैः भूषितामपि पश्यामि। राजन्, अनुग्रहम् देहि; तव गृहम् त्यक्त्वा वनं गन्तुमिच्छामि। कोपितो ब्राह्मणः, तपस्वी, आचार्यः च मां शपन्ति। नित्यं विषण्णगृध्रकाकैः पीड्ये। तैलघटिकया तेलकारेण पीड्यमानः इव अस्मि। मम गृहे गायकाः गीतानि गायन्तः नृत्यन्ति। कामोपभोगेषु जनैः सह संलग्नः, केशैः केशान् संलक्ष्य। अन्नपिण्डाः, पिण्डिका, श्मशाने मृतशरीराणि च दृष्टानि। कृष्णवस्त्रधारी, कृष्णवर्णः, नग्नः, विरलकेशः च आसीत्। न कोऽपि नापितः मम शिरः वा दाढीपङ्क्तिं मुण्डयति, प्रिय। चर्मरज्जुसंयुतानां पादत्राणानां चयः दृष्टः। शुष्कवृक्षः वातेन चलितः तत्र स्थितः। कपालमालिका वातेन विक्षिप्ता आसीत्। प्रेतभूतगणाः विरलकेशाः वह्निं वमन्तः दृष्टाः। जीवः दग्धः, वृक्षः दग्धः, रोगपीडितः पुरुषः अपि तत्र। आकस्मिकं गृहपर्वतवृक्षाणां पतनं दृष्टम्। श्वकृकलस्य पुनःपुनः निनादः श्रुतः। शीर्षे अधः, पादौ उपरि, विरलकेशः, नग्नः, दिशां प्रति स्थितः। हे देव, ग्रामे अन्यत्र च रुदितध्वनिः विचित्रनादः च उत्पत्स्यते। राज्ञः वचनं श्रुत्वा हृदयम् अत्यन्तं व्यथितम्। ततः मनोरमा उवाच— "प्राणनाथ, प्राणेभ्यः अपि प्रिय, मंगलदायकानि वचनानि शृणु। भगवत् जमदग्निसूनुः महाबलः नारायणांशः। स उक्तवान्— ‘एकविंशतिवारं पृथिवीं नृपतिभ्यः शुद्धयिष्यामि।’ पापिष्ठं रावणं जित्वा त्वं स्वं वीर्यं मन्यसे। धर्मं न पालयन्तं पृथिव्यां कः रक्षिष्यति? धर्मः एव सर्वकर्मणां साक्षी शुभाशुभयोः। यः धर्मिष्ठः तस्यैव पुत्रदारसमृद्धयः। हे भारत, विद्वांसः संसारं स्वप्नवत् मन्यन्ते। दानयज्ञैः प्रदत्तं सर्वं ज्ञानं त्वया विस्मृतम्। सुखलिप्सया मृगयां कृत्वा द्विजाश्रमं प्रविष्टवानसि।