सृष्टिकर्ता भगवाँस तस्मै गन्धर्वपुत्राय एवं प्राह—“गच्छ त्वं शूद्रयोनिं, गन्धर्वीस्वरूपं परित्यज। विपत्तिरहितं महान् पुरुषेषु नास्ति, हे पुत्र। दुःखानुभवेनैव मनुष्यानां महत्त्वं सम्पद्यते।” इति उक्त्वा स सृष्टिकर्ता पुष्करात् स्वं धाम प्रति जगाम। ततः स गन्धर्वराजः, मूलाधारं, स्वाधिष्ठानं, मणिपूरं, अनाहतं, इडा, सुषुम्ना, मेधा, पिङ्गला—प्राणवाहिनी, विशुद्धा, निरुद्धा, वायुवाहिनी च, बुद्धिवाहिनी च ज्ञानविस्तारकारिणीं—एतानि षोडश नाड्यः च हंसं च विविद्य, स्वात्मानं आत्मनि संयोगयित्वा क्षणं स्थितवान्। त्रिसूत्रवतीं दुर्लभां वीणां वामस्कन्धे स्थापयित्वा, स वेदसारं परमं ब्रह्मोच्चारयामास, यदुत्तमं उत्तमानां। ततः स गन्धर्वराजः, शिरः पूर्वदिशि, पादौ पश्चिमदिशि स्थापयित्वा, तस्मिन्नेव क्षणे स्वपत्नी सहितः दृष्टः। तदा सर्वा पत्न्यः बान्धवाश्च तीव्रं विलप्य रुदन्ति स्म। पञ्चाशत्सु स्त्रीषु या मुख्यपत्नी, सा प्रियं पत्युं हृदि आलिङ्ग्य, दुःखेन उन्नदित्वा विलप्यति स्म। मालावती तदा प्राह—“द्रष्टुम् अवसरं देहि, हे मित्र, दुःखसागरमग्ना अहम्।” चन्दनवनस्य रम्ये स्थले, सुशोभितवस्त्रैः भूषिता, स्नेहस्थले, चन्दनगिरिसमीपे, रम्ये चन्दनवने, गन्धमादनगिरौ रम्ये तटे, पुण्यगिरौ दिव्यवने श्रीनिवाससमेत्या, यानि यानि गुप्तं वसन्तकाले मया सह क्रीडितानि, एकदा मधुरमृतवचोभिः मां सिञ्चितवान्। सत्संगः वैकुण्ठसंपदपि दुर्लभतरः; तस्मात् सत्पुरुषवियोगः महद् दुःखं जनयति। पुत्रवियोगः मृत्युमपि अतिशयेन दुःखदः। शयनं, भोजनं, स्नानं, स्वप्नं, जागरणं वा, स्त्री पतिसंयोगेन सर्वदुःखं विस्मरति। पतिविना मम कोऽपि बान्धवः प्रियो न दृश्यते। हे दिशापालाः, हे धर्म, हे प्रजापते, इति उक्त्वा, वियोगव्यथा पीडिता, चित्ररथकन्या प्रियं पत्युं आलिङ्ग्य, मूर्च्छिता तिष्ठति स्म। प्रभाते चेतनां प्राप्य, पुनः पुनः तीव्रं रुदन्ति स्म। मालावती पुनः प्राह—“त्वमेव सर्वलोकानां रक्षकः; कथं, प्रभो, माम् न रक्षसि?” तव मायया, अयं पति, अहं पत्नी, अयं मम इति। कर्मणा, स गन्धर्वः प्रियः, अहं तस्य प्रिया। प्रभो, कस्य कः पति, कस्य कः पुत्रः, कस्य कः प्रियः? स सृष्टिकर्ता, जीवान् कर्मानुसारं संयोजयति, वियोजयति च। संयोगे परमं सुखं, वियोगे जीवितदुःखमेव। सर्वे भोग्यवस्तूनि, बान्धवाश्च, भूमौ नश्वराः। तस्मात्, विद्वांसः स्वयमेव परमाभिलषितं संपदं त्यजन्ति। एवं शोकाकुला मालावती प्रियवियोगदुःखेन तत्र स्थिता, भगवतः कार्यं, जीवकर्मफलानुगतः जीवसंयोगवियोगं चिन्तयन्ती, भगवद्भक्त्या प्रार्थयन्ती च।