यथा गावो विष्णुरूपिण्यः, तथा शिवोऽपि विष्णुरूपः सञ्ज्ञायते। यथा स्वामी यज्ञकर्त्रे स्वपत्नीं दातुं समर्थः सदा, एवं तत्र सभामध्ये उक्त्वा, सः तत्रैव अन्तर्धानमगात्। तदनन्तरं शिवः सम्पूर्णं होमं कृत्वा, दक्षिणां शिवायैव दत्तवान्। तदा दुर्गा, यस्याः कण्ठोऽधरो जिह्वा च शुष्काः भयेन, वाक्यमिदं प्राह। पार्वती उवाच—शतसहस्रं गावः दास्यामि; देहि मे पतिं, द्विजश्रेष्ठ। ततः ब्राह्मणेभ्यः नानाविधानि दानानि दास्यामि। सञ्जातकुमारः पुनरुवाच—अमूल्यरत्नं दत्त्वा, गावः च समर्प्य, प्रत्येकः स्वात्मानमेव ददाति त्रिलोकेषु। अहं त्रैलोक्ये विहरिष्यामि, व्योम एव वस्त्रम्। एवं उक्त्वा ब्रह्मपुत्रः, हे मुनि, शंकरं गृहीत्वा जगाम। शिशुना शिवं गृहीतम् आलोक्य, पार्वती सा धर्मपत्नी मनसा चिन्तयामास—एषा वस्तुतः दुस्तरा स्थितिर्भवति। एतस्मिन्नन्तरे, देवाः पार्वत्या सहिताः, ददृशुः दिवि सर्वदिक् प्रदीप्तं तेजः, कोटिसूर्यसमप्रभम्। विष्णुरुवाच—एषा तव षोडशकलास्ति; वयं कः, महापुरुषस्य समीपे? ब्रह्मोऽपि अवदत्—कथमहं तं स्तोतुं वा वर्णयितुं शक्नोमि? परमं कथं स्तोष्यामि? देवास्समूहः प्राह—न वेदाः तम् स्तोतुं शक्ताः, न सरस्वती। ऋषयः ऊचुः—वाक् त्वां न स्तोतुं शक्नोति, यः वाङ्मनसोऽपि अतीतः। सरस्वती अपि अवदत्—नाहं तं स्तोतुं शक्नोमि, वाङ्मनसोऽपि अतीतम्। सावित्री उवाच—स्त्रीभावेन सर्वकारणं कथं स्तोष्यामि? लक्ष्मी अपि अवदत्—लोकबीजं त्वां, यस्याः शक्तयः ममापि, कथं स्तोष्यामि? हिमालयः अपि अवदत्—स्तोष्यामि इच्छामि, किन्तु अल्पः अस्मि; अशक्तः सन् कथं स्तोष्यामि? एवं कृतस्तुतयः एकैकशः देवाः मौनं जग्मुः, हे मुनि। ततः स्नातवस्त्रधारिणी, जटाजूटधारिणी, व्रते स्थिता सा, नियमेन स्थित्वा, सती अग्निशिखासमप्रभा, तेजोरूपिणी बभूव। पार्वती उवाच—कः वेद, वेदविदः, वेदाः, वा तेषां कर्तारः? तव अंशाः अपि त्वां न जानन्ति—कथं तव रूपाणि जानन्ति? त्वं सूक्ष्मातिसूक्ष्मः, अव्यक्तः; महतोऽपि महत्तरः, परमः। त्वं कार्यं, त्वं कारणं, त्वं सर्वकारणकारणम्। निरुपाधिकः, निर्गुणः, साक्षी, स्वात्मारामः, परमः; तथापि, गुणैः सहितः सृष्ट्यर्थं अंशेन रूपं धारयसि। त्वं प्रकृतिः, त्वं पुरुषः; वेदः तवातिरिक्तः नास्ति कुतश्चन। त्वं कर्म, कर्मबीजं, कर्मफलप्रदाता; केचित् त्वां चतुर्भुजं, शान्तं, रम्यं, लक्ष्म्याः प्रियं मन्यन्ते। वैष्णवाः त्वां साकारं, मोहकं, मनोहरं पश्यन्ति। द्विभुजं, सुन्दरं, युवानं, श्यामं, मनोहरं च। एवं भक्ताः सदा हृष्टाः त्वां सेवन्ते, तेजस्विनं; त्वं ब्रह्मणा स्तुतः, सुरारिविनाशाय प्रादुरासीत्। अहं नित्यं तेजोरूपा; रूपं धारयित्वा, भगवन्, तव मायया, अहमेव तव माया; पूर्वं दैत्यान् मोहयितुम्। तदा तारकपीडितैः देवैः अहं स्तुता। दक्षयज्ञे देहं त्यक्त्वा, शिवनिन्दया शिवा अभवम्।