विद्वान् पुत्ररहितः स्वमुखं पश्यन् अशुभं मन्यते, तस्य दर्शनं सहेतुम् अशक्नोति। पुत्रस्य अभावेन दुःखिता सा स्त्री, अन्यथा विषं पिबेयम् अग्नौ वा प्रविशेयमिति संकल्प्य, ब्रह्माणं पुरतः रुदती विललाप। तदा ब्रह्मा उवाच—"एष व्रतविधिः सर्वसंपदां बीजं, सर्वाभिलषितसिद्धिदः। शुभतमं व्रतमिदं माघमासस्य शुक्लपक्षे त्रयोदश्यां कर्तव्यम्। संवत्सरपर्यन्तं आचर्यम्, सर्वविघ्नविनाशनम्। काण्वशाखानुशासितं व्रतं सर्वकामफलप्रदं।" ब्रह्मणः वचनं श्रुत्वा सा स्त्री तदुत्तमं व्रतं सम्यगाचरितवती। ततः व्रतस्य अनुष्ठानात् देवहूति: सिद्धिपतिं पुत्रं प्राप्तवती। अरुन्धती अपि एतदाचर्य शुभं शक्तेः पुत्रं अलभत। अदिति व्रतमाचर्य वामनं पुत्ररूपेण प्राप्तवती। उत्तानपादपत्नी व्रतफलात् ध्रुवं पुत्रं अलभत। सूर्यपत्नी अपि एतदुत्तमं व्रतं कृत्वा मनुं पुत्रं अलभत। अङ्गिरसः पत्नी अपि एतदुत्तमं व्रतं कृत्वा पुत्रं प्राप्तवती। भृगुपत्नी व्रतमाचर्य दैत्याचार्यं पुत्रं अलभत। एवं हे देवि, व्रतव्रेषु परमं व्रतं वर्णितम्। एतद्व्रतं राजपत्नीभ्यः देवीनां च साध्यम्, सुखदं च भवति। अस्य व्रतस्य प्रभावेन गोपिकापतिः स्वयं—। एवं उक्त्वा शङ्करः तत्र मौनं समुपेयाय, हे नारद। एवं श्रीब्रह्मवैवर्तमहापुराणे तृतीयखण्डे गणपतिखण्डे नारदनारायणसंवादे पञ्चमोऽध्यायः पुण्यव्रतवर्णनं समाप्तम्। शौनकः उवाच—"किं पुनः मुनिः अपृच्छत्? तत् ब्रूहि तपस्विन्।" सूतः उवाच—"स व्रतारम्भविधिं पृच्छितुम् आरब्धवान्।" नारदः उवाच—"यद्व्रतं पार्वती पतिसंज्ञया अकरोत्, तत् ब्रूहि मम, मुनिश्रेष्ठ। येन उत्तमव्रतेन भूतपतिः स्वयं जातः।" नारायणः उवाच—"सृष्टिकर्ता ब्रह्मा तपस्विषु स्वयमेव तपसि प्रवृत्तः, शिवोऽपि तथैव। हरिभक्त्याभिषिक्तः हरिः नानारूपधारी बभूव। स एव परमानन्दमयः, नित्यज्ञानानन्दस्वरूपः।" एवं पतिसंज्ञया पार्वती देवी हृष्टचित्ता सर्वाणि व्रतसामग्रीणि समाहितवती। तत्र ब्रह्मसुतः सनत्कुमारः आगतः। ब्रह्मा स्वपत्नीसमेतः ब्रह्मलोकात् हृष्टः आगतः। क्षीरसागरशायी लक्ष्मीसहितः चतुर्भुजः विष्णुः अपि आगतः। स स्यामलः वनमाल्यलङ्कृतः रत्नाभूषणैः विभूषितः आसीत्। सनकः, सनन्दः, कपिलः, सनातनः च आगच्छन्। यतिः, सुमतिः, वसिष्ठः सपार्षदः आगतः। अगस्त्यः, प्रचेताः, दुर्वासा, च्यवनः च आगच्छन्। बृहस्पतिः, उतथ्यः, संवर्तः, सौभरिः अपि आगच्छन्। गोकामुखः, वक्ररथः, परिभद्रः, पराशरः च आगच्छन्। मार्कण्डेयः, मृकण्डुः, पुष्करः, लोमशः च आगच्छन्। कात्यायनः, कणदः, पाणिनिः, शाकटायनः च अपि आगच्छन्।