सर्वं ब्रह्माद्यन्तं तृणपर्यन्तं नाश्यमेव। ब्रह्मा, विष्णु, शिवादिषु मय्येव प्रथमत्वं, परमात्परं चास्ति। सा च नित्याऽनित्यरूपा, सर्वरूपिणी, सर्वकारणकारणं भवति। पुण्ये रम्ये च वृन्दावने, गोलोके रासमण्डले सा वर्तते। अहं सावित्री वेदानां जननी, ब्रह्मलोकस्थिता ब्रह्माणी चास्मि। मम विविधानां रूपाणां मायया च सर्वा स्त्रियः मया एव सृष्टाः। तस्य पुरुषस्य भ्रूविलासेनैव महाविराट् सृष्टः। ते च अनन्ताः, मायया कल्पिताश्च। सप्तसमुद्रसहितां सप्तद्वीपयुक्तां पृथिवीं सृष्टवती। एवं विविधं विश्वं ब्रह्माण्डं च ब्रह्मणा निर्मितम्। परा विद्या या, सा कृष्ण एव सर्वेश्वरः इति। स एव कृष्णः सर्वदेवतासाररूपेण स्मृतः। तस्य भक्तस्य वातस्पर्शेनैव तीर्थानि पुण्यानि च जलानि शुद्धानि भवन्ति। केवलं मन्त्रपाठेन नरः नारायणत्वं गच्छति। मातृपक्षतः शतानि, पितृपक्षतः सहस्राणि तेन उद्धृतानि भवन्ति। एषा तत्त्वविद्या त्वया कथिता, हे राजन्। यस्मै प्रसन्ना भवामि, तस्मै शुद्धिं ददामि। यं मोहयामि, तस्मात् श्रीं हरामि। एवं ते विद्या कथिता; गच्छ पुत्र यथेष्टं। राजा स्वं राज्यं प्राप्य, तस्यै प्रणम्य स्वगृहं प्रतिनिवृत्तः। इति प्रकृतिसुरथसंवादे दुर्गाख्यायां नारदनारायणसंवादे प्रकृतिखण्डे ब्रह्मवैवर्तपुराणे ज्ञानोपदेशो नाम पञ्चषष्टितमोऽध्यायः समाप्तः। ततः नारदः उवाच— हे मुनिश्रेष्ठ, प्रकृतेः स्तोत्रं कवचं च मे कथय। नारायणः उवाच— मधुमासे भक्त्या रासमण्डले पूजां कृत्वा, तस्मिन्नेव काले, हे मुने, यदा ब्रह्मा मृत्युभयमवाप्तवान्। पूर्वं च त्रिपुरघोरयुद्धे, यदा इन्द्रादयः सर्वे देवाः प्राणसङ्कटे स्थिताः। सा परमात्परा सर्वेषु कालेषु स्तुता पूजिता च, सा एव सुखमोक्षप्रदा, साररूपा संसारतारणकारणं च। श्रीकृष्ण उवाच— त्वमेव आद्या स्वेच्छया सृष्ट्यादिकारिणी त्रिगुणात्मिका। कर्महेतोर्गुणवती, परमार्थतः निर्गुणा च त्वमेव। त्वं तेजःस्वरूपा, परा, भक्तवत्सला च। सर्वबीजारूपा, सर्वपूज्या, निराधारा च त्वं। सर्वबुद्धिरूपा, सर्वशक्तिस्वरूपिणी च। त्वं देवेषु होमकाले स्वाहा, पितृयज्ञे स्वधा च। त्वं निद्रा, दया, तृष्णा, आत्मप्रियासि। श्रद्धा, पुष्टि, अलस्यं, लज्जा, शोभा, दया च त्वमेव। साधुषु स्नेहरूपा, दुष्टेषु कलहे बीजं च। त्वं देवतानां स्वधामप्रदा, भूतधारिणी, करुणामयी च। योगनिद्रा, योगरूपा, योगदात्री योगिनां त्वमेव। ब्रह्माणी, माहेश्वरी, विष्णुमाया, वैष्णवी च त्वं। सर्वग्रामेषु ग्रामदेवता, सर्वगृहेषु गृहेगृहेश्वरी च त्वमेव। एवं प्रकृतेः महिमा, तस्या बहुरूपता, सर्वकारणता, भक्तवत्सलता, च सर्वत्र प्रतिपादिता।