पितामहः पितुः पिता इत्युच्यते, तस्य च पिता प्रपितामहः कथ्यते। मातामहः मातुः पिता, तथा मातामहः अपि ज्ञेयः। पितामही पितुः माता, तस्याः श्वश्रा प्रपितामही इति विज्ञेया। मातामही तु मातुः माता, या च मातृसमा पूज्यते। वृद्धा मातामही, तथा पितामहस्य भार्या अपि एवं विज्ञेयाः। पितुः स्वसा, मातुः स्वसा, मातुः स्वयमेव स्वसा—एता अपि स्मरणीयाः। यः धनसम्पन्नः, वीर्यसम्भूतः, तथा पुरुषस्य अपि—एते कुलपरम्परायाम् अस्ति। पुत्रस्य भार्या स्नुषा इति विज्ञेया, कन्यायाः पतिः श्वशुरः इति कथ्यते। अनुजः देवरः, पतिस्य भगिनी ननन्दा इति प्रसिद्धम्। पत्नी, दारा, प्रिया, वल्लभा, स्त्री—एतानि सर्वाणि पत्नीशब्दस्य पर्यायाः। पत्नीमाता श्वश्रा इति कथ्यते, तस्या पिता श्वशुरः इति ज्ञेयः। भगिन्याः पुत्रः, भ्रातुः पुत्रः, भ्रातुः पौत्रः—एते नामानि तेषां युक्तानि। श्यालस्य पतिः, भ्राता—एते श्वशुरैक्येन ज्ञेयाः। अन्नदाता, भयत्राता, पत्नीपिता—एते अपि तथा मन्यन्ते। अन्नदातुः पत्नी, भगिनी, गुरुपत्नी, माता, सापत्नी, कन्या, पुत्रप्रियायाः अपि एवं गणना। मातामही, पितामही, श्वशुरयोः भगिनी—एताः अपि तद्वद् विज्ञेयाः। पौत्रः पुत्रस्य पुत्रः, प्रपौत्रः तस्यैव पुत्रः। दुहितुः पुत्रः, दुहितुः दुहिता, तेषां च सन्ततयः बान्धवाः। भ्रातुः पौत्रस्य पुत्राः च सन्ततयः पुनः बान्धवाः सञ्ज्ञायन्ते। गुरुपुत्री, भगिनी, पालिता कन्या—एता मातृसमा ज्ञेयाः, हे मुनिश्रेष्ठ। पुत्रस्य श्वशुरः, तस्य भ्राता—एते सम्बन्धिनः इति कथ्यन्ते। गुरुः, कन्यायाः भ्राता—स्नेहसम्बद्धबान्धवाः। येन सह सम्बन्धः, स मित्रं इति कथ्यते। बान्धवः दैवेन दुःखं जनयति, अबान्धवः दुःखं ददाति। सख्यं विद्यया, जन्मना, स्नेहेन च उत्पद्यते इति श्रूयते। मित्रस्य माता, मित्रस्य पत्नी—एते मातृसमा निश्चितम्। चतुर्थः नामसम्बन्धी इति पद्मयोनिना कथितम्। पत्न्यः मध्ये या मनोहरिणी प्रियतमा, सा नूतनं विज्ञायते। सा सम्बन्धिता पृथग् देशेषु सर्वत्र निन्दिता। तथापि महात्मभिः त्यक्तुं कठिनम्; पृथग् देशेषु स्थापितं च। शक्तानां दोषः नास्ति, यद्यपि सर्वयुगे स्यात्। शौनकः उवाच—भगवन्, अश्विनोः नामानि किम्? तौ कस्य वंशजौ? इति। सूतिः उवाच—सः हिमालये कृष्णाय लक्षवर्षाणि तपः अकार्षीत्। स महातपाः ब्रह्मतेजसा दीप्तिमान् आसीत्। सः वरं चुकरोत्तु, अस्पृष्टः भवेमि, स्वभावातीतः। सः आकाशवाणी इति प्रसिद्धः अभवत्; पत्नीग्रहणं स्वीकुरु। ब्रह्मा स्वयं तस्मै पितृणां मानसपुत्रीं ददौ। तस्या स्मरणमात्रेण वज्रादपि न भीः स्यात्। कल्याणमित्रां मातरं परित्यज्य, स महर्षिः—। स भ्राता वा न वा, स पूजनीयः, हे देवश्रेष्ठ।