प्रयागे कदाचित्, राज्ञः कृते नौकायाः, विश्वकर्मा तत्र स्थितः। स तत्र नूतनरूपधारिणीं, युवा तपस्विनीं घृताचीं अपश्यत्। तां दृष्ट्वा, कामेन संपूर्णः, सहसा मोहितः सन्, चेतनाहीनः अभवत्। तदा ब्राह्मणः उक्तवान्—“मां एवं न चिन्तय, सुकुमारि! अहं विश्वकर्मा एव। तव शापात् विमोचनं दास्यामि; मां समाश्रय, सुन्दरी।” द्विजस्य वचनं श्रुत्वा, घृताची नूतनरूपधारिणी, गोपिका रूपेण भाषिता—“गङ्गातटे भारतदेशे कथं तव सह संगमः स्यात्?” सा पुनः उक्तवती—“विश्वकर्मन्, एष भारतः पुण्यकर्मभूमिः। धर्मिष्ठैः तपसः फलरूपेण जन्म लभ्यते, मोक्षार्थम्। या देवी नारायणी मायाधिपः यस्याः प्रसादेन—यः मोहितः, विषयेषु आसक्तः, भारतदेशे जन्म लभते—सर्वं स्मरामि, देवाः; अहं पूर्वजन्मस्मरणशीलः। मोक्षार्थं गङ्गातटे परमपवित्रे तपः करोत्मि। अन्यत्र यत् पापं कृतं, तत् गङ्गायां नश्यति। किन्तु नारायणक्षेत्रे तपसा तदपि विनश्यति।” घृताच्याः वचनं श्रुत्वा, विश्वकर्मा वातरूपधारी, मलयशैलस्य रम्ये कुटीरे, पुष्पशय्यायाम्, पुष्पचन्दनवातेन सुगन्धिते, तया सह रमणीयं संगमं अकरोत्। तस्मात् कामातुरा स्त्री अतिवृद्धगर्भा अभवत्। ततः, हे शौनक, सर्वविद्याविशारदः, विश्वकर्मा पुष्पकाराणां, शिल्पिनां, शंखकर्तृणां, डमरुककर्मणां च, तान् वरं दत्त्वा, पृथिव्यां प्रतिष्ठापयामास। सुवर्णकारः ब्राह्मणात् सुवर्णं चोरयित्वा, द्विजश्रेष्ठ, पतितः। सूत्रकारः ब्राह्मणशापात् भूमौ पतितः। कालक्रमे चित्रकारः अपि तत्क्षणं चित्रकारः अभवत्। विशेषवणिक् सुवर्णकारसंपर्कात् जातः। चित्रकारस्य बीजेन शूद्रवेश्या मध्ये पुत्रः अभवत्। गृहनिर्मातुः बीजेन कुम्भकारपत्नीमध्ये पुत्रः अभवत्। कुम्भकारस्य बीजेन डमरुककारपत्नीमध्ये पुत्रः अभवत्। क्षत्रियस्य बीजेन राजकन्यामध्ये पुत्रः अभवत्। तीवरस्य बीजेन तेलिकापत्नीमध्ये पुत्रः अभवत्। लेटा तीवरकन्यामध्ये षट्पुत्रान् उत्पादितवान्। ब्राह्मणस्त्रियाम् शूद्रबीजेन, परस्त्रीगमनदोषात्, पतितः। तीवरः चण्डालस्त्रियाम्, चर्मकारः अभवत्। मांसच्छेदिनीस्त्रियाम् तीवरस्य बीजेन कोञ्चः अभवत्। तत्क्षणं चण्डालकन्याम् लेटस्य बीजेन, हे शौनक, पुत्रः अभवत्। कालक्रमे अस्थिकर्तृकन्याम् चण्डालस्य बीजेन पुत्रः अभवत्। लेटस्य बीजेन तीवरकन्याम् गङ्गातटे, हे शौनक, पुत्रः अभवत्। गङ्गापुत्रस्य कन्याम् छद्मरूपिणः बीजेन पुत्रः अभवत्। वैश्यस्य बीजेन तीवरकन्याम् तत्क्षणं शुण्डी अभवत्। एवं विश्वकर्मणः एवं विविधाः संततयः पृथिव्यां प्रकटिताः।