मानववर्षगणनया चतुर्व्याहृत्युगस्य मापः निश्चितः, यथाऽन्ये संख्याज्ञाः प्रतिपादयन्ति। कृतयुगस्यापि मानुषगणनया मापः विज्ञातृभिः निर्दिष्टः। त्रेतायुगस्य तु कालज्ञैः मापः निश्चितः, द्वापरयुगस्यापि संख्याज्ञैः प्रमाणं प्रतिपादितम्। कलियुगस्यापि मानुषगणनया मापः कालविद्भिर् विज्ञायते। तत्र सप्ताहस्य स्थापनं कृतम्, तिथयश्च षोडशस्मृताः। एवं स चक्रः प्रवर्तते, तथैव चतुर्व्याहृत्युगः अपि। एवं चतुर्दश मनवः क्रमशः प्रवर्तन्ते। षष्ट्यन्ते पञ्चविंशतिसहस्राणि षट्पञ्चाशच्च प्रोक्तानि। तेषां धर्मिष्ठानां मनूनां चरितानि कीर्त्यन्ते। प्रथमः मनुः ब्रह्मणः पुत्रः आसीत्, तस्य पत्न्याः शतরूपायाः परमभक्तिः आसीत्। सः स्वायम्भुवो नाम, शम्भोः शिष्यः, विष्णुव्रतपरायणः आसीत्। सोऽसौ नर्मदातटे सहस्रं राजसूययज्ञान् अकरोत्। चत्वारिंशल्लक्षं गोमेधयज्ञानां विधिवत् अतीव अद्भुतं चकार। पञ्चलक्षगवां मांसं घृतपाकयुक्तं सम्यग् अर्पितम्। कोट्यधिकं सुवर्णस्य, लक्षं च मूल्यवानां रत्नानां दत्तम्। अयुतशतं वस्त्राणि वह्निना शुद्धानि, मुनिश्रेष्ठेभ्यः त्रिशतलक्षं स्वर्णालङ्कृतानां अश्वानां च दत्तम्। सहस्रं दिव्यानां रथानां, लक्षं शिबिकानां, त्रीणि कोट्यः सुवर्णालङ्काराणां चन्दनकर्पूरगन्धयुक्तानां च वितीर्य। त्रीणि लक्षाणि सुवर्णस्य उपधानानि, रमणीयैः ताम्बूलपत्रैः सहितानि। माल्यजालैः पुष्पैः अलङ्कृतानि, वह्निना शुद्धवस्त्रैश्च शोभितानि। सः शङ्करात् ज्ञानं प्राप्य, दुर्लभं कृष्णमन्त्रम् अपि लब्धवान्। स्वस्य पुत्रस्य मोक्षं दृष्ट्वा, प्रजापतिः अतीव प्रमुदितः। सः स्वयम्भुवस्य पुत्रत्वात् स्वायम्भुवो मनुः इति विख्यातः। सः दानशीलो धर्मात्मा, महान् स्वयम्भुवसमः राजा आसीत्। तृतीयश्चतुर्थौ मनू, वैष्णवौ तपस्विश्रेष्ठौ स्मृतौ। धर्मिष्ठेषु मनुषु पञ्चमः प्रमुखः रैवतमनुः आसीत्। सप्तमः मनुः श्राद्धदेवः, सूर्यपुत्रः, विष्णुभक्तः आसीत्। नवमः मनुः दक्षसावर्णिः, विष्णुव्रतपालनपरायणः। ततो धर्मसावर्णिः एकादशः मनुः स्मृतः। द्वादशः रुद्रसावर्णिः, प्राज्ञः, विद्वांश्च। चतुर्दशः चन्द्रसावर्णिः, महर्षिः, विज्ञानी च। ब्रह्मणो दिवसं चतुर्दश इन्द्रैः परिमितं वदन्ति। सा एव कालरात्रिः वेदैः निरूपिता। सप्तसु चक्रेषु महातपाः मार्कण्डेयः दीर्घकालं जीवति। सः शङ्कर्षणमुखाग्निना सहसा उत्पन्नः। ब्रह्मरात्रिपर्यये पुनः स्रष्टा सृष्टिं प्रजजान। तत्र देवाः, मनवः, नारदश्च दग्धाः अभवन्। द्वादशमासयुक्तः संवत्सरः ब्रह्मणः सम्बन्धी, नित्यप्रलयश्च वेदेषु वर्णितः। सा एव मोहिनी रात्रिः प्राचीनैः वेदवित् स्मृता। आदित्या, वसवः, रुद्राः, मनवः, तेषां च सन्ततयः। मार्कण्डेयः, लोमशः, पेककश्च दीर्घायुषः इति कीर्त्यन्ते।