मुनिः उवाच— यथा श्रीकृष्णस्य इच्छया सदा अण्डरूपं उत्पद्यते, तथा तस्य अण्डस्य अन्तरं कृष्णस्य मुखात् पतितस्य जलबिन्दुना पूर्णं भवति। हे राजन्, तदा स्वांशेन प्रकृत्या सह संयुक्तः स भगवान् प्रकृत्या गर्भसंयोगेन अण्डात् जातः। स वनमालया विभूषितः, पीतवस्त्रधारी च तेजस्वी दृश्यते। तस्य आत्मा आकाशवत् नित्यः, चन्द्रमण्डलवत् विशालः, आकाशवत् महत्त्वं यः रत्नसमूहात् निर्मितः। लक्ष्मी, सरस्वती, गङ्गा, तुलसी— एषां सर्वासां प्रभुः स भगवान्, सर्वसिद्धीनां अधिपतिः, भक्तानां कृपारूपः च। वैकुण्ठे चतुर्भुजः, गोलोके तु स्वयमेव द्विभुजः अस्ति। गोलोकं वृत्ताकारं, सर्वलोकात् श्रेष्ठं, रत्ननिर्यातस्तम्भैः, रत्नमयैः सीढिभिः शोभितम्। तत्र विविधैः आश्चर्यपूर्णैः मंडपैः, शुद्धगङ्गा-विरजा-नदी-शिखरैः शतैः शोभितं दीप्यते। तस्य आयामः विरजा-नदी-यावत् अर्धं, विस्तारः तद्वत् एव। तत्र रासमण्डलः अर्धमात्रया दीप्यते। यथा पद्मस्य मध्ये गर्भः सर्वाधिकं आकर्षकः, तथा तत्र सदा श्रीराधिकया रासेश्वर्या सह संयुक्तः। स अग्निशुद्धवस्त्रधारी, रत्नाभरणैः भूषितः। रत्नसिंहासने उपविष्टः, रत्नछत्रस्य अधः दीप्तमान्। गोपीभिः अलङ्कृतः, माल्यैः चन्दनलेपनैः शोभितः। लोकविस्तारः परंपरया यथाशक्ति वर्णितः। अत्र षड्-पद्मपत्रैः निर्मितं पात्रं, गम्भीरं चतुर्बाहु-प्रमाणं विस्तीर्णं। तस्मिन् स्वर्णमयः सर्षप-छिद्रः अस्ति, चतुर्बाहु-प्रमाणः दण्डः। द्वौ दण्डौ एकं मुहूर्तं, चत्वारः एकं यामं। मासः द्विपक्षः, संवत्सरः द्वादशमासः। कृष्णपक्षे दिवा, शुक्लपक्षे रात्रिः उच्यते। उत्तरायणं दिवा, दक्षिणायनं रात्रिः। अधुनापि ब्रह्मादीनां आदिप्राणिनां दिनरात्रिं तत्त्वानि शृणु। द्वादशसहस्राणि दिव्यवर्षाणि कथ्यन्ते। तत्र सन्ध्याद्वयं द्विसहस्रं उच्यते। चतुर्व्युगस्य मानं मानुषवर्षेण। कृतयुगस्य गणना गणज्ञैः, त्रेतायुगस्य कालज्ञैः, द्वापरयुगस्य गणज्ञैः, कलियुगस्य कालज्ञैः। तत्र सप्तदिनानि, षोडशतिथयः स्मृताः। एवं चक्रं परिभ्रमति, चतुर्व्युगं अपि। एवं चतुर्दश मनवः क्रमशः परिभ्रमन्ति। षष्ट्यन्ते पंचविंशतिसहस्राणि षष्टिपञ्च। मनूनां धर्मराजानां कथा कथ्यते। प्रथमः मनुः ब्रह्मणः पुत्रः, शतरूपा तस्य धर्मपत्नी।