वसिष्ठस्य प्रेरणया, धर्मज्ञः राजा तस्मिन्नेव समये अतिथिं ब्राह्मणं दृष्ट्वा, तस्य पादयोः दण्डवत् भूमौ पतितः। तं ब्राह्मणं हसितं, क्रोधरहितं, करुणया पूर्णं दृष्ट्वा, राजा सस्नेहम् अपृच्छत्—“कः भवतः नाम? कुत्र वासः? कथं इह आगतः?” पुनः स प्राह—“त्वं विष्णुः एव ब्राह्मणरूपेण मानवस्वरूपेण गूढः। भगवन्, को भवतः गुरुः? कं देवम् उपास्यसि भारतदेशे?” ततः राजा विनयेन प्रार्थयामास—“सम्पूर्णं राज्यं, सर्वं धनं, कोशं च स्वीकुरु। सप्तसागरसप्तद्वीपयुक्तां पृथिवीं शासनं कुरु। मां दासम् इव शासनं कुरु, भारतदेशे राजाधिराजः भव।” राजस्य वचनं श्रुत्वा, स श्रेष्ठः अतिथिः मुनिः हसितः। स अतिथिः उवाच—“कश्यपस्य सर्वपुत्राः यथेष्टं दिव्यत्वं प्राप्तवन्तः। तेषु त्वष्टा महाविद्वान् अतुलं तपः कृतवान्। स ब्राह्मणार्थं परमं हरिं पूजितवान्। ततः विश्वरूपः तपोविशेषेण दीप्तः उत्पन्नः। स मातुलान् दैत्याः घृताहुतिं दत्तवान्। हे राजन्, विरूपः विश्वरूपस्य पुत्रः मम पितरः। महादेवः मम गुरु, ज्ञानविज्ञानप्रदाता। अहं तस्य पदकमलं चिन्तयामि, समृद्ध्यर्थं मे स्पृहा नास्ति। तेन यत् दत्तं, शुभसेवया सह न चेत्, तद् न स्वीकरोमि। भक्ति हीनं यत्, तद् मिथ्या मोहः, नश्वरं च। राज्यं जलरेखावत् मूल्यहीनं मन्ये। अहं विष्णुभक्तिस्पृहा तव पूर्त्यर्थं आगतः। यः संसारसागरं पतितः, स उद्धृतः भवति। कृष्णभक्ताः कालक्रमेण दृष्टिमात्रेण अपि अन्यान् शुद्धयन्ति। तव प्रियायाः पत्नीं पुत्राय समर्प्य शीघ्रं वनं गच्छ। श्रीकृष्णं राधापतिं, परमात्मानं, पूजय। दिशापालाः, लोकनाथाः, तस्य मायया विचरन्ति। रात्रिनाथः चन्द्रः सदा शस्यानां सौम्यपोषकः। यथाकालं इन्द्रः वर्षं ददाति, अग्निः कालानुसारं दहति। कालः यथासमयं संहरति, यथासमयं सृजति, धारयति। पर्वताः स्वदेशे तिष्ठन्ति, दिवः पातालः च स्वस्थाने। सप्तपातालानि पर्वतसागरैः संयुक्तानि। प्रत्येकं ब्रह्माण्डे ब्रह्मा, विष्णुः, शिवः, अन्ये च सन्ति। पातालात् ब्रह्मलोकपर्यन्तं, तदण्डरूपेण अस्ति। महाविष्णोः नाभिकमले, जलशायी लघुश्च तत्र तिष्ठति। स अपि जलशय्यायां विस्तीर्णायां शयितः। कालभीतः, स कृष्णं स्वात्मानं, कालेश्वरं, चिन्तयति; स महाविष्णोः रोमकूपेषु सामान्यः, विशालः। हे राजन्, महाविष्णोः शरीररोमकूपेभ्यः ब्रह्माण्डानि उत्पद्यन्ते। स महाविष्णुः अण्डसमुत्पन्नः, प्रकृतिस्वरूपः अपि अस्ति।