नारद-मनु-मुख्यैः ऋषिभिः सह ब्रह्मणा विष्णुना च शिवेन च समन्वितः स राजर्षिः सभायाम् उपविष्टः आसीत्। तत्र आगता ऋषयः कृशाः मलिनवाससः शुष्ककण्ठोष्ठतालवदना बभूवुः। तं दृष्ट्वा राजा प्रसन्नवदनः कृताञ्जलिः आशीः प्रदत्तवान्। तथापि सभासदः नोत्थाय केवलं स्वल्पं हसन्तः तत्र स्थिताः। तदा तत्र स्थितः ऋषिः अविग्रहः क्रुद्धः स राजा शप्तुम् आरब्धवान्—"त्वं शीघ्रं कोढ़रोगेण पीडितः बुद्धिहीनः क्लेशितश्च भविष्यसि" इति शापम् अदात्। एवमुक्ते तत्र सर्वे ये सभायाम् आसन्, ते एकत्रित्या उत्थिताः। राजा भीतचित्तः समीपगतः प्रणम्य रुदन् स्थितः। तदा स ब्राह्मणः स्वस्वरूपं गुह्यं कृत्वा ब्रह्मतेजसा दीप्तिमान् बभूव। राजा पुनः पुनः "ब्राह्मण स्थीयताम्, स्थीयताम्" इति आह्वयन् अभाषत। तत्र मरिचिः, कश्यपः, वसिष्ठः, क्रतुः, गौतमः, कणदः, कण्वः, कात्यायनः, कथः, तैत्तिरिः, आपिशलिः, महातपाः मार्कण्डेयः, पूज्यः सनत्कुमारः, नरो नारायणः, भरद्वाजः, वाल्मीकि, और्वः, च्यवनः, शिलालिः, लाङ्गलिः, शाकल्यः, शाकटायनः, जैगीषव्यः, वामदेवः, वालखिल्याश्च, विश्वामित्रः, कौत्सः, ऋचीकः, अघमर्षणः च—एते सर्वे ऋषयः समागताः। ततः सर्वे दिक्पालाः अपि तं मुनिम् उपगताः। धर्मकुशलाः ऋषयः तं सम्यक् क्रमशः संबोधितवन्तः। एवं पञ्चाशत्तमोऽध्यायः, "सुविज्ञस्य कथा" नाम, राधानारदनारायणसंवादे हरगौर्युपसंवादे प्रकृतिखण्डे ब्रह्मवैवर्ते समाप्तः। परं तत्र पार्वती देवी धर्मज्ञं शिवं पप्रच्छ—"धर्मोपदेशं त्वं मम स्पष्टयितुम् अर्हसि" इति। तदा श्रीमहादेवः—"सुन्दरमुखि! ऋषिसभा क्रमशः भाषितुम् आरब्धवती" इति उक्तवान्। तत्र सनत्कुमारः अवदत्—"सदाचारः, महाश्रीः, पितरः, अग्निः, देवाः च—एते राजगृहात् आगत्य राज्ञः तेजः हृतवन्तः। ब्राह्मणानां हृदयानि नवनैतानवतुल्यानि स्यानि। क्षमस्व, आगच्छ, ब्राह्मणश्रेष्ठ! राजगृहं शुद्धय" इति। भृगुः अवदत्—"पितरः देवाः च अग्निश्च अपूजिते अतिथौ निराशाः त्यजन्ति। यो नार्यः, गावः, अकृतज्ञः, ब्राह्मणहन्ता, गुरुपत्न्याः संग्राही च—" इति। पुलस्त्यः अवदत्—"स्वपापं तस्मै दत्त्वा तस्य पुण्यं गृह्णाति, ततो निर्गच्छति। क्षम्यतां राज्ञः दोषः, गच्छ बाल!" इति। पुलहः अवदत्—"त्रिसंध्यानुष्ठानं यो ब्राह्मणः त्यजति, सः क्षत्रियो दरिद्रः भवति। एकादशीव्रतत्यागी विष्णुभोजनं विहाय—" इति। क्रतुः अवदत्—"अदीक्षितः ब्राह्मणनिन्दकः—" इति, "सः निःस्वः, अपत्यहीनः, स्त्रीहीनः च भविष्यति" इति। अङ्गिराः अवदत्—"सः सप्तजन्मानि भारतवर्षे रष्ट्रवाहकः भविष्यति" इति। मरिचिः अवदत्—"यो विष्णुभक्तिहीनः, अवमानकृत्—" इति। कश्यपः अवदत्—"यो विष्णुमन्त्रविहीनः, पूजारहितः—" इति। प्रचेताः अवदत्—"यो पितृभक्तिहीनः, सः अपि भारतभूमौ तथैव भवति" इति। एवं ऋषिसभायाम् धर्मोपदेशः कृतः, राज्ञः दोषः क्षमितः, ब्राह्मणः च ब्रह्मतेजसा दीप्तः, धर्मस्य महिमा प्रतिपादितः।