स्वेच्छामयः सन् सदा स्वरूपवान् भक्तवत्सलः कृपामयः श्रीकृष्णः, अनादिनिधनः, भक्तानां कृपाकटाक्षस्य मूर्तिमान् अस्ति। तस्मिन्नेव राधिकायाः, महाभागायाः, प्राणाधिक्यं प्रियत्वं वर्तते। सा राधिकाऽत्यन्तश्लाघ्या, सर्वदा साधुभिः सदा सेव्यमाना, स्वाभिमानिनी च। गोपगणाः अपि तस्याः पदपद्मं स्वप्नेऽपि न पश्यन्ति। तत्र द्वादशमुख्यगोपेषु श्रेष्ठः स एकदा, हे प्रिये, सुदाम्नः शापेन, सा देवी राधा गोलोकात् पृथिवीं प्रति अवतीर्णा। एतेषां घटितानां रहस्यं पार्वत्या पृष्टम्—"कथं दासी स्वेच्छानिष्ठां देवीं शप्तवती?" तदा भगवानुवाच—"एतत्सर्वपुराणेषु गूढतमं, शिवदं, भक्तिमुक्तिप्रदं च।" कदाचित् गोलोके रासमण्डले राधिकापतिः राधासमानभाग्ययुक्तां विरजां गोपीं गृहीत्वा, रत्नमण्डपे, रत्नदीपैः शोभिते, कस्तूरीकुङ्कुमचन्दनगन्धयुक्ते, रम्ये स्थले, तया सह रमणीयक्रीडायाम् अविरतं रममाणः, कामकौशलसम्पन्नः, सहस्रशः कल्पपर्यन्तं कालं व्यतीत्य तिष्ठति। तदानीं चत्वारः दूताः तद्वृत्तान्तं राधिकायै निवेदयन्ति। सखीभिः जागरितायाः राधिकायाः कोपारुणिताधरनेत्रा जाता। सा रत्नमण्डितमणिमयार्पणपट्टे, प्रकाशमानदर्पणेन भूषिते, जलप्रक्षालनपूर्वकं अधरालक्तकं च विलेपं च अपाकृत्य, श्वेतवस्त्रधारिणी, निःश्रृङ्गारा, कोपकम्पिताधरा, स्वसखीमण्डलम् आहूय, ताभिः स्तुत्या, चिन्तिताभिः, दशयोजनविस्तीर्णे, शतयोजनदीर्घे क्षेत्रे, सहस्रचक्रयुक्ते, विचित्रचित्रिते, रत्नमयदर्पणैः भूषिते, मङ्गलरत्नकलशोपशोभिते, रम्यनिकेतनसङ्कुलिते च, मन्दारमालाविभूषिता, रथेन निर्गता। तदा कृष्णः अपि सखीभिः सचेतितः, गोपैः सह पलायितः। कृष्णः स्वप्रेमासक्तः, आत्मानं तत्रैव गोपयामास। राधा च कृष्णकोपात् भीता, तस्मिन्नेव क्षणे प्राणान् त्यक्तवती। अन्याः गोप्यः अपि, भयात्, पुण्यशालिनीं विरजां शरणं प्रपन्नाः। सा विरजा, कोटियोजनविस्तीर्णा, शतगुणदीर्घा जाता। ततः अन्याः नद्यः, गोप्यश्च तत्रैव उत्पन्नाः। सप्त सागराः अपि विरजायाः कन्याः इह लोके प्रसिद्धाः। विरजां वा कृष्णं च अलभमानः, स गृहम् अपि न प्रतिनिवृत्तः। गोप्यः द्वारे वार्यमाणः अपि, स सुदामा कृष्णस्य साक्षात् सन्निधौ राधिकां तिरस्कृतवान्—"गच्छ, राक्षसीयोनेः प्रविश; त्वरितं दूरं गच्छ। गवां कन्याभिः सह, गोपीरूपेण, गोकुले जन्म लभस्व। तत्र भगवान् पृथिवीभारहरणं सम्पादयिष्यति।" सा दुःखार्ता, अश्रुपूर्णलोचना, विमूढा, ततः प्रस्थितुम् उद्यता। राधा अपि, अश्रुपूर्णनेत्रा, अत्यन्तदुःखिता, तां अनुयाता। तदा करुणासिन्धुः कृष्णः, ज्ञानोपदेशेन तां सान्त्वितवान्।