सूतः शौनकाय कथां प्रवृत्तवान्। मालाकारः, शङ्खकारः, शिल्पी, कुम्भकारः, तन्तुवायः, चित्रकारः, सुवर्णकारः—एतेषां त्रयाणां कथं शूद्राणां मध्ये अधमत्वं प्राप्तम्? ब्रह्मणः शापः किमर्थं तेषां प्राप्तः? शौनकः जिज्ञासया पप्रच्छ। सूतः अवदत्—विश्वकर्मा एकदा पुष्करं प्रति पन्थानं गच्छन्तीं तां अप्सरसं दृष्टवान्। सा समीपं आगता, तदा तस्य मनः प्रमोदितं विकसितम्। रत्नाभरणैः भूषिता, सर्वाङ्गानि मृदूनि, कोमलानि आसन्। तस्याः विस्तीर्णं श्रोत्रं भारग्रस्तं, ऋषीणां मनांसि मोहितानि। वायुः तस्याः वस्त्रं अपहरत्, दृढं श्रोत्रं दृष्ट्वा विश्वकर्मा मोहितः। तस्याः स्मिताननं शरदिन्दुम् अपि लज्जयति। ललाटे कुङ्कुमबिन्दुं, मृगमदचिह्नं च आसीत्। कामशास्त्रविद् विश्वकर्मा तां प्रियाम् अनुनिनाय। "प्रियाम्, त्वया कृते प्राणान् हृतवान्, क्षणं तिष्ठ। त्वां एव अन्वेष्टुं भूमौ विचरामि। रम्भायाः मुखात् श्रुत्वा, त्वं कामलोकं गमिष्यसि। सरस्वत्याः रम्ये तटे, पुष्पवाटिकायाम्, यथा युवा प्रियया सह रमते, तथा त्वया सह अहम्। त्वं यौवनस्थिरा, दीर्घायुषी च। मृत्युविजयेन वरदानेन मृत्युकन्यां जितवान्।" रत्नमाला, स्त्रीणां भूषणम्, वरुणवायुभ्याम् उत्पन्ना। कामदेवात् स्त्रीरमणीयं कामशास्त्रं प्राप्तम्। रत्नमालारत्नमाला, वस्त्रयुग्मं, सर्वाणि भूषणानि गृहस्थं स्थाप्य, विश्वकर्मा अन्वेषणाय निर्गतः। तस्य कामपूर्णवचनं श्रुत्वा, घृताची स्मितवदना अभवत्। घृताची उवाच—"प्रणयग्रस्त, यथाकालं वचनं वक्ष्यामि। अहं कामदेवगृहं गच्छामि, तत्र अलंकारिता। अद्य अहं कामस्य पत्नी, तथा तव गुरोः पत्नी।" "ज्ञानदाता, मन्त्रदाता, गुरुः पितुः लक्षगुणः अधिकः। शास्त्रे गुरुपत्न्याः सम्मानः गुरोः शतगुणः इति। शास्त्रेषु, मातृसंबन्धे दोषः उद्घोषितः। या स्त्री यं पुरुषं 'माता' इति संबोधयति, तया सह यः संयुज्यते, तस्य आयुष्तन्तुः छिद्यते। मातृसंबन्धे दोषः चतुर्गुणः। स कुम्भीपाकनरके ब्रह्मकल्पान् पतति। कुम्भकारचक्रवत्, शस्त्रधारवत् तीक्ष्णः, कृमिसंयुक्तः शूलवत्, दग्धः अग्निवत्, एवं पापस्य विस्तारः गुरुपत्न्याः संयोगे।" "अद्य अहं कामगृहं गच्छामि, तस्य प्रियायाः समीपं।" घृताच्याः वचनं श्रुत्वा, विश्वकर्मा कोपितः अभवत्। तस्याः वचनं श्रुत्वा, स तां घोरशापेन शप्तवान्।