पूर्वं हि भगवतः सुरभ्याः पूजनं कृतमिति मुनये निवेदितम्। अनन्तरं श्रीकृष्णस्याज्ञया प्रभाते दीपैः सह पूजनं सम्पन्नम्। तत्र ध्यानं, स्तोत्रं, मूलमन्त्रः, यथाविधि पूजनविधानानि सर्वाण्यपि सम्यगाचरितानि। षडक्षरीयं मन्त्रं—“ॐ सुरभ्यै नमः”—इति निर्दिष्टम्। यजुर्वेदे प्रतिष्ठितं ध्यानं, सर्वत्र अनुमोदितं पूजनं च तस्याः प्रतिपादितम्। सा लक्ष्मीरूपिणी, परा, राधायाः परमसखी चोच्यते। सा शुद्धस्वरूपा, भक्तानां पूज्या, सर्वकामप्रदायिनी च। घटे, गवां शिरसि, स्थिरे स्थम्भे, गोमध्ये वा—यत्रकुत्रापि—द्वितीये दिवसे, प्रातःकाले, भक्त्या दीपेन पूजनं कर्तव्यम्। त्रिषु लोकेषु कदाचित् वराहकल्पे विष्णोर्मायया प्रेरिताः देवाः ब्रह्मलोकं गताः, तत्र ब्रह्माणं स्तुत्वा प्रार्थयामासुः। तत्र महेन्द्रः उवाच—“विश्वस्य जननि! त्वं गवां बीजरूपा, नमोऽस्तु ते। पुनः पुनः नमोऽस्तु राधाप्रियायै, पद्मांशायै, कल्पवृक्षस्वरूपिण्यै, सर्वसम्पत्प्रदायिन्यै। पुनः पुनः नमोऽस्तु श्रीप्रदायै, धनदायै, बुद्धिप्रदायै। पुनः पुनः नमोऽस्तु यशोदायै, सुखदायै, धर्मज्ञायै।” तत्रैव ब्रह्मलोकस्थायां सा नित्यात्मा प्रकटिता। ततः सा गोलोकं गतवती, देवाश्चान्ये स्वस्वगृहाणि प्रतिनिवृत्ताः। दुग्धात् घृतं, ततो यज्ञः, तस्मात् देवानां मुदः सम्पद्यते। यस्य गवां सम्पत्तिश्चास्ति, स कीर्तिमान् धर्मात्मा च भवति। स इह लोके सुखानि भुक्त्वा, अन्ते कृष्णधाम प्राप्नोति। हे ब्रह्मपुत्र! तस्य पुनर्जन्म कदापि न भवति। एवं सुरभ्याः उत्पत्तिपूजनवर्णनं नाम सप्तचत्वारिंशत्तमोऽध्यायः नारदनारायणसंवादे श्रीब्रह्मवैवर्तमहापुराणे प्रकृतिखण्डे समाप्तः। ततः नारदः उवाच—“भगवन्! नारायणांश! नारायण्याः कथा विस्तरेण श्रोतुमिच्छामि। सुरभ्याः कथा श्रुतवती, या परममधुरा। अधुना राधिकायाः परमां कथां श्रोतुमिच्छामि।” श्रीनारायण उवाच—“परमशिवः, सिद्धिदः, सर्वरूपधारी, प्रसन्नमुखः, हृष्टः, स्मितास्यः, मुनिभिः स्तुतः। रासोत्सवकथायाः, रासमण्डलवर्णनस्य च प्रवचनं तत्र प्रवृत्तम्। पार्वती, सम्पुष्टस्मिता, प्रियं पतिं स्तुत्वा, भीता च जीवननाथेन प्रशमिता, पप्रच्छ। सा महादेवी, देवानां स्वामिनी, महेशं संबोधितवती। श्रीपार्वत्युवाच—“पाञ्चरात्रादिशास्त्राणि, योगिनां योगशास्त्रं, सिद्धानां सिद्धिशास्त्रं, विविधानि मोहकतान्त्राणि च। शास्त्रेषु राधिकायाः संक्षेपेण स्तुतिं श्रुतवती। आगमकथायामपि पूर्वं त्वया स्वीकृता। तस्याः उत्पत्तिः, ध्यानं, नाम्नः परममाहात्म्यं, पूजनविधिः, यथेष्टपूजनविधानं च। किमर्थं तदागमकथायां पूर्वं नोक्तम्?” पञ्चवक्त्रः भगवाञ्छुष्ककण्ठोष्ठतालुः स्थितः। सा कृष्णं, निजं आराध्यं, करुणाम्भोधिं, ध्यानतः स्मरन्ती। श्रीभगवत्कृष्णेन, परमात्मना, मम तद्विषये निवृत्तिः कृताऽस्ति, इति। एवं नारदनारायणयोः संवादे, सुरभ्याः उत्पत्तिपूजनवर्णनं, ततो राधिकायाः परमकथायाः आरम्भः च, श्रीब्रह्मवैवर्तमहापुराणे प्रकृतिखण्डे सम्यगनुकीर्तितम्।