शृणु, मुनिश्रेष्ठ, सृष्ट्याद्युत्पत्तेः कथां सम्यग्वदामि। कदाचित् श्रीराधाधिपतिः स्वया सह राधया लीलाविलासचिकीर्षया रहसि रम्ये स्थले सस्मितं क्रीडां चकार। तस्य लीलाशक्त्या तस्य वामभागात् सुरभिदेवी समुत्पन्ना। तां सुरभिं वत्ससमायुक्तां दृष्ट्वा, भगवान् मणिमयपात्रे तस्या दुग्धं पिपील। तत् स्निग्धं मधुरं दुग्धं स्वयं गोपाङ्गनापतिः पपौ। तदा महदाश्चर्यम्—शतयोजनपरिमाणं विस्तीर्णं सरः प्रादुरभूत्। तत् सरः राधाया गोपाङ्गनानां च क्रीडासरोऽभवत्। क्षणेन तत्र शतकोटिसंक्या कामधेनवः उत्पन्नाः। तासां पुत्राः पौत्राश्चापि, गणनातीतसंक्या, समुत्पन्नाः। पूर्वं भगवानेव सुरभिं सम्पूज्य पूजां चकार। अनन्तरं श्रीकृष्णस्याज्ञया द्वितीयेऽह्नि दीपैः सह पूजनं कृतम्। ध्यानं स्तुतिः मूलमन्त्रः यथावत्पूजाविधिश्च तत्र समुपदिष्टः। "ॐ सुरभ्यै नमः" इति षडक्षरी मन्त्रः तत्र संस्तुतः। तस्य ध्यानं यजुर्वेदे प्रतिष्ठितम्, पूजनं च सर्वत्र प्रशस्तम्। सा लक्ष्मीस्वरूपा, परा, राधासखी चोत्तमा। सा शुद्धस्वरूपा, पूज्या, भक्तानां सर्वकामदायिनी च। कुम्भे, गवां शिरसि, स्थाणे, वा गवां मध्ये, यत्र कुत्रापि, द्वितीये दिने पूर्वाह्णे भक्त्या दीपेन पूजनं कर्तव्यम्। कदाचित् त्रिषु लोकेषु वाराहकल्पे विष्णोर्मायया सर्वे ब्रह्मलोकं गताः, तत्र ब्रह्माणं स्तुत्वा। तत्र महेन्द्रः उवाच—"विश्वमाते, त्वं गवां बीजरूपा, नमोऽस्तु ते। राधाप्रियायै, पद्मांशायै, कल्पवृक्षरूपिण्यै, सर्वसम्पदां दातृयै पुनः पुनर्नमः। श्रीदायै, धनदायै, बुद्धिदायै, पुनः पुनर्नमः। यशोदायै, सुखदायै, धर्मज्ञायै, पुनः पुनर्नमः।" तत्रैव ब्रह्मलोकस्थायां सा नित्यरूपा प्रकटिता। सा गोलोकं जगाम, देवा अन्ये च स्वस्थानानि प्रतिनिवृत्ताः। दुग्धात् घृतं, ततो यज्ञः, ततः सुराणां मुदः। यस्य गवां सम्पत्तिश्चास्ति, स कीर्तिमान् धर्मात्मा च भवति। स लोके सुखानि भुक्त्वा, अन्ते कृष्णलोकं याति। ब्रह्मपुत्र, तस्य पुनर्जन्म न भवति। एवं श्रीब्रह्मवैवर्तमहापुराणे प्रकृतिखण्डे नारदनारायणसंवादे "सुरभ्युत्पत्तिवर्णनं तच्च पूजनविधिवर्णनं" नाम सप्तचत्वारिंशोऽध्यायः समाप्तः। नारद उवाच—"भगवन्, नारायणांश, नारायण्याः कथां विस्तरेण कथय। सुरभ्याः चरितं रमणीयं श्रुत्वा, अधुना राधिकायाः परमं चरितं श्रोतुमिच्छामि।" श्रीनारायण उवाच—"परमशिवः, सिद्धिदः, सर्वरूपधारी, प्रसन्नमुखः, मुनिभिः स्तुतः, सस्मितः, सन्तुष्टः।" रासोत्सवकथनं, रासमण्डलवर्णनं च तत्र प्रवृत्तम्। तत्र पार्वती हृष्टा, सस्मिता, प्रिया, स्तुत्वा, भयेन, प्राणनाथेन प्रसीदिता, तं प्रोष्य पप्रच्छ। सा महेश्वरी, देवपत्नी, महेशं वचोऽब्रवीत्।