ऋषेः कोपं ज्वलन्तं तथा सवितरं शप्तुं सज्जं दृष्ट्वा, तत्रैव भास्करः स्वयम् उपस्थितः सञ्जगाद मुनिं श्रेष्ठम्। श्रीसूर्यः प्राह— “ब्राह्मण, अहं तस्मिन्काले नास्तमितः, त्वां तद्विदितवान्। क्षमस्व मां, भगवन् ब्राह्मण, न युक्तं मां शप्तुं त्वया, मुनिश्रेष्ठ। यदि मुनिषु क्रोधः क्षणमात्रमपि जायेत, तर्हि जगत्सर्वमग्नौ लीयेत। ब्रह्मवंशसम्भूताः ब्रह्मतेजसा दीप्ताः भवन्ति मुनयः।” सूर्यस्य वचः श्रुत्वा द्विजो मुदितः, स मुनिः मनसा संन्यस्य स्वव्रतं धारयामास। सा च स्वगुरुं शिवं, स्वदेवतां हरिं, ब्रह्माणं च स्मरामास। तदा तत्रैव श्रीभगवान् गोपीश्वरः शिवश्च प्रादुरभवताम्। स्वकामदेवताम् गुणातीतां प्रकृतिपरां दृष्ट्वा, स मुनिः शिवं, ब्रह्माणं, कश्यपं च प्रणम्य नमस्कृत्य स्थितः। तदा ब्रह्मा तस्य वचः श्रुत्वा, तत्र स्थित्वा यथासमयं वाक्यमुवाच। यदि पतिव्रता स्त्री त्यक्ता सती धर्मपरा शुद्धचित्ता च भवेत्, अथवा यः संयासी ब्रह्मचारी यतिर्वानप्रस्थो वा भवेत्, यदि प्रियामपत्यं विना वैराग्येन त्यजति, तदा स धर्मिष्ठः स्यात्। ब्रह्मणः वचः श्रुत्वा महर्षिः जरत्कारुः तस्यै शुभाशिषं दत्त्वा, देवा हृष्टाः तत्रैव प्रययुः। मुन्यः स्पर्शमात्रेण गर्भः समुत्पन्नः। तदा जरत्कारुः प्राह— “स्वसंयताम्नायश्रेष्ठ, धर्मात्मन्, वैष्णवश्रेष्ठ, तेजस्विन्, तपस्विन्, कीर्तिमान्, गुणवान्, सुतस्तव विष्णुभक्तः धर्मनिष्ठश्च वंशं उद्धरिष्यति।” या स्त्री पतिसंयुक्ता धर्मपरा प्रियवादिनी, या हरिभक्तिदायिनी, सखी, हर्षदायिनी, या गर्भिणी सुतं प्रसूयात्, या च गर्भं विमोचयेत्, स गुरुर्ज्ञानदायको यः कृष्णध्यानमूलं ज्ञानं ददाति। यत्तज्ज्ञानं दृश्यते वा अदृश्यते वा, तदन्यज्ञानात् पृथग्भवति। तत्त्वमिदं— हरिव्यतिरिक्तं सर्वमुपमा केवलं। ज्ञानात् बन्धनान्मुक्तिः, स शत्रुरेव बन्धनदायकः। स एव शिष्यनाशकः यो न बन्धनाद्विमोचयति। यो न विमोचयति, स कथं गुरुर्वा सखा वा स्यात्? यो मार्गं न दर्शयति, स कथं नरसखा इति कथ्यते? सेवया पूर्वकर्म मूलहीनं विनश्यति। मायया त्वां त्यक्तवानस्मि, क्षमस्व दोषं प्रिये। अहं पुष्करं तपस्यर्थं गच्छामि; त्वं यथेष्टं गच्छ देवी। स्त्रीणां वित्तादिषु स्नेहः स्वभावानुसारं प्रवर्तते। जरत्कारोः वचः श्रुत्वा सा मनसा शोकाकुला बभूव। सा मनसा चिन्तयामास— “यत्र यत्र त्वां स्मरामि सखे, तत्र तत्र त्वमेव मां प्रति आगमिष्यसि।” बन्धूनां भेदः परमदुःखदः, पुत्रेषु भेदः ततोऽपि अधिकः। पतिव्रतानां पतिः शतपुत्रेभ्योऽपि प्रियः। यथा एकपुत्रकानां, तथा वैष्णवानां च हरिः परमो देवः।