मनुना, महर्षिणा च, नागेन च नराधिपेन सह, सा देवी पूजिता अभवत्। प्राचीनकाले कश्यपः तां महर्षये जरत्कारवे दत्तवान्। विवाहकर्म समाप्य, स योगी, दीर्घकालं तपसा क्लान्तः, विश्रान्तिम् अविन्दत्। ततः स ऋषिः निद्रायाम् प्रविष्टः, निद्रापतेः स्मरणं कृत्वा। तत्र सा पतिव्रता भार्या मनसा चिन्तयामास। सन्ध्याकर्म न कृत्वा, यत् द्विजातीनां नित्यं विधानम् अस्ति, सः ऋषिः तन्न पूर्वं पूजयामास, न चोत्तरं सम्पूजितवान्। "एतत् वेदविहितम्," इति चिन्तयन्ती, सा देवी तम् ऋषिं शिक्षयामास। तदा जरत्कारुः उवाच—"या पत्नी स्वपतिं विरोध्य वर्तते, तस्याः व्रतानि निष्फलानि भवन्ति। यद् यत् तपः, उपवासः, व्रतं, दानं वा सा करोति, यदि पतिः न पूज्यते, तदा श्रीकृष्णः अपि तया न पूज्यते। सर्वदानानि, सर्वयज्ञाः, सर्वतीर्थयात्राः, सर्वधर्माः, सत्यवचनं, सर्वदेवतापूजनं—एतानि अपि व्यर्थानि। या भारते पुण्ये देशे पतिं सेवते, सा पुण्यश्लोका। या पतिं अप्रियम् आचरति, अथवा अन्येषां प्रियं वदति, तस्याः पतिं अप्रियम्, सा चिरकालं यावत् चन्द्रसूर्यौ तिष्ठतः, तावत् कुम्भीपाकनरके पतति।" एवं उक्त्वा, स श्रेष्ठः मुनिः कम्पमानाधरः तस्थौ। ततः मनसा देवी मनसा प्रार्थयामास—"भाग्यवती अहम्, हे व्रतधरे, मम दुष्कृतायाः शमं कुरु।" यः च प्रेम, भोजनं, निद्रां वा बाधते, स पापी। इति मनसा निश्चित्य, सा देवी पतिस्य पादपद्मयोः प्रणम्य स्थितवती। ऋषिं क्रुद्धं दृष्ट्वा, सः सूर्यं शप्तुम् उद्युक्तः अभवत्। तदा भास्करः स्वयं तत्र आगत्य, तम् उत्तमं मुनिं सम्बोधितवान्—"हे ब्राह्मण, मया तस्मिन् काले नास्तमितम्; केवलं तव अवबोधनं कृतम्। क्षमस्व, भगवन्; त्वया मां शप्तुम् उचितं नास्ति। यदि मुनिषु अर्धक्षणमपि कोपः जायते, तदा जगत् भस्मीकृतं स्यात्। त्वं ब्रह्मवंशसम्भूतः, ब्रह्मतेजसा दीप्तमानः।" सूर्यस्य वचनम् श्रुत्वा, द्विजः प्रसन्नः अभवत्। स ऋषिः मनसा त्यागं कृत्वा, स्वं व्रतं धारयामास। सा देवी स्वगुरुं शिवं, स्वमिष्टदेवतां हरिं, ब्रह्माणं च स्मृतवती। तत्र भगवान्, गोपीश्वरः, शिवः अपि प्रकटितौ। स्वं प्रियतमा देवता गुणातीतां, प्रकृत्याः परां दृष्ट्वा, सः प्रणम्य शिवाय, ब्रह्मणे, कश्यपाय च नमस्कृतवान्। तद्वाक्यं श्रुत्वा, ब्रह्मा तत्रैव यथासमयं वाक्यम् उक्तवान्—"यदि पत्नी परित्यक्ता सती धर्मिष्ठा, शुद्धचित्ता च भवति, अथवा यदि कोऽपि तपस्वी, ब्रह्मचारी, भिक्षुः, वा वने वसन्, यदि सः सुतं न उत्पाद्य प्रियतमां वैराग्येन परित्यजति, तदा सा न दोषिणी।" एवं ब्रह्मणः वचनं श्रुत्वा, महर्षिः जरत्कारुः तां शुभाशीर्वचनं दत्त्वा, देवा हृष्टाः तत्रैव प्रययुः। ततः ऋषेः स्पर्शमात्रेणैव गर्भः समुत्पन्नः। जरत्कारुः उवाच—"नियमानां श्रेष्ठः, धर्मिष्ठः, वैष्णवानां नेता," इति।