अग्निशक्त्या समन्विता सा देवी गर्भं धारयामास। ततो रम्याः प्रियाः पुत्राः तया समुत्पादिताः। तेषां जन्मनः सुखदं रूपं दृष्ट्वा, ऋषयः तपस्विनः, ब्राह्मणाः, क्षत्रियाः च, अन्ये च, सर्वे तस्यां प्रसन्नाः अभवन्। यः ‘स्वाहा’ संयुक्तं उत्तमं मन्त्रं गृह्णाति, स एव यज्ञे सफलः भवति। विषहीनः सर्पः, द्विजः वेदारहितः, फलशाखाविहीनः वृक्षः यथा निन्दितः भवति, एवं मन्त्रः ‘स्वाहा’ विना निष्फलः। किन्तु द्विजातयः सर्वे तेन तुष्टाः, देवाः च हव्यं प्राप्तवन्तः। एवं ‘स्वाहा’ सम्बन्धितं परमं चरित्रं सम्पूर्णं वर्णितम्। ततः नारदः पप्रच्छ—“पूजायाम्, केन अग्निः तुष्टः अभवत्? कथय स्वामिन्।” नारायणः उवाच—“ब्राह्मन्, शृणु साधु; अहं ते विस्तरेण कथयिष्यामि। यज्ञारम्भे, शालग्रामे वा घटे वा, ‘स्वाहा’ मन्त्राङ्गं मनसा चिन्तयेत्, तस्य सिद्धिरूपां। मूलमन्त्रेण ध्यानं कृत्वा, जलादि समर्प्य, मन्त्रेण—‘ॐ ह्रीं श्रीं देव्यै अग्निपत्न्यै स्वाहा’—हविर्दद्यात्। अग्निः उवाच—‘सा मन्त्रफलप्रदा, लोकधारिणी, पुण्या, सिद्धिरूपा, सर्वदा लोकान् सिद्धिं ददाति। सा संसारे साररूपा, जन्मचक्रात् उद्धारिणी।’ यः षोडश नामानि भक्त्या पठति, तस्य सर्वाङ्गसंपूर्णता, शुभकार्याणि च सिध्यन्ति।” नारायणः पुनः उवाच—“एतत् पितृणां तुष्टिं जनयति, श्राद्धफलवृद्धिं च। सृष्ट्यादौ लोकनाथः पितृगणान् निर्माय, सप्त पितृवर्गान् रम्यरूपान् दृष्ट्वा, स्नानादि कर्माणि, श्राद्धदेवपूजान्तानि स्थापितवान्। ब्राह्मणः यः त्रिसंध्यादि, श्राद्ध, हव्यं नित्यं न करोति, हरिसेवां त्यजति, श्रीहरिप्रसादं न भुङ्क्ते, स दोषयुक्तः। ब्रह्मा श्राद्धादिकं सृजित्वा, पितृहिताय प्रययौ। सर्वे पितरः, क्षुधार्ताः, विषण्णाः, ब्रह्मासभां गतवन्तः। तदा ब्रह्मा मनसा कन्यां सुष्ठु रूपवतीं सृजितवान्। सा विदुषी, साध्वी, सुन्दरी, भक्तिमती, शुद्धा, प्रकृत्याः अंशः, स्मितवदना, वरदायिनी, शुभा। शतदलपद्मस्थलोत्पद्मपादुका तस्याः आसीत्। ब्रह्मा तां कन्यां पितृभ्यः तुष्टिभूतां दत्त्वा, मन्त्रेण ‘स्वधा’ अन्तं पठित्वा, ‘एतत् पितृभ्यः दत्तम्’ इति उक्तवान्। देवहव्यास्य ‘स्वाहा’ श्रेष्ठा, पितृहव्यास्य ‘स्वधा’ उत्तमा। पितरः, देवाः, ब्राह्मणाः, ऋषयः, मनुष्याः च, सर्वे तुष्टाः, कामाः पूर्णाः अभवन्। एवं ‘स्वधा’ चरित्रं सम्पूर्णं वर्णितम्। पुनः नारदः उवाच—“श्रमेन श्रोतुमिच्छामि; वद वेदविदां श्रेष्ठ।” नारायणः उवाच—“त्वं सर्वं जानासि; तथापि तव उत्कर्षाय वक्ष्यामि।