नारदः भगवन्तं नारायणं प्राञ्जलिः पप्रच्छ— या सा महालक्ष्मीः नित्यं वैकुण्ठनिवासिनी, कथं सा देवी भूमौ समुद्रतनया जाता? केन वा सा प्राचीनकाले आदौ स्तुता? तदाख्यातु मे भगवन् इति। तदा नारायणः प्रत्युवाच— हे नारद, एकदा सुरासुरसमवायः समजनि, तदा स्वर्गादिकं त्यक्त्वा लक्ष्मीः कोपात् परमदुःखिता बभूव। तस्मिन्नेव काले देवा दुःखादिभिः क्लिश्यमानाः ब्रह्मसभाायां शोकाकुलाः स्थिताः। ते सर्वे वैकुण्ठे परमं नारायणं शरणं जग्मुः। तदा भगवान्नारायणस्य आज्ञया लक्ष्मीः स्वरूपेण तिष्ठन्ती, देवैः सह असुरगणैः अपि क्षीरसागरं मथितवती। तस्मिन्मन्थने देवदीनं वरं दत्त्वा, विष्णवे वनमालां दत्तवती। ततः नारदः पुनः पप्रच्छ— हे ब्रह्मन्, केन दोषेण स ब्रह्मविद् पूर्वं तथा स्थितः? द्वयोः संवादः कः जातः? तन्मे कथय। नारायणः उवाच— स ऋषिः गोपनीयक्रीडायां रम्भया सह रममाणः कामात् तया सह क्रीडितवान्। तस्य मनः तया कामिनीया आकृष्टम्। स ऋषिः वैकुण्ठात् निर्गत्य कैलासशिखरं प्रति जगाम। स प्रभुः ग्रीष्ममध्यान्धन्यायुतसूर्यसमप्रभः, शुभ्रयज्ञोपवीती, वल्कलधारी, दण्डकमण्डलुधारी च आसीत्। वेदवेदाङ्गपारगैः शिष्यगणैः परिवृतः, तान् भक्त्या स्तुत्वा प्रमुदितः सन् ययौ। तत्र विष्णुदत्तं परमप्रियं पारिजातपुष्पं दृष्ट्वा, शक्रः तद्गृहीत्वा ऐश्वर्येण मदोन्मत्तः अभवत्। गजेन्द्रः तस्य पुष्पस्य स्पर्शमात्रेण, तस्य शोभया गुणैश्च, शक्रं त्यक्त्वा भीषणं वनं प्रविवेश। शक्रेण तद्पुष्पं परित्यक्तं दृष्ट्वा, महर्षिर्दुर्वासाः उवाच— अहं मदात् यत्पुष्पं दत्तवान्, तत् त्वं गजस्य शिरसि स्थाप्य परित्यक्तवान्। विष्णवे समर्पितं पुष्पं, नैवेद्यं, फलम्, जलं वा, तस्य अवमानकृत् व्यक्तिः श्रीबुद्धिविज्ञानहीनः भवति। यो विष्णुप्रसादं केवलं स्वार्थाय भुङ्क्ते, स नष्टलाभः। यः विष्णोः प्रसादं भक्त्या गृह्णाति, सदा हरिं नमति, तस्य स्पर्शवायुनैव पुण्यतीर्थसमूहः शुद्ध्यति। पुनः, व्यभिचारिणां, क्लिबानां, शूद्रश्मशानभोजनं, शिवार्चनदत्तं, शूद्रयज्ञकृतं च भोजनं, कन्याविक्रयिणां, मैथुनजीविनां, शूद्रस्त्रीगृहीतद्विजानां, वृषारोहिणां, निषिद्धस्त्रीसंयोजकद्विजानां, मिथ्याशपथदायकब्राह्मणानां च भोजनं— एतानि सर्वाणि त्याज्यानि। यः विष्णुभक्तः—even चाण्डालः—दशकोटिप्रपितृवंशान् उद्धरति। यदि कश्चित् विष्णुप्रसादं अज्ञानात् गृह्णाति, तर्हि स दोषी; यः तु ज्ञात्वा भक्त्या विष्णुप्रसादं स्वीकरोति, स पुण्यश्लाघ्यः भवति। एवं नारदनारायणयोः संवादे, लक्ष्म्याः अवतरणकथायां, पुण्यप्रसादस्य माहात्म्यं च, श्रीब्रह्मवैवर्तमहापुराणे प्रकृतिकाण्डे षट्त्रिंशत्तमोऽध्यायः संप्राप्तः।