नरकस्य तत्र कुक्षीं न पश्यन्ति, न च तत्र पतन्ति। ताः कुक्ष्यः कस्य रूपाः? तेषां च किम् अभिप्रायः? स्वशरीरं भस्मसात्कृत्य जनाः परलोकं यान्ति। दुःखानुभवेन दीर्घकालं शरीरे नश्यति किम्? इत्येतदपि पृष्टम्। एवं पृष्टे, नारायणः नारदं प्रति—गुरवे प्रणम्य—कथां प्रवक्तुं आरब्धवान्। यमः उवाच—पुराणेषु, इतिहासेषु, पाञ्चरात्रादिषु, अन्येषु च शास्त्रेषु, वेदाङ्गेषु च, हे पुण्यात्मन्, जन्ममृत्युजरारोगशोकदुःखादीनां तरणोपायः, सर्वसिद्धिहेतुः, नरकसागरस्य च तरणमार्गः, गोलोकपथस्य सोपानं, अक्षयपदप्रदं, कुक्ष्यः, यमदूताः, यमः स्वयम्, यमस्य च सेवकाः— एतेषां मध्ये ये गृहस्थाः सकलकर्मसु हरिव्रतम् आचरन्ति, ये च प्रतिदिनं हरिं प्रणमन्ति, हरिमूर्तिं पूजयन्ति, ये च द्विजाः त्रिसन्ध्यायां शुद्धाचारसम्पन्नाः, ते च अन्ये च स्वर्गसुखान् भुञ्जानाः, दिव्यान् शुद्धान् परिचारकांश्च, मोक्षमिच्छन्ति केवलं कृष्णसेवया एव। स्वधर्मनिष्ठाः, स्वधर्मनिष्ठाभाविनश्च, सर्वे कृष्णभक्तैः भीताः—तत्र गरुडादयः सर्पाः अपि पलायन्ते। सर्वत्र, हरिभक्ताश्रमं विहाय, युष्माभिः गन्तव्यम्। चित्रगुप्तः भयभीतः सन्नतकरः तिष्ठति। पुण्यात्मानः ब्रह्मलोकं विहाय गोलोकं यान्ति। यथा दावाग्नौ काष्ठतृणानि दह्यन्ते, तथा इच्छानुसारिण्याः कामः, ततो लोभोऽपि, क्रोधश्च अनुसरन्ति। कालः, शुभाशुभकर्माणि, सुखं, भोगश्च तथा अनुसरन्ति। शरीरविलयस्य शास्त्रवचनं शृणु। देहिनां बीजं सृष्टौ कर्तुः परमं स्यात्। तद्वै कृत्रिमं नश्वरं च, अत्र भस्मसात् भवति। स तेनैव सूक्ष्मशरीरेण भोगार्थं तिष्ठति। यदि शरीरं जले नश्यति, वा दीर्घप्रहारैः, वा तप्तजललोहशिलायाम्, स न दह्यते, न च भिद्यते, केवलं दुःखमुपलभते। कुक्ष्याः सर्वलक्षणानि वदामि, शृणु। यमः उवाच—अत्यन्तगम्भीराः, शिलाखण्डैः संयुताः, न नश्यन्ति, न च लीयन्ते, भगवदिच्छया निर्मिताः। ज्वलदङ्गाररूपाः, शतज्वालाभूषिताः, पापिभिः कोलाहलयुक्ताः। उष्णजलपूर्णाः, उग्रजीवसहिताः। करुणस्वनयुक्ताः, ताडनवर्णिताः। तत्र छेदनजलपूर्णाः, मकरपरिवृताः। ‘रक्षध्वम्’ इति क्रोशन्तः, मम दूतैः ताड्यमानाः। मम दूतैः ताडिताः, क्षुधया क्लेशैश्च पीडिताः। उष्णमूत्रपूर्णाः, मूत्रकृमिसंकुलाः। एवं ताः कुक्ष्यः, तत्र पापिनः दुःखानि अनुभवन्ति, यमदूतैः ताड्यमानाः, क्लेशान् प्राप्नुवन्ति। हरिभक्ताः तु एतादृशं दुःखं न पश्यन्ति, न च तत्र पतन्ति।