उपबर्हणगन्धर्वस्य कारणेन नारदः एवं जातः। ततोऽपि पुनः नारदः महर्षिर्बभूव। ततः सौतिर्मुनिं प्रति उवाच— हे ब्रह्मणां श्रेष्ठ! सर्वे ऋषयः सृष्टिकर्म अकरोत्, नारदं विहाय। मरीचेर् मनसः कश्यपः प्रजापतिः समुत्पन्नः। प्रचेतसः मनसः गौतमोऽपि जातः। मनोः शतरूपायाश् च त्रयः कन्याः समुत्पन्नाः। प्रियव्रतः उत्तानपादश् च, द्वौ मनःप्रहर्षकौ पुत्रौ। स आकर्तिं रुचये, प्रसूतिं दक्षाय च दत्तवान्। प्रसूतेः, दक्षबीजेन, षष्टिः कन्याः जाताः। तासु एकां सतीं शिवाय दत्तवान्, त्रयोदश कश्यपाय दत्ताः। हे ब्रह्मन्! धर्मपत्नीं नामानि मत्तः शृणु। शान्तेः पुत्रः सन्तोषः, पुष्टेः पुत्रो महाअणुभूतः। क्षमायाः पुत्रः सहिष्णुः, श्रद्धायाः पुत्रः धार्मिकः। पूर्वपत्नीमूर्त्याः च नरनारायणौ ऋषी जातौ। अद्यापि रुद्रपत्नीं नामानि मत्तः शृणु— कन्दली, भीषणा, रास्ना, प्रमोचा, भूषणा, शुकी। सा पतिसंमाननिन्दनात् यज्ञे तनुं त्यक्तवती। कश्यपस्य प्रियतमा नामानि शृणु— कद्रूः सर्पाणां माता, विनता पक्षिणां माता। सरमा चतुर्ष्पदाम् (श्वादीनां) माता। हे मुने! इन्द्रः, द्वादशादित्याः, उपेन्द्रादयः देवाः। हे ब्रह्मन्! इन्द्रपत्नी शच्याः पुत्रः जयन्तः, आदित्यकन्यायाः सवर्णायाः पुत्रः विश्वकर्मा। शनैश्चरः यमश्च पुत्रौ, कालिन्दी कन्यका च। शौनकः उवाच— हे सूत! वसुन्धरायाः जातस्य महात्मनः वृत्तान्तं विस्तरेण कथय। सूतः उवाच— सा कन्या मनोहरवस्त्रभूषिता, निर्मला, यौवनसंपन्ना, मलयपर्वते रम्ये एकान्ते चन्दनदलमध्यस्थे सुशोभने स्थले, तं सौम्यं सुशीलं शयानं स्मिताननं मनोहरं दृष्टवती। सा सुमुखी मालतीमाल्येन तं सन्तोषयामास। उपेन्द्रः तस्या मनोऽभिप्रायं विज्ञाय, तया कामार्तया सह, सा तस्याङ्गे सन्निकृष्टा सञ्जाता, तदा मूर्च्छिता। तस्या सुमध्याया अङ्गानि तेन आलिङ्गितानि, सैव रमणीयसंयोगानन्देन विजिता। सः ताम् एकमुष्णं च हृदि आलिङ्ग्य, तस्याः ओष्ठान् च चुंबितवान्। तदा मार्गे उर्वशी आगत्य, तां प्रमत्तां जागरयामास। सा दुर्बला सन्तानं धारयितुं न शशाक। तस्मात् तेजस्वी पुत्रः जातः। मेधा, मङ्गलप्रियः, घण्टेश्वरः च महात्मा तस्य पुत्रौ। दित्याः हिरण्यकशिपुः हिरण्याक्षश्च, उभौ महाबलिनौ जातौ। निरृति, सिंहिका च, तस्याः राहुः नैरृतः। हिरण्यकशिपोः पुत्रः प्रह्लादो वैष्णवानां श्रेष्ठः। बलेः पुत्रः महायोगी, प्राज्ञः, शंकरस्य पार्षदः आसीत्।