भारतवर्षे केवलं मन्त्रोपदेशेन मनुष्याः मोक्षं प्राप्नुवन्ति। मन्त्रग्रहणमात्रेणैव कोटिजन्मार्जितपापानि नश्यन्ति। पुत्राः, भार्याः, शिष्याः, दासाः, बन्धवाश्च— यः गुरुश्च शिष्याणां विश्वासमापाद्य तान् पथ्यमपथ्यं दर्शयति, सः कः गुरुर्भवति? कः पिता? कः स्वामी? कः पुत्रः? हे चतुर्मुख ब्रह्मन्, त्वया मयि दोषाभावेऽपि शापः कृतः। मनुना स्वचेतसा सह कवचैः स्तोत्रैः पूजया च मां सम्यगर्चितम्। पितरः, त्वं सर्वेषां भूतानां त्रिषु कल्पेषु पूजार्हो मा भूः। अधुना त्वदीयं यज्ञभागः व्रतेषु च नष्टः। एवं उक्त्वा नारदः तत्र पितरं प्रति मौनं गतः। उपबर्हणगन्धर्वकारणेन नारदः एवं जातः। ततः पुनः स नारदः महर्षिर्जातः। सौतिः उवाच— हे विप्रश्रेष्ठ, सर्वे ऋषयः सृष्टिं कृतवन्तः, नारदं विना। मरीचेर् मनसः कश्यपः प्रजापतिः जातः। प्रचेतसः मनसः गौतमः अपि जातः। मनोः शतरूपायाः च त्रयः कन्याः जाताः। प्रियव्रतः उत्तानपादश्च द्वौ मनःप्रियौ पुत्रौ अभवताम्। आक्रूतिं रुचये, प्रसूतिं दक्षाय दत्तवान्। प्रसूतेः दक्षबीजेन षष्टिः कन्याः जाताः। एकं सतीं शिवाय दत्तवान्, त्रयोदश कश्यपाय। धर्मपत्नीन्नामानि मे शृणु। शान्तेः सन्तोषः पुत्रः, पुष्टेः महाबलः महानभूतः। क्षमायाः सहिष्णुः, श्रद्धायाः धार्मिकः। पूर्वपत्नीमूर्त्योः नरनारायणऋषी उत्पन्नौ। अधुना रुद्रपत्नीन्नामानि शृणु— कन्दली, भीषणा, रास्ना, प्रमोचा, भूषणा, शुकी च। सा पतिनिन्दायाः यज्ञे देहमत्यजत्। कश्यपस्य प्रियापत्न्यः नामानि शृणु। कद्रूः सर्पमाता, विनता पक्षिणां माता। सरमा श्वादीनां चतुर्पदां माता। हे मुनिवर, इन्द्रः, द्वादशादित्याः, उपेन्द्रादयः देवाः। ब्रह्मन्, शचीसुतः जयन्तः इन्द्रात् जातः, विश्वकर्मा सावर्णायाः कन्यायाः आदित्यस्य पुत्र्या जातः। शनैश्चरः यमः च पुत्रौ, कालिन्दी कन्या च। शौनकः उवाच— वसुधरायाः जातं बलिनं मां निवेदय। सूतः उवाच— सः शोभनवसनः, निर्मलः, यौवनसम्पन्नः। मलयगिरौ रम्ये, सान्द्रचन्दनपत्रमध्यस्थे, एकस्मिन् रहसि रम्ये स्थले, सा तं सौम्यं, शान्तं, सस्मितं, मनोहरं पुरुषं ददर्श। सुमुखी तस्मै मालतीमालां रमणीं दत्तवती। उपेन्द्रः तस्याः मनोवृत्तिं विज्ञाय, तया कामार्तया सह। सा तस्याङ्के सन्निधाय, कामवशात् मुहूर्तमपेतचेतना बभूव।