सावित्रीं प्रति यमः कथयति—अत्र संयमनेषु क्षेत्रेषु षण्णवतिशतं षड् एव च विविधानि विवराणि सन्ति, अन्यानि च तत्र संयमभूमौ दृश्यन्ते। तेषु विवरेषु अग्निकुण्डः, तापितकुण्डः, सहनकुण्डः, भीषणः च कुण्डः सन्ति। विषकुण्डः, मलकुण्डः, च तैलकुण्डः अपि तत्र दृश्यन्ते। देहमलानां कुण्डः, कर्णमलस्य कुण्डः, लोमकुण्डः, शिरसः केशकुण्डः, अस्थिकुण्डः च, सर्वे दुःखदायिनः। तीक्ष्णकण्टककुण्डः, विषकुण्डः, विघ्नकरौ द्वौ अपि। तैलस्य उष्णकुण्डः, दन्तकुण्डः, दुःसहौ। मक्षिकाकुण्डः, दंशककुण्डः, भीषणविषकुण्डः च। शरकुण्डः, शूलकुण्डः, खड्गकुण्डः च तत्र भीमाः। कम्पनकुण्डः, अश्वकुण्डः, बन्धनकुण्डः, अतिक्रान्तुम् अतीव कठिनाः। लालयुकुण्डः, भस्मकुण्डः, चूर्णकुण्डः, अतीव भीषणाः। ज्वालाकुण्डः, पुनः भस्मकुण्डः, पूतिकुण्डः, हे सुन्दरि। गोह्मुखम्, ग्राहमुखम्, गजदंष्ट्रा, गवां मुखम् च। भूमिभक्षणम्, पाशबन्धनम्, शूलारोपणम्, कम्पनम् च। जालसंवरणम्, शरीरस्य चूर्णीकरणम्, मर्दनम्, शोषणं च। एतानि सर्वाणि विवराणि, हे सावित्री, पापिनां दुःखहेतवः। दण्डधराः, शूलधराः, पाशधराः, भीषणाः च तत्र सन्ति। तमसावृताः, कृपाशून्याः, सर्वतः अप्रमोच्याः। योगयुक्ताः, योगसिद्धाः, नानारूपाणि धारयन्ति। स्वकर्मनिरता: शैवाः, शाक्ताः, सौराः, गणपताः च। स्वधर्मनिष्ठाः, त्यागिनः, स्वाधीनाश्च अपि तत्र। एवं धर्मेण, हे साध्वि, विवराणां गणना तव सम्यग् उक्ता। एवं नवविंशतितमं अध्यायं, "नरकविवरगणना" नाम, यमसावित्र्याः संवादे, सāvित्र्याख्यायायां, द्वितीयप्रकृतिकण्डे, ब्रह्मवैवर्तमहापुराणे, नारदनारायणसंवादे, समाप्तम्। ततः पुनः यमः सावित्रीं प्रति उवाच—तपस्वी, ब्रह्मचारी, त्यागी च नरकं न गच्छन्ति। यः स्वबन्धुषु कटुवचनं वदति, पापकर्म च आचरति, स स तत्र अग्नौ तावत्कालं तिष्ठति, यावत् केशवृद्धिः स्यात्। ब्राह्मणः तृषितः, व्याकुलः, दुःखितः, गृहं प्राप्तः, स तत्र केशवृद्धिपर्यन्तं कालं स्थित्वा, दुःखं प्राप्नोति। रविवासरेषु, संक्रान्तौ, माघमासे, श्राद्धदिने वा, यः एवं पापं करोति, स लवणकर्दमे वर्षमेकं तिष्ठति। यः ब्राह्मणस्य जीविकां स्वयम् अथवा अन्येन दत्तां स्वीकुर्यात्, स षट्सहस्रवर्षपर्यन्तं विष्ठाभोजी तत्र वसति। यः परकुण्डे कुण्डं निर्माति, स तत्र तस्य कुण्डस्य रजःपरिमाणवर्षाणि रजः खादन् तिष्ठति। यः एकाकी स्वादुभोजनं करोति, स श्लेष्मपूरितकर्दमे पतति। स च भारतवर्षे प्रेतः शतवर्षं भवति। यः पितरं, मातरं, गुरुम्, भार्यां, पुत्रं, पुत्रीं वा हिंसति, स सहस्रवर्षपर्यन्तं तत्र भुक्त्वा तिष्ठति। यः अतिथिं कुटिलदृष्ट्या पश्यति, तस्य सर्वपापानि, ब्रह्महत्या सहितानि, तत्र पतन्ति।