मरीचिः स्कन्धदेशात् उत्पन्नः, अपान्तरतमा कण्ठात् अभवत्। हंसः वामपार्श्वात् जातः, स्वयमेव यतिः दक्षिणपार्श्वात् उत्पन्नः। तदा नारदः पितुः वचनानि श्रुत्वा तं सम्बोध्य इदं प्राह— "भगवन्, त्वया अस्मान् तपोव्रतेषु नियोज्य, कथय किमिदानीं कर्तव्यम्? पितरः अस्मान् तपस्याम् नियुक्तवन्तः, तर्हि कथं वयं संसारे प्रवर्तामहे? केन पुत्रेण तपसः अपि परं परममृतं दत्तम्? कः वा, पितः, अस्मान् अतीव गम्भीरं भयानकं च संसारसागरं पतिष्यति? यो हि सर्वेषां मोक्षबीजं, मानवजातेरपि परमं बीजं च अस्ति, स भक्तानां एकमेव शरणं, भक्तप्रियः, शुद्धः च। भक्तैः पूजितः, भक्तैः एव लभ्यः, यः परं पुरुषं परित्यज्य, कृष्णसेवां—या अमृतात् अपि प्रिया—त्यजति, सः स्वप्नवत् नश्वरः, तुच्छः, असत्यः, मृत्युकृत् भवति। यथा बडिशे स्थितं मांसं मत्स्यस्य तु तृप्तिं ददाति, एवं संसारेऽपि। एवं उक्त्वा नारदः सृष्टिकर्तुः पुरतः तूष्णीं बभूव। ब्रह्मा तु कोपवशात् पुत्रं शशाप, "त्वं क्रीडनमृगः भविष्यसि, स्त्रीषु आसक्तः, लोभयुक्तः, कामपरायणः, यौवनसम्पन्नानां रमणीयः, सौन्दर्यसम्पन्नानां प्रियः, कामशास्त्रवित्, रतिक्रिडायाम् अतीव आसक्तः। गन्धर्वेषु रम्यगायनकुशलः, मधुरस्वरः, विद्वान्, मधुरभाषी, शान्तः, सद्गुणवान्, सुन्दरः, सुमेधाः च। तैः सह एकान्तवने दिव्यं लक्षवर्षपर्यन्तं रमिष्यसि। पुत्र, वैष्णवैः सहवासेन, वैष्णवोच्छिष्टभोजनात्, तव पुनः ताम् आद्यां दिव्यविद्यां दास्यामि।" इति उक्त्वा ब्रह्मा, लोकनाथः, पुत्रस्य प्रति तूष्णीं बभूव। नारदः उवाच— "धिगस्तु, तपस्विनः सृष्टिकर्तुः कोपो मय्यनपतितः। यो पुत्रः पन्थानं विहाय, तं त्यजेत् वा शपेत् वा पण्डितः। मम जन्म ब्रह्मनिष्ठेषु, यत्रकुत्रापि योनिषु, भूयात्। यदि लोकपालस्य पुत्रः हरिपादभक्तिरहितः स्यात्, तर्हि सः पूर्वजन्मस्मृत्या, हरिभक्त्या च, वराहयोनिष्वपि जायेत। अहं गोविन्दपादारविन्दस्य मधुरभक्तिं कामये। पितामह, पुण्यतीर्थान्यपि वैष्णवस्पर्शमिच्छन्ति। केवलं मन्त्रोपदेशेन भारतवर्षे जनाः मुच्यन्ते। केवलं मन्त्रग्रहणेन कोटिजन्यपापानि नश्यन्ति। पुत्राः, भार्याः, शिष्याः, दासाः, बान्धवाश्च—गुरुः यदि शिष्याणां विश्वासं लभित्वा तान् विपथं दर्शयति, सः कः गुरु:? कः पिता? कः स्वामी? कः पुत्रः? चतुर्मुख, त्वया मया विना दोषं शप्तोऽस्मि। कवचैः, स्तवैः, पूजया च मनुना सह मनसा—पितः, त्वं त्रिषु कल्पेषु सर्वेषां मध्ये पूज्यत्वं न प्राप्स्यसि। अधुना पुण्यश्लोका, यज्ञे व्रते च तव भागो नश्यति।" इति उक्त्वा नारदः तत्र पितुः पुरतः तूष्णीं बभूव।