शौनक मुनये, सततं हरिः भूमौ ब्राह्मणरूपेण विचरति। भगवन्, यत् त्वया पृष्टं सर्वं पूर्णतया ज्ञातं च कामितं च। एतत् पुराणानां, उपपुराणानां, वेदानां संशयान् निहन्ति। यः कामान् इच्छति तस्य कामफलम्, यः मोक्षं इच्छति तस्य मोक्षम् ददाति। ब्रह्मखण्डः सर्वस्य बीजम्, परमब्रह्मणः विवेचनम्। वैष्णवाः, योगिनः, साधवः—शौनक—एते सर्वे न भिन्नाः। साधवः सत्संगेन साधवः भवन्ति, योगिनः योगिसंयुक्त्या योगिनः भवन्ति। तत्र देवदेवीप्रभृतीनां, सर्वजीवानां उत्पत्तिः वर्णिता। जीवेषु कर्मणां फलानि, शालग्रामस्य विवेचनं च उक्तम्। तत्र प्रकृतेः स्वरूपं, तद्विभागानां विवेचनं च वर्णितम्। पुण्यजनानां, पापजनानां शुभाशुभगतिर्निर्दिष्टा। ततः गणेशखण्डे गणेशस्य जन्म वर्णितम्। गणेशभृगुसंवादे सर्वतत्त्वानि विवेचितानि। ततः श्रीकृष्णस्य जन्मखण्डः अपि वर्णितः। भूमेः भारहरणं, लीला, आश्चर्यं, शुभकार्यं च। हे मुने, एषः उत्तमः परमः पुराणः त्वां कथितः। सर्वैः कामितः, श्रीदः, सर्वकामफलदः। एषः पुराणेषु सारः, केवलं वेदानुसारः। अतः, पुराणज्ञैः एषः ब्रह्मवैवर्तः इति कथ्यते। गोलोके, सर्वरोगवर्जिते, श्रीकृष्णेन परमात्मना धर्मतः पुत्राय, स्नेहपूर्वकं नारायणाय च दत्तम्। नारदः तं व्यासदेवाय जाह्नवीतीरे दत्तवान्। सः मम सिद्धभूमौ, रम्ये पुण्ये च, दत्तवान्। एषः पुराणः अष्टादशसहस्रश्लोकसमितः, व्यासेन दत्तः; तस्य अध्यायश्रवणेन फलम् अवश्यम् लभ्यते। शौनकः उवाच—सर्वं विस्तारतः ब्रह्मखण्डं परमं कथय। सौति उवाच—हरिं, देवान्, द्विजातीन् नमस्कृत्य, सनातनधर्मान् वक्ष्यामि। यः परमब्रह्मखण्डः व्यासमुखात् श्रुतः। प्रलयकाले, हे मुने, केवलं ज्योतिर्मयं आसीत्। तत् तेजो महत्तेजः भगवतः, स्वेच्छया कार्यं कुर्वतः। तेषां उपरि गोलोकः, नित्यः, भगवत्सदृशः, हे मुने। तस्य स्वरूपं तेजः, परमं महत्तमं, रत्नमयं, उत्तमं च। योगेन भगवता धृतः, श्रेष्ठः, आकाशे स्थितः। अनन्तरत्नमयैः प्रासादैः विभूषितः। तस्य अधस्तात्, दक्षिणे, वामे च, पञ्चाशत्कोटियोजनविस्तारितम्। वैकुण्ठः, वर्तुलरूपः, एककोटियोजनविस्तृतः। चतुर्भुजसखिभिः सेवितः, जरामरणादिवर्जितः। प्रलये शून्यः, सृष्टौ शिवसहचरैः युक्तः। परम रम्यः, नित्यः, परमानन्दस्य कारणम्। स एव आनन्दजनकः, निराकारः, परमातीतः। नवजलदश्यामवर्णः, रक्तकमललोचनः।