कर्मणा एव मनुष्यः सुन्दरः स्वास्थ्यम् अपि प्राप्नोति, कर्मणा एव महाघोररोगैः पीड्यते। कर्मणा एव प्राणी नरकं गच्छन्ति, स्वकर्मणा एव स्वर्गं यान्ति। स्वकर्मणा एव चन्द्रलोकं वह्निलोकं च प्राप्नोति जनः, यथायोग्यं स्वस्यैव कर्मणः फलम्। एवं कुबेरलोकं स्वकर्मणा एव प्राप्नोति। तारालोकं सत्यलोकं च स्वकर्मणा एव गच्छति। पातालं च ब्रह्मलोकं च स्वकर्मणा एव प्राप्नोति। कर्मणा एव वैकुण्ठं निर्मलां च गोलोकां लभते। कर्मणा एव बहुसंख्यककल्पायुः स्यात्, कर्मणा एव चायुः हीयते। एवं सर्वं यथार्थं तव निवेदितं सुन्दरि। एवं श्रीनारायणस्य समीपे सा बुद्धिमती स्त्री भक्त्या तम् अर्चयित्वा स्तुतिं च कृतवती। ततः सावित्री उवाच— "कथं सत्पुरुषाः कर्माणि मूलतः उन्मूलयन्ति? किम् एव कर्मणां बीजरूपं, कः च कर्मणां फलदायकः? कः कर्मणां फलम् अनुभवति, कः च तेन न स्पृश्यते? किम् एव ज्ञानं, मनः, बुद्धिः, के च प्राणाः देहिनां? कः भोक्ता, कः भोगकारकः, किम् एव भोगः, किम् एव प्रायश्चित्तम्?" यमः प्रत्युवाच— "यत् कर्म वेदविरुद्धं, तदेव अशुभम्। निष्कामया सत्कर्मणा विष्णोः सेवा या सतां क्रियते, सा मोक्षदायिनी। यो हरिभक्तः, स एव मुक्तः इति शास्त्रेषु प्रतिपाद्यते। मोक्षः द्विविधः, शास्त्रेषु प्रतिपादितः सर्वैः च स्वीकृतः। वैष्णवाः हरिभक्तिरूपं मोक्षं कामयन्ते। कर्म बीजारूपं सततम् एव स्वफलम् जनयति। तत् एव कारणं भवति, एवं कर्मणा एव सृष्टिः प्रवर्तते। आत्मप्रतिबिम्बरूपः जीवः, स एव प्राणी। पृथिव्यादयः— पृथिवी, वायु, आकाश, आपः, अग्निः च। देही सदा कर्ता, भोक्ता, आत्मा, भोगकारकः च। नानाविधं ज्ञानं सत्-असतोर् विवेकबीजं भवति। इन्द्रियाणां मध्ये प्रधानं समष्टिरूपं अधिपतिसमूहः इत्युच्यते। यद् अनिर्वचनीयम्, अदृश्यं, ज्ञानविचित्रता, तद् मनः इति कथ्यते। अङ्गेष्व् अङ्गरूपः, सर्वकर्मणां प्रवर्तकः। सूर्यः, वायुः, पृथिवी, वाक् चादयः देवतारूपेण ज्ञेयाः। परमात्मा, परं ब्रह्म, निर्गुणः प्रकृत्यतिक्रान्तः। एवं सर्वं यथापृष्टं परम्परया मया व्याख्यातम्।" सावित्री पुनरुवाच— "यद् अहं त्वां पृच्छामि, तस्य उत्तरदाने त्वं योग्यः। कस्य गर्भं जीवः गच्छति? केन कर्मणा, केन कारणेन, हे यम? केन कर्मणा मोक्षः, केन च हरौ भक्तिः? केन कर्मणा दीर्घायुः, केन च अल्पायुः? केन कर्मणा विकलाङ्गः, अन्धः, बधिरः च भवति? केन कर्मणा उन्मत्तः, अतिलोलुपः, नरहन्ता च भवति? केन ब्राह्मणः, केन तपस्वी? केन, हे ब्राह्मण, गोलोका सर्वोत्तमा दुःखरहिताश्च?" इति, एतेषु प्रश्नेषु उत्तराणि यथाक्रमं यथाशास्त्रं श्रीयमधर्मराजेन सावित्र्यै प्रतिपाद्यन्ते स्म, कर्मणां महत्त्वं, तेषां बीजारूपता, फलं, भोक्ता, भोग्यं च, मोक्षस्य स्वरूपं, भक्तेः वैभवं, जीवस्य गतिः च सर्वं विस्तरशः निवेदितम्।