नारदः उवाच – हे भगवन्, लक्ष्मी, सरस्वती, गङ्गा तथा तुलसी – एताः दिव्याः देव्या एकत्र समागच्छन्। ततः, भगवन्, तुलस्याः शरीरात् गण्डकी नदी उत्पन्ना। तत्र, हे मुनिवर, कीटाः तत्र विविधाः शिलाः निर्मिमुः। याः शिलाः स्थले दृष्टाः, ताः पिङ्गला इति प्रसिद्धाः, हरिणा पीडिताः। नारदः पुनः पप्रच्छ – भगवन्, तुलस्याः पूजनस्य विधिं वा स्तोत्रं वा अहं न शृणोमि। केन सा प्रथमं पूजिता स्तूता च? तदा सूतः प्राचीनं पुण्यं चरित्रं कथयितुं आरभत। नारायणः उवाच – स तुलसीं रमायाः सदृशीं सौभाग्ये सम्मानितां च अकरोत्। लक्ष्मीः गङ्गा च तस्याः नवसंबन्धं सहनं कृतवती। किन्तु, सा गर्विता, हरिसंमुखे कलहेन तां आघातयत्। सा देवी, सर्वसिद्धिस्वरूपा, प्रज्ञा युक्ता, सिद्धयोगिनी च आसीत्। हरिः, तुलसीं न दृष्ट्वा, सरस्वतीं आज्ञापयत्। सा तत्र गत्वा स्नानं कृत्वा, भक्त्या तुलसीं तुलसीपत्त्रैः पूजयामास। तदा लक्ष्मीबीज, मायाबीज, कामबीज, वाणीबीजादिभिः दशाक्षरमन्त्रः – “श्रीं ह्रीं क्लीं ऐं वृन्दावन्यै स्वाहा” – यः विधिपूर्वकं पूजयति, स सर्वसिद्धिं प्राप्नोति। घृतदीपेन, धूपेन, कुङ्कुमेन, चन्दनेन च पूजितवती। हरिस्तोत्रेण प्रसन्ना सा वृक्षात् प्रकटिता। विष्णुः तस्यै वरं दत्तवान् – “त्वं सर्वत्र पूजिता भविष्यसि।” सर्वदेवाः अन्ये च स्वमस्तके त्वां धारयिष्यन्ति। नारदः पुनः पप्रच्छ – भगवन्, तुलस्याः विषये अपि मे कथय। नारायणः उवाच – हरिः, वियोगेन संतप्तः, तुलसीं पूजयामास स्तुतिं च अकरोत्। श्रीभगवान् उवाच – अतः, वृन्दा मे प्रिया इति ज्ञात्वा, अहं तां पूजयामि। या देवी पूर्वं वृन्दावनवनमध्ये आसीत्, या अनन्तकोटिविश्वेषु नित्यं पूजिता, या अनन्तलोकान् नित्यं शुद्धीकरोति, या बिना देवाः पुष्पराशिः अपि असन्तुष्टाः, या भक्त्या केवलं प्राप्ता सर्वलोकानन्दं ददाति, सा देवी सर्वेषु लोकेषु तुल्याभावः नास्ति। सा कृष्णजीवनस्वरूपा, नित्यप्रियाचला, पतिव्रता च। एवं स्तुत्वा श्रीलक्ष्मीपतिः तत्र स्थितः। स तां गर्वितां, सम्मानितां, स्वाभिमानवशात् अश्रुपूर्णां दृष्टवान्। भारतीआज्ञां प्राप्त्वा, हरिः स्वधामं प्रत्यागच्छत्। विष्णुः तस्यै वरं दत्तवान् – “त्वं सर्वजगता पूजिता भविष्यसि।” विष्णुवरेण सा देवी पूर्णतया सन्तुष्टा अभवत्। लक्ष्मीः गङ्गा च प्रसन्ना, तां आलिङ्ग्य स्मितं कृतवत्यः। वृन्दा, वृन्दावनवनदेवी, विश्वशुद्धिकरणी, सर्वजगत्पूजिता। एषा अष्टनामिका स्तुतिश्च नामार्थसम्पन्ना। कार्तिकपूर्णिमायां शुभतुलसीजन्मोत्सवः मन्यते। यः भक्त्या तां तस्मिन दिवसे पूजयति, विश्वशुद्धिकरणीं, यः कार्तिके विष्णवे तुलसीदलानि समर्पयति— एवं भगवत्संवादे तुलस्याः दिव्यं चरित्रं, पूजनविधिं, स्तोत्रं च, नारदाय भगवता कथितम्।