अशुद्धावस्था वा अशुद्धकालः वा रात्रौ पतितः सति, पुरुषाः यदि तुलसीपत्रं शुद्धं स्यात् किन्तु त्रिरात्रं स्थापितम्, अथवा भूमौ पतितम् वा जलमध्ये पतितम्, तत् विष्णवे समर्प्यते चेत् — तदा तत्र वृक्षाधिष्ठात्री देवी या गोलोकस्थले शुद्धा, सदा कृष्णेन सह गोपनीयं क्रीडनं करोति। नदीाधिष्ठात्री देवी या भारतदेशे महान् पुण्यं ददाति, सा अपि तत्र विराजते। त्वं च, हे पुण्यशील, मम सन्निधौ वैकुण्ठे स्थित्वा सदा वर्तिष्यसि। अहं च पर्वतस्वरूपेण गण्डकीनदीतीरे सन्निकृष्टः भविष्यामि। तत्र गण्डकीतीरे वज्रकीटकाः कृमयः च वर्तन्ति, येषां दन्ताः वज्रसदृशाः। तत्र शालग्रामशिलाः विविधरूपाः दृश्यन्ते — एकद्वाराः चतुर्चक्राः, वनमालया भूषिताः; एकद्वाराः चतुर्चक्राः नववर्षमेघसदृशाः; द्विद्वाराः चतुर्चक्राः गोपदचिह्निताः; अतीव लघवः द्विचक्राः नववर्षमेघसदृशः; अतीव लघवः द्विचक्राः वनमालया भूषितः; महतः गोलाकारः वनमालया रहितः; मध्ये गोलाकारः द्विचक्रः शरचिह्नितः; मध्ये सप्तचक्रः छत्रदण्डयुक्तः; स्थूलः द्विचक्रः वा सप्तचक्रः नववर्षमेघसदृशः; चक्राकृतिः द्विचक्रः श्रीचिह्नितः नववर्षमेघसदृशः; सुदर्शनः एकचक्रः गूढचक्रः गदायुक्तः; तस्य मुखं अतीव विस्तीर्णं द्विचक्रं उग्रदृश्यम्; द्विचक्रं विस्तीर्णमुखं वनमालया भूषितम्; द्वारस्थः द्विचक्रः समः शुद्धः श्रीचिह्नितः; प्रद्युम्नः सूक्ष्मचक्रः नववर्षमेघसदृशः; द्विचक्रः एकः संयुक्तः पृष्ठे समृद्धः; अनिरुद्धः पीतवर्णः गोलाकारः अतीव रम्यः। यत्र शालग्रामशिला अस्ति, तत्र हरिः साक्षात् उपस्थितः। यानि सर्वपापानि ब्रह्महत्यादि, तानि सर्वाणि तस्य समीपस्थे शालग्रामे नश्यन्ति। छत्ररूपः शिला राज्यं ददाति, गोलाकारः महद् ऐश्वर्यं ददाति। विकृतमुखः दरिद्रता, कपिशवर्णः हानिं जनयति। व्रतं, दानं, प्रतिष्ठा, पितृयज्ञः, देवपूजा — एतेषु यः शालग्रामशिलायाः सेवां करोति, स सर्वतीर्थेषु स्नातः सर्वयज्ञेषु दीक्षितः इव भवति। सर्वदानैः भूमिपरिक्रमेण वा यत् पुण्यं लभ्यते, तद् अस्य उपार्ज्यते। सर्वतीर्थानि तस्य स्पर्शं इच्छन्ति। चतुर्वेदपारायणं वा तपस्याः अनुष्ठानं वा, यः प्रतिदिनं शालग्रामशिलाजलं पिबति, तस्य स्पर्शं सर्वतीर्थानि आकाङ्क्षन्ति। तत्र एव हरेः सह अनन्तानि भूतानि विलयं यान्ति। यानि सर्वपापानि ब्रह्महत्यादि, तानि सर्वाणि तस्य पादपङ्कजरेणुना भूमिः क्षणात् शुद्धा भवति। यः मृत्युकाले शालग्रामशिलाजलं प्राप्नोति, स तद् पुण्यं लभते। एवं शालग्रामशिलायाः महात्म्यं, तस्य विविधरूपाणि, तस्य पूजायाः फलानि च, भगवतो हरिः साक्षात् तत्र विराजते, सर्वपापानि नश्यन्ति, सर्वतीर्थानि तस्य स्पर्शं इच्छन्ति, इति पुण्यकथा श्रीमद् ब्रह्मवैवर्तपुराणे विस्तरं वर्णिता।