ब्राह्मण, पूर्वं यथानियमं निर्मितस्य द्वीपस्य चरितं शृणु। भगवानेव मेरोः अष्टसु शिखरेषु अष्टौ पुरीः ससृजे। अनन्तस्य अधोभागे लोकनाथेन पुरी निर्मिता। स एव भूर्लोकं, भुवर्लोकं, स्वर्लोकं चातिसुखदं निर्मितवान्। शिखरस्य अग्रे ब्रह्मलोकः स्थितः, यत्र जरादिदोषाः न सन्ति। तस्य अधस्तात् विश्वेश्वरेण सप्त पातालानि सृजितानि। अतल, वितल, तथैव सुतल, च तलातल इति पातालानि सन्ति। सप्तद्वीपैः, सप्तस्वर्गैः, सप्तपातालैः च सहितं इदं विश्वं निर्मितमेव। एवं अनन्तानि विश्वानि कृत्रिमानि भवन्ति। प्रतिविश्वे दिशां पालकाः ब्रह्मा, विष्णु, महेश्वरश्च। लोकनाथः अनन्तविश्वसंख्यानं गणयितुं न शक्नोति। प्रभुः गणनासमर्थोऽपि तान् विश्वान् न गणयितुं शक्तः। ये लोका कृत्रिमाः, ये च विश्वे प्रतिष्ठिताः, तेषां मध्ये वैकुण्ठः, शिवलोकः, च गोलोकः—यत्र गोलोकः तयोः श्रेष्ठः। सौतिः उवाच—कामुकः स्वबीजं कामुक्यां न्यवपत्, यथाकामचर्या। सा दिव्यं दुर्निवारं गर्भं शतवर्षपर्यन्तं धारयामास। तस्मात् न्यायशास्त्रव्याकरणादिसंग्रहाः प्रादुरासन्। षड्रागाः च विविधतालसमन्विताः जाताः। संवत्सरः, मासः, ऋतुः, तिथिः, दण्डक्षणादयः कालविभागाः च अभवन्। पोषणं, देवसेना, बुद्धिः, विजयः, जयश्च तत्र सृष्टाः। देवसेना, महती षष्ठी, कार्त्तिकेयस्य प्रिया पतिव्रता अपि जाता। ब्रह्म, पद्म, वराह—एते त्रयः कल्पाः अभिधीयन्ते। चतुर्विधं प्रलयं, कालं, मृत्युकन्यां च सृष्टवान्। ततः धातुः पृष्ठभागात् अधर्मः उत्पन्नः। नाभिदेशात् विश्वकर्मा जातः, यः शिल्पिनां आचार्यः। ततो धातुः मनसः पुत्राः अभवन्। सनकः, सनन्दः, तृतीयः सनातनः च। मुखात् सुवर्णवर्णः बालकः प्रादुरासीत्। क्षत्रियाणां बीजरूपः स्वायम्भुव मनुः नाम्ना अभवत्। स मनुः स्वपत्नी सहितः धात्रा नियुक्तः लोकपालकः अभवत्। जगदुत्पत्त्यर्थं, द्विज, स महाभागः भक्तिमान् मनुः स्थितः। तदा स्रष्टा, लोकनाथः, कुपितः अभवत्। तस्य भ्रुवोः एकादश रुद्राः उत्पन्नाः। स सर्वेषां प्राणिनां मध्ये तामसः इति स्मृतः। कृष्णः, गोलोकनाथः, गुणातीतः प्रकृतिपरः च, शुद्धसत्त्वस्वरूपः, निर्मलः, वैष्णवानां श्रेष्ठः। स महत्, उदारचित्तः, बुद्धिमान्, उग्रः, भीषणः च। तस्य दक्षिणकर्णात् पुलस्त्यः, वामकर्णात् पुलहः अभवताम्। नासिकाभ्यां अरणिः, तालुमूलात् अङ्गिराः जातः। छायायाः कर्दमः, नाभेः पञ्चशिखः अपि उत्पन्नः। एवं सृष्टेः आदौ भगवता विविधानि लोकानि, देवाः, ऋषयः, कालविभागाः, तथा शास्त्रसमूहाः च सृष्टाः, सर्वं च भगवतः ऐश्वर्ये स्थितम्।