विधिवत् शृणु, महर्षे! यदा प्रलयाग्निशिखायाः सदृशं बहुरश्मदीप्तं तेजोमयं अस्त्रं दैत्यनाशाय प्रकटितम् अभवत्, तदा तस्य तेजः चक्रस्य समप्रभं सर्वायुधविनाशनक्षमम् आसीत्। तदस्त्रं सहस्रधनुष्प्रमाणं शतहस्तविस्तीर्णं दिव्यविलासेन एकस्मात् क्षणात् सर्वलोकविनाशनक्षमम् आसीत्। तस्मिन्नेव समये, राजा स्वधनुषं परित्यज्य श्रीकृष्णस्य पदपद्मं समीपं गतः। तदानीं, त्रिशूलः घूर्णमानः दैत्यपर्यन्तं पतितः। राजा दिव्यांश्च बालरूपं गोपालवेषधारणं कृत्वा, बहुविधरत्नाभरणैः भूषितानां अनन्तगोपालानां मध्ये स्थितः, राधामाधवयोः समीपं गत्वा, शिरसा नमस्कृतवान्। तौ सुदामं दृष्ट्वा हर्षपूर्णमुखौ तं स्नेहात् गोद्वारेण आलिङ्गितवन्तौ। ततः शङ्करः त्रिशूलेन दैत्यस्य अस्थिपञ्जरं विदार्य, स्नेहात् तं लवणसागरं प्रेषितवान्। तत्र, विविधश्रेष्ठरूपाणि, देवपूजायां शुद्धानि प्रथमानि दृष्टानि। तत्र तीर्थजलरूपं शुद्धं, शङ्करस्य रूपं तु तस्मात् अपि विशुद्धम्। शङ्खोदकस्नानं यः करोति, स सर्वतीर्थस्नानफलम् आप्नोति। तत्र सदा लक्ष्मीः स्थितवती, अशुभता तत्र नश्यति; किंतु भीता क्रुद्धा च लक्ष्मीः तस्मात् अन्यत्र गच्छति। शिवः दैत्यं हत्वा स्वलोकं गतः। देवाः परमसन्तोषेण स्वस्वलोकं प्रत्यागच्छन्। शिवे निरन्तरं पुष्पवृष्टिः अभवत्। ततः नारदः पप्रच्छ—"किंरूपा तुलसी अभवत्?" नारायणः प्रत्यवदत्—"शङ्खचूडरूपेण सः स्वप्रियया सह रमितवान्। श्रीहरिः मायया शङ्खचूडस्य कवचं हरित्वा, तुलसीगृहद्वारे मृदङ्गवादनं आरभत।" तद्वादनं श्रुत्वा, पुण्यशीला तुलसी परमसन्तोषपूर्णा अभवत्, ब्राह्मणेभ्यः धनं दत्त्वा शुभकृत्यानि समारभत्। देवः रथात् अवतीर्य देवीगृहं प्रविष्टवान्। तत्र, प्रियं शान्तं मनोहरं समक्षं दृष्ट्वा, तुलसी हर्षपूर्णा अभवत्। रत्नमयसिंहासनं शोभनं उपरि, कामिनीं तत्र स्थापयित्वा, "अद्य मम जन्म सफलम्, अद्य मम कर्म फलितम्," इति अभिप्रायं अभवत्। तुलसी स्मितं कृत्वा, कटाक्षैः कामात्, रोमाञ्चितशरीरा अभवत्। सा उवाच—"हे करुणासिन्धो! कथय, विजयः कथं अभवत्?" श्रीहरिः लक्ष्मीपतिः तस्याः वचनं श्रुत्वा स्मितं कृत्वा उवाच—"हे सुन्दरी! सर्वे दानवा विनष्टाः। ब्रह्मा स्वयम् आवयोः मध्ये स्नेहं उत्पादितवान्। अहं स्वधामं प्रत्यागच्छम्, शिवः शिवलोकं गतः।" तत्र, श्रीहरिः रामया सह रमितवान्। नारदः सर्वं चिन्तयित्वा पप्रच्छ—"कोऽसि त्वं वस्तुतः?" तदा तुलसी उवाच—"मम पतिव्रत्यम् यदि हरितम्, वा तव शापं दास्यामि।" तदा श्रीहरिः, सहजेन प्रयत्नेन, स्वं परममनोहरं रूपं धारयामास—नवमेघश्यामः, शरदिन्दुविशाललोचनः, दशकोटिकामदर्पणं रूपं, रत्नाभरणैः भूषितः।