दूतः शङ्खचूडस्य निमित्तं दूतस्वरूपं धारयन् निर्बाधं यत्र इच्छति तत्र गतवान्। स युद्धस्य सर्ववृत्तान्तान् भगवतः निवेदयितुं प्रययौ। तत्र गत्वा स शङ्खचूडं ददर्श, यः परमसुन्दरः आसीत्। स रत्नैः भूषितं दिव्यदण्डं रत्नाग्रं च धारणं तं ददर्श। तस्मिन्नेव, सुवर्णमयः शोभनः छत्रः सेवकेन धृतः, तं छायाम् अवहत्। स तु सुन्दरवस्त्रधारी, आकर्षकः, रमणीयः, रत्नाभरणैः विभूषितः आसीत्। तं तु दैत्यनाथैः परिवृतं, सर्वे उत्तमवस्त्रधारिणः, त्रिंशत् लक्षाणि संख्याताः, तत्र ददर्श। एवं स्थितं शङ्खचूडं दृष्ट्वा पुष्पदन्तः विस्मयेन पूर्णः अभवत्। ततः पुष्पदन्तः उवाच— "यत् शङ्करेण उक्तं तत् अहं वक्ष्यामि, शृणु।" "इदानीं देवदत्तं राज्यं अधिकारं च देवेभ्यः प्रयच्छ।" "हरिणा तव त्रिशूलं दत्तम्, शिवः तव समीपं प्रेषितः।" "तेषां क्षेत्रं दत्त्वा वा, युद्धे प्रवृत्तः भव वा।" इत्युक्त्वा दूतस्य वचनं श्रुत्वा शङ्खचूडः हास्यं चकार। ततः शीघ्रं गत्वा वटमूलस्थं प्रभुं प्रति स वचनं उवाच। तस्मिन्नेव क्षणे स्कन्दः शिवस्य समीपं आगतः। विशालाक्षः, बाणः, पिङ्गलाक्षः, विकम्पनः च तत्र आसन्। कपिलाक्षः, दीर्घदंष्ट्रः, विकटः, ताम्रलोचनः अपि तत्र उपस्थिताः। बलोन्मत्तः, रणश्लाघी, दुर्जयः, दुर्गमः च तत्र आसन्। वसवः वासवप्रमुखाः, द्वादश आदित्याः स्मृताः। कुबेरः, यमः, जयन्तः, नलकूबरः च तत्र आसन्। धर्मः, शनि, ईशानः, बलवान् कामदेवः च तत्र उपस्थिताः। काञ्चनवस्त्रधारिणी, रक्तमाल्य-रक्तलेपन-शोभिता देवी तत्र स्थिताः। सा भक्ताय अभयम् ददाति, शत्रवे भयम् ददाति। सा एकं गोलाकृतं कपालं योजनेन गम्भीरं धारयति। शङ्खं, चक्रं, गदां, पद्मं, शरान्, भीषणं धनुः च तस्या हस्ते। वैष्णवास्त्रं, वारुणास्त्रं, आग्नेयास्त्रं, सर्पपाशं च धारयति। पार्जन्यं, पाशुपतं, जृम्भणं, पार्वतं च, शतं श्रेष्ठं दिव्यास्त्राणि तत्र सन्निहितानि। सा तत्र आगत्य योगिनीनां त्रिंशत् लक्षैः सह स्थिताः। भूताः, प्रेताः, पिशाचाः, कूष्माण्डाः, ब्रह्मराक्षसाः च तत्र उपस्थिताः। तैः सह स्कन्दः चन्द्रशेखरं प्रणम्य स्थितः। ततः दूतः निर्गतः, वीरः शङ्खचूडः युद्धसमाचारं श्रुत्वा, तस्य कण्ठः, ओष्ठः, तालुः च शुष्कः अभवत्। तदनन्तरं तुलसी देवी उवाच— "प्राणनाथ! एकक्षणं मम प्राणं रक्ष।" "प्रत्येक जन्मे यत् इच्छसि, मनसि यत् काम्यं सुखं, तत् भुङ्क्ष्व।" "मम प्राणः कम्पमानः, मनः च सदा दग्धः।" तुलस्याः वचनं श्रुत्वा, राजा भोजनपानं कृत्वा— शङ्खचूडः उवाच— "शुभं, हर्षं, सुखं, दुःखं, भयम्, शोकम्, अशुभं— सर्वं काले एव उद्भवति।" "वृक्षाः अपि काले शाखाः वर्धयन्ति।" "तेषां फलानि काले एव पक्वानि सन्ति।" "जीवानि काले एव उत्पद्यन्ते, काले एव विनश्यन्ति।