अथ कथा प्रवर्तते— तत्र सहस्रयोजनविस्तीर्णं क्षेत्रं, सेवकसमूहैः सर्वतोऽनुपूर्णं, मध्यभागे दिव्यं स्थानं आसीत्। तत्र भगवान् इन्द्रः इव ताराभिः परिवृतः, सदा निवसति स्म। तस्य शिरसि किरीटं, कर्णयोः कुण्डले, वनमालया च शोभितः अभवत्। नूतनमेघश्यामलवर्णः, मनोहरः रमणीयः च भगवान्, सन्दलेन सम्यक् अंगानि लिप्तानि, क्रीडापद्मं हस्ते धारयन् आसीत्। तं भगवन्तं गङ्गा परमभक्त्या श्वेतचामरैः सेवते स्म। यदा तं विशिष्टं, पूर्णस्वरूपं प्रभुं दृष्टवन्तः, तेषां सर्वाङ्गानि रोमाञ्चितानि अभवन्, नेत्रेषु अश्रूणि, कण्ठे कम्पः च। लोकसृष्टा, भगवतः समक्षं, हस्तौ योजयित्वा, श्रद्धया स्थितः। ततः सर्वज्ञः, सर्वहृदयविद् हरिः, तेषां वचांसि श्रुत्वा, उवाच— "पूर्वं मम भक्तः, महाबलवान् गोपः, सुदामा नाम, गोपश्रेष्ठः, मम सेवकसमूहस्य अग्रणी अभवत्। तत्र कदाचित्, अहं स्वधामात् रासमण्डलं गतवान्। तत्र तस्य सेवकैः सह मम, विरजया सह आगमनं ज्ञात्वा, सा देवी, विरजा नदीरूपेण मां अवगत्य, मम तत्र लयमपश्यत्। एकदा, सा देवी, मम सुदामेन सह राजमहले दर्शनं कृतवती। तदा सुदामा, तव तथा तस्याः प्रति, महतीं क्रोधम् आसीत्। तस्य श्रवणेन, सा देवी, कमलदलरक्तलोचनया, कोपपूर्णा अभवत्। सा, स्वसखीसहितं, दीप्त्या अपरिहत्य, उद्यतवती। क्रोधात्, तं शापं दत्तवती। 'बाल, स्थास्यसि, मा गच्छ! क्व गच्छसि?' इति पुनः पुनः उक्तवती। सर्वा गोप्यः अश्रूणि मुमुचुः, गोपाः अपि, शोकपूर्णाः अभवन्। 'सः शापं पूर्णं कृत्वा, अर्धक्षणे पुनः आगमिष्यति।' इति कथितम्। गोलोके अर्धक्षणं एकं मन्वन्तरं तुल्यं। सः शङ्खचूडः पुनः तत्र आगमिष्यति। 'मम त्रिशूलं गृह्य, शीघ्रं भारतं गच्छ।' 'मम शुभकवचं ग्रीवायां धारय।' 'ब्रह्मन्, यावत् कवचं ग्रीवायां तिष्ठति, तव कोऽपि अपकारं कर्तुं न शक्नुयात्।' यदा तस्य पत्नी धर्मभ्रष्टा भविष्यति, तदा अहं निश्चितं तस्याः गर्भे बीजं स्थापयिष्यामि। ततः सा देहं त्यक्त्वा, मम प्रिया भविष्यति। शूलं दत्त्वा, हरिः हर्षेण अन्तः प्रविष्टः।" नारायणः उवाच— सः शीघ्रं स्वधामं, स्वस्थानं गतः, हे महर्षे। चन्द्रभागानदीतीरे, रम्यवटवृक्षस्य अधः, सः पुष्पदन्तं, गन्धर्वाधिपं, यथेष्टं दूतं नियुक्तवान्। भगवतः आज्ञया, सः शीघ्रं तां उत्तमां नगरीं गतः। सा नगरी, हे मुने, पञ्चयोजनविस्तीर्णा, द्विगुणदीर्घा, सप्त दुर्गमखातैः युक्ता। सदा अनन्तरत्नैः अलंकृता, ज्वलनदीप्तिवत् दीप्तिमती। सर्वतः व्यापारीसमूहाः, विविधानां वस्तूनां शोभया समृद्धाः, तत्र स्थिताः।