स राजा राजर्षिः, महाबलशाली, एकं सम्पूर्णं मन्वन्तरं पर्यन्तं सम्यक् अभिपालयामास। स गन्धर्वान्, किन्नरान्, राक्षसान् च शासनकुशलः स्वाधीनं चकार। स तेषां पूजास्थानानि, हविर्भागान् च बलात् अपहृत्य स्वयमेव तदधिकारं समारभत। तदा सर्वे देवाः निःशक्ताः अभवन्, चित्रितपुत्रिकावत् निष्क्रियाः। ते सर्वे देवाः दुःखार्ताः पुनः पुनः तद्वृत्तान्तं कथयन्तः भीषणा अश्रूणि मुमुचुः। सृष्टिकर्ता ब्रह्मा तेषां सर्वं दुःखदं वृत्तान्तं चन्द्रशेखराय निवेदयामास। ततः स ब्रह्मा तं परमं दुर्लभं स्थानं दृष्टवान्, यत् जरामरणनिवारणं परमपावनं च। तत्र स रत्नमयासनेषु उपविष्टान् द्वारपालान् अपश्यत्। तान् सर्वान् वनमालाभूषितान्, कृष्णस्निग्धवपुषः सुन्दररूपान् अपश्यत्। ते हसन्तः कमलवदनाः, मनोहरकमललोचनाः, स्वागतम् अददुः। तेषां आज्ञया स प्राविशत्। स देवः तैः सह हरिसभां प्रविष्टः। तत्र सर्वे नारायणस्वरूपिणः, कौस्तुभमणिविभूषिताः विराजन्तः। तस्याः सभायाः निर्माणं रत्नसारात् कृतम्, हीरकप्रभया दीप्तिमान्। तत्र पद्मरागमालाराशयः, मुक्तासूत्ररेखाभिः शोभिताः। नानाविचित्रचित्रैः, अद्भुतशिल्पपद्धतिभिः भूषिता सा सभा। शतपदानि स्यामन्तकनिर्मितानि तत्र आसन्। इन्द्रनीलस्तम्भैः परिवृता, परमसुन्दरी। पारिजातकुसुममालागुच्छैः दीप्तिमती। सर्वत्र सुष्ठु निर्मिता, सुगन्धिवातैः सुरभिता। सहस्रयोजनविस्तीर्णा, सेवकसम्पूर्णा सा सभा। तस्यां मध्ये, स इन्द्र इव तारागणैः परिवृतः, विराजते। स मुकुटकुण्डलधारी, वनमालाभूषितः। नूतनमघमेघसन्निभः, मनोहारी, सर्वाङ्गेन्दुसितचन्दनलिप्तः, क्रीडापद्मधरः। तं परमेश्वरं गङ्गा परमभक्त्या श्वेतचामरैः सेवते। तं विशिष्टं पूर्णतमं भगवन्तं दृष्ट्वा, सर्वेषां देवानां गात्राणि पुलकितानि, नेत्राणि अश्रुपूर्णानि, कण्ठः कम्पितः। लोकसृष्टिकर्ता ब्रह्मा कृताञ्जलिः सन्नतः अभवत्। हरिः, सर्वज्ञः सर्वहृदयवेदिता, तेषां वचनानि श्रुत्वा, इदं प्राह— “पूर्वं मम भक्तः महाबलवान् गोपः आसीत्। हे देवाः, तस्य प्राचीनस्य वृत्तान्तस्य सम्पूर्णं श्रुणुत। सुदामा नाम्ना स गोपः, मम पार्षदेषु श्रेष्ठः। कदाचित् अहम् आत्मनः निवासात् रासमण्डलम् अगच्छम्। तत्र, सा देवी, पार्षदैः सह मम विरजया सह आगमनं विज्ञाय, मां विरजारूपिणीं नदीं च ज्ञात्वा, मम अदर्शनम् अनुभूतवती। एकदा देवी तं मां सुदाम्ना सह प्रासादे दृष्टवती। तदा सुदामा त्वां च तां च अतिव कुपितः अभवत्। तत् श्रुत्वा सा देवी कोपात्, रक्तकमलदललोचनाक्रान्ता, सर्वैः सखिभिः सह, तेजसा दीप्तिमती, निग्रहाय समुत्थिता।